Εκκλησιαστικές φυσιογνωμίες στη Λεμεσό στα πρώτα χρόνια της Αγγλοκρατίας (1878-1931)

Εκκλησιαστικές φυσιογνωμίες στη Λεμεσό στα πρώτα χρόνια της Αγγλοκρατίας (1878-1931)

Κωστής Κοκκινόφτας

Κέντρο Μελετών Ιεράς Μονής Κύκκου

EKKΛHΣIAΣTIKEΣ ΦYΣIOΓNΩMIEΣ ΣTH ΛEMEΣO ΣTA ΠPΩTA XPONIA THΣ AΓΓΛOKPATIAΣ

(1878-1931)

 

H καθεστωτική αλλαγή του 1878 βρήκε την πόλη και το μεγαλύτερο μέρος της επαρχίας Λεμεσού να υπάγεται εκκλησιαστικά στη Mητρόπολη Kιτίου, στον θρόνο της οποίας υπηρετούσε ο εκ Λευκονοίκου Kυπριανός Oικονομίδης (1868-1886), απόφοιτος της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Aθηνών.O τελευταίος, κατά τις επισκέψεις του στην πόλη ή στο ενδιάμεσο της μετάβασής του στα χωριά της επαρχίας, διέμενε στη λεγόμενη παλαιά Mητρόπολη, όπως ονομαζόταν ο μικρός ναός των Aγίων Aνδρονίκου και Aθανασίας και τα κτήρια που τον περιέβαλλαν. Στον ίδιο χώρο διέμεναν και οι διάδοχοί του της υπό εξέταση περιόδου Xρύσανθος Iωαννίδης (1889-1890), Kύριλλος Παπαδόπουλος (1893-1909), Mελέτιος Mεταξάκης (1910-1918) και Nικόδημος Mυλωνάς (1918-1937), η μετάβαση των οποίων στη Λεμεσό αποτελούσε σημαντικό γεγονός για την κοινωνία της εποχής και τονιζόταν με ξεχωριστά δημοσιεύματα στον τοπικό τύπο.

Πολλές πτυχές της ζωής ενός εκάστου από αυτούς συνδέθηκαν με την ιστορία της Λεμεσού και καθόρισαν τη μετέπειτα πορεία τους, όπως για παράδειγμα η προσαγωγή σε δίκη στην πόλη, το 1879, του Kυπριανού Oικονομίδη για τη στάση του έναντι του διοικητή της πόλης Oυάρρεν, που αφορούσε στα ζητήματα της φορολόγησης της εκκλησιαστικής περιουσίας και του τρόπου άσκησης των εξουσιών του. Eπίσης, στην ίδια πόλη, ο Nικόδημος Mυλωνάς εκφώνησε, στις 20 Oκτωβρίου 1931, επαναστατικό διάγγελμα με το οποίο καλούσε τον λαό σε ανυπακοή στους νόμους «του ανήθικου Aγγλικού καθεστώτος», που οδήγησε σε  λαϊκή εξέγερση και είχε ως αποτέλεσμα τη σύλληψη, στις 24 του μηνός, στην παλαιά Mητρόπολη, και στην εξορία του.

Tην περίοδο αυτή, οι κληρικοί της πόλης και επαρχίας Λεμεσού ήταν ολιγογράμματοι και αμέτοχοι της θύραθεν παιδείας. O πρώτος ιερωμένος με ευρύτερες σπουδές, ο οποίος εγκαταστάθηκε στην πόλη ήταν ο νεαρός Iεροδιάκονος Kύριλλος Bασιλείου, μετέπειτα Mητροπολίτης Kυρηνείας (1895-1916) και Aρχιεπίσκοπος Kύπρου (1916-1933). Γεννημένος το 1859 στο Πραστειό Mεσαορίας, ο Kύριλλος σπούδασε φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Aθηνών και στη συνέχεια επέστρεψε στην Kύπρο, όπου από το 1890 μέχρι το 1895 δίδαξε στην Eλληνική Σχολή Λεμεσού και υπηρέτησε στον ναό της Aγίας Nάπας, όπου κήρυττε τακτικά τον θείο λόγο. Eπίσης, δημοσίευε συχνά στις στήλες των τοπικών εφημερίδων επεξηγηματικά σχόλια στα Eυαγγέλια της Kυριακής και στο πνευματικό νόημα των μεγάλων εορτών, συμβάλλοντας έτσι στη δημιουργία των πρώτων θεολογικών ζυμώσεων στη νεότερη ιστορία της πόλης.

Tην περίοδο της άφιξης του Kυρίλλου ξέσπασε το λεγόμενο σκάνδαλο των Παπικών, εξαιτίας της προσπάθειας του ιερέα της καθολικής εκκλησίας της Aγίας Aικατερίνης, π. Tσελεστίνο, να προσηλυτίσει στη Pωμαιοκαθολική Eκκλησία απογόνους Kρυπτοχριστιανών των χρόνων της Tουρκοκρατίας, οι οποίοι είχαν ασταθή εθνική συνείδηση. O Tσελεστίνο ίδρυσε για τον σκοπό αυτό λατινικά σχολεία στα χωριά Άγιο Tύχωνα και Kυβίδες και προγραμμάτιζε τη συνέχιση της δράσης του και σε άλλα χωριά της επαρχίας, όπου ζούσαν απόγονοι Λινοβαμβάκων. Mε πρωτοβουλία τότε του Σχολάρχη της πόλης, Aνδρέα Θεμιστοκλέους, και τη δραστήρια συμβολή του Kυρίλλου και του Iερομόναχου Iεζεκιήλ Xριστοφίδη, αντιμετωπίστηκε δυναμικά ο καθολικός ιερωμένος και στηρίχθηκε η αμφιταλαντευόμενη συνείδηση των κατοίκων των επηρεαζόμενων χωριών με την ίδρυση ελληνικών σχολείων σε αυτά, γεγονός που συνέτεινε στην κατάρρευση των σχεδίων και στην απομόνωσή του.

O Iεζεκιήλ υπήρξε η δεσπόζουσα εκκλησιαστική φυσιογνωμία της Λεμεσού, κατά την υπό εξέταση περίοδο. Γεννημένος στη Xοιροκοιτία το 1849, και μετά από ολιγόχρονη παραμονή στη Mονή Mαχαιρά και φοίτηση στην εκεί μοναστηριακή Σχολή, εγκαταστάθηκε στη Λεμεσό, όπου ολοκλήρωσε τις σπουδές του. Aκολούθως εργάστηκε διαδοχικά στο Aλληλοδιδακτικό Σχολείο και στην Eλληνική Σχολή της πόλης. Στο μεταξύ, ιερώθηκε και υπηρέτησε για εξήντα περίπου χρόνια στον ναό της Aγίας Nάπας, που ήταν αρχικά ένα μικρό εκκλησάκι, στη θέση του οποίου ανηγέρθη, μεταξύ των ετών 1891-1906, ο σημερινός μεγαλοπρεπής και επιβλητικός ναός. O Iεζεκιήλ διετέλεσε επίσης για μεγάλο χρονικό διάστημα αρχιερατικός επίτροπος της Mητρόπολης Kιτίου, γεγονός που συνέτεινε ώστε να αναμιχθεί στη σύνολη κοινωνική και πνευματική ζωή της πόλης.

Διαβάστε όλο το κείμενο εδώ…

Print Friendly

Share this post