Ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου κ.κ. Γεώργιος και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας κ. Νίκος Χριστοδουλίδης τέλεσαν τα εγκαίνια του ανακαινισμένου Βυζαντινού Μουσείου, του Ιδρύματος Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄

Την Κυριακή, 9 Μαρτίου 2025, πραγματοποιήθηκαν τα εγκαίνια του ριζικά ανακαινισμένου Βυζαντινού Μουσείου του Ιδρύματος Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄. Μία πενταετία μετά το προσωρινό κλείσιμό του, στη σκιά της πανδημίας COVID-19, το Βυζαντινό Μουσείο, μια αληθινή κιβωτός εικαστικού πλούτου, άνοιξε ξανά τις πύλες του, κτιριακά και τεχνολογικά αναβαθμισμένο και εμπλουτισμένο με νέα εκθέματα, έτοιμο να επιτελέσει την πολυδιάστατη αποστολή του.

Τα εγκαίνια τέλεσαν η Α.Μ ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου κ.κ. Γεώργιος και η Α.Ε. ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας κ. Νίκος Χριστοδουλίδης. Στην εκδήλωση παρευρέθηκαν η Πρόεδρος της Βουλής των Αντιπροσώπων κ. Αννίτα Δημητρίου, αρχηγοί και εκπρόσωποι των κοινοβουλευτικών κομμάτων, η Υπουργός Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας κ. Αθηνά Μιχαηλίδου, η Υφυπουργός Πολιτισμού κ. Βασιλική Κασσιανίδου, εκπρόσωποι των ξένων δογμάτων στην Κύπρο, οι πρέσβεις (ή εκπρόσωποι των πρέσβεων) της Ελλάδας, της Βραζιλίας, της Τσεχίας, του Ισραήλ, της Ρουμανίας, της Παλαιστίνης, της Ιταλίας, της Πορτογαλίας, της Σλοβακίας, της Σουηδίας, της Ελβετίας, της Ισπανίας, της Ρωσίας, της Ιαπωνίας, των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, της Ουγγαρίας, της Γεωργίας, της Σερβίας, της Φιλανδίας, του Κατάρ και της Γαλλίας, ο Βρετανός Ύπατος Αρμοστής, δήμαρχοι, ο Αρχηγός της ΕΛΔΥΚ, ο Αρχηγός της Αστυνομίας, εκπρόσωπος του Αρχηγού της Εθνικής Φρουράς, αντιδήμαρχοι, πρώην υπουργοί και βουλευτές, η Διευθύντρια του Βυζαντινού και Χριστιανικού Μουσείου Αθηνών, ο αντιπρύτανης του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, ο Διευθυντής του Τμήματος Αρχαιοτήτων, άλλοι εκκλησιαστικοί, πολιτικοί και πολιτειακοί αξιωματούχοι, διπλωμάτες, αξιωματικοί, ακαδημαϊκοί, καθώς και πλήθος κόσμου, ο οποίος γέμισε ασφυκτικά την αίθουσα αλλά και το προαύλιο, όπου τοποθετήθηκαν καθίσματα και οθόνες προβολής.

Η χορωδία του Παγκυπρίου Γυμνασίου – Μουσικού Σχολείου Λευκωσίας, υπό τη διεύθυνση της κ. Γλυκερίας Ανδρέου, πραγματοποίησε μία μελωδική εισαγωγή στην εκδήλωση με τα τραγούδια «Αγιά Μαρίνα» (παραδοσιακό), «Απόγευμα στο Δένδρο» (Αλκίνοος Ιωαννίδης), «Κανελόριζα» (παραδοσιακό) και «Γιαρέμ» (Νίκος Γκάτσος – Γιώργος Χατζηνάσιος).

Στο πλαίσιο του καλωσορίσματος του, ο Γενικός Διευθυντής του Ιδρύματος κ. Χρίστος Κουκλιώτης εξέφρασε τις ευχαριστίες του προς τους θεσμούς και τα πρόσωπα που συνέβαλαν στην ανακαίνιση του Μουσείου, το οποίο, όπως τόνισε, «επενεργεί ως γέφυρα που συνδέει το παρελθόν με το παρόν και το μέλλον». Επιπλέον αναφέρθηκε στους μελλοντικούς στόχους του Μουσείου και συνολικά του Ιδρύματος Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄.

Ακολούθησαν χαιρετισμοί από τον Πρόεδρο της Διεθνούς Επιτροπής Βυζαντινών Σπουδών, καθηγητή Antonio Rigo, τον Πρέσβη της Ελβετίας στην Κύπρο κ. Christoph Burgener, τον Μακαριώτατο Αρχιεπίσκοπο Κύπρου κ.κ. Γεώργιο και τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας κ. Νίκο Χριστοδουλίδη και ομιλία από τον Διευθυντή του Βυζαντινού Μουσείου και της Πινακοθήκης του Ιδρύματος, Δρα Ιωάννη Ηλιάδη.

Ο καθηγητής Rigo, του οποίου τον χαιρετισμό ανέγνωσε ο Πρόεδρος της Κυπριακής Επιτροπής Βυζαντινών Σπουδών Δρ Χαράλαμπος Χοτζάκογλου, ανέδειξε την παγκόσμια ακτινοβολία του Βυζαντινού Μουσείου και τη σημασία της αναβάθμισής του και της επανέναρξης της λειτουργίας του. «Η σημερινή ημέρα αποτελεί ορόσημο στην ιστορία του Βυζαντινού Μουσείου αλλά και για όλους όσους αγαπούν την πλούσια κληρονομιά του Βυζαντινού Πολιτισμού», τονίστηκε χαρακτηριστικά.

Ο κ. Burgener εστίασε στους συληθέντες και επαναπατρισθέντες θησαυρούς του Μουσείου και στη συνδρομή της Ελβετίας στη συντήρησή τους. Όπως εξήγησε, η Κύπρος διαθέτει μια μοναδική, ανεκτίμητης αξίας πολιτιστική κληρονομιά, της οποίας η διαφύλαξη αποτελεί κοινή ευθύνη, για την προστασία της ταυτότητας του νησιού. Ο ίδιος χαρακτήρισε το ανακαινισμένο Βυζαντινό Μουσείο θησαυρό για τη θρησκεία, την τέχνη και την ιστορία.

Ο Προκαθήμενος της Εκκλησίας της Κύπρου ανέδειξε, καταρχάς, τη σημασία του Βυζαντινού Μουσείου για τη διατήρηση της παράδοσης και τη διασύνδεση με αυτή, για τη δημιουργία της συναίσθησης της ευθύνης μας απέναντι στους προγόνους και, οπωσδήποτε, για την οικουμενική προβολή του πολιτισμού μας. Αναφερόμενος στο πλήθος και την ποικιλία των εκθεμάτων του Βυζαντινού Μουσείου, ο Μακαριώτατος τόνισε πως αυτό «διασώζει έναν ολόκληρο κόσμο θρησκευτικών αλλά και εθνικών βιωμάτων που απαρτίζουν […] τη ζωή του λαού μας, που μαρτυρούν την ιστορική πορεία του, τα παθήματα και τις κακουχίες του, τον σκληρό αγώνα του για επιβίωση στον τόπο των πατέρων του, διασώζοντας την πίστη και την εθνικότητά του». Το γεγονός πως τα πλείστα έργα παρήχθησαν υπό καθεστώς ξένης κυριαρχίας, αποτελεί, κατά τον Αρχιεπίσκοπο Κύπρου επιβεβαίωση των δυνατοτήτων του ανθρώπου για πρόοδο και παραγωγή πολιτισμού ακόμα και υπό τις δυσμενέστερες συνθήκες, με την ελπίδα για ένα καλύτερο, ελεύθερο μέλλον.

«Εκκλησία και Πολιτεία, […] υλοποιώντας το όραμα του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄, προχώρησαν μαζί στην ίδρυση του Πολιτιστικού Κέντρου και μαζί συνεργάστηκαν για τη συντήρηση, ανακαίνιση και αναβάθμιση του Βυζαντινού Μουσείου», τόνισε ο Πρόεδρος, πριν εστιάσει στην πορεία των ψηφιδωτών της Κανακαριάς και το συμβολικό φορτίο της. Ακολούθως, δεσμεύτηκε για τη συνέχιση της υποστήριξης του έργου του Ιδρύματος και την αξιοποίηση των δυνατοτήτων του Βυζαντινού Μουσείου στο πλαίσιο της προεδρίας της Κυπριακής Δημοκρατίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026.

Ο Δρ Ιωάννης Ηλιάδης, ανέπτυξε το θέμα «Το Βυζαντινό Μουσείο στον 21ο αιώνα: από την παράδοση στη νέα εποχή». Όπως εξήγησε, χάρη στη νέα μουσειολογική προσέγγιση, προσφέρεται στους επισκέπτες μια ολοκληρωμένη, ενιαία εικόνα της καλλιτεχνικής παραγωγής ολόκληρης της Κύπρου, από τον 4ο  έως τον 14ο αιώνα. Ιδιαίτερη μνεία έγινε στο γεγονός πως στο Βυζαντινό Μουσείο παρουσιάζονται για πρώτη φορά επανενωμένα τα επαναπατρισθέντα σπαράγματα της ψηφιδωτής αψίδας της Παναγίας Κανακαριάς και οι δύο τοιχογραφικές συνθέσεις από τον Αντιφωνητή. Τονίστηκε, επίσης, η αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων –όπως οι κωδικοί QR για τρισδιάστατες απεικονίσεις εκθεμάτων και μνημείων και οι ψηφιακοί χάρτες σε οθόνες αφής με βίντεο και άλλο φωτογραφικό υλικό– η οποία συμβάλλει στην αρτιότητα της μουσειακής εμπειρίας. Τέλος, ευχαρίστησε τους βασικούς συντελεστές της ανακαίνισης και της αναβάθμισης.

Ακολούθησε η τελετή των εγκαινίων, με αγιασμό και κοπή της κορδέλας από τον Αρχιεπίσκοπο Κύπρου και τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.

Οι επίτιμοι προσκεκλημένοι ξεναγήθηκαν στο Μουσείο αμέσως μετά την τέλεση των εγκαινίων, από τον Δρα Ηλιάδη και τον Δρα Χοτζάκογλου. Την ξενάγηση διάνθισαν ύμνοι από τον χορό Ιεροψαλτών της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κύπρου «Άγιος Ιωάννης o Δαμασκηνός», υπό τη διεύθυνση του Πρωτοπρεσβύτρου Δημήτριου Δημοσθένους. Ακολούθως, μέλη του Συνδέσμου Ξεναγών Κύπρου ξενάγησαν το υπόλοιπο κοινό.

Η εκδήλωση, την οποίαν παρουσίασε η Επιστημονική Λειτουργός του Ιδρύματος Δρ Σωτηρούλα Βασιλείου, ολοκληρώθηκε με δεξίωση στο προαύλιο του Μουσείου.

Το ανακαινισμένο Βυζαντινό Μουσείο θα ανοίξει για το κοινό στις 18 Μαρτίου και θα λειτουργεί από Τρίτη έως Σάββατο, 9:30-17:00. Για περαιτέρω πληροφορίες μπορείτε να αποτείνεστε στο τηλέφωνο 22430008 (Δευτέρα έως Παρασκευή, 8:00-2:30) και στην ηλεκτρονική διεύθυνση museum@amf.org.cy.

Δρ Σωτηρούλα Βασιλείου,

Επιστημονική Λειτουργός Ιδρύματος Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄