Ιστορία της βυζαντινής τέχνης

Πρωτοχριστιανική Τέχνη της Κύπρου

Τα πρώτα αρχαιολογικά τεκμήρια χριστιανικής παρουσίας στην Κύπρο Περίγραμμα χρονικής περιόδου 33 - 324 Ο Χριστιανισμός φαίνεται να έφτασε στην Κύπρο πολύ γρήγορα γύρω στο 34-35 μ.Χ., αμέσως μετά τον λιθοβολισμό από τους Εβραίους, του πρωτομάρτυρα Στέφανου σύμφωνα με το χωρίο των Πράξεων 11, 19-20, που αναφέρει: «Οι χριστιανοί που είχαν διασκορπιστεί από τα Ιεροσόλυμα μετά το διωγμό που ακολούθησε το λιθοβολισμό του Στεφάνου έφτασαν ως τη Φοινίκη, την Κύπρο και την Αντιόχεια. Σε κανέναν δεν κήρυτταν για το Χριστό παρά μόνο στους Ιουδαίους». Σημειωτέον ότι στην Κύπρο υπήρχαν εγκατεστημένοι Εβραίοι...

5 Ιουνίου 2026Ιστορία της βυζαντινής τέχνηςRead more...

Παλαιοχριστιανική Αρχιτεκτονική της Κύπρου

Περίγραμμα χρονικής περιόδου 324-648 Στα χρόνια του ρωμαίου αυτοκράτορα Διοκλητιανού (284-305) η Κύπρος είχε υπαχθεί στη Διοίκηση της Ανατολής με έδρα την Αντιόχεια της Συρίας, ενώ στην αναδιοργάνωση της αυτοκρατορίας που έγινε επί Ιουστινιανού (527-565) το 536 το νησί αποσπάστηκε από την πολιτική δικαιοδοσία της Αντιόχειας και απέκτησε τοπικό κυβερνήτη, ο οποίος ήταν υπόλογος στον αυτοκράτορα, ενισχύοντας έτσι περαιτέρω τους δεσμούς με την πρωτεύουσα. (περισσότερα…)

22 Απριλίου 2026Ιστορία της βυζαντινής τέχνηςRead more...

ΑΚΑΘΙΣΤΟΣ ΥΜΝΟΣ: 1400 χρόνια ἀπό τό θαῦμα τῆς διάσωσης τῆς Κωνσταντινούπολης ἀπό τή Θεοτόκο. Ἀπεικονίσεις του στήν Κύπρο

Χριστόδουλου Χατζηχριστοδούλου, Βυζαντινολόγου Στίς 7 Αὐγούστου τοῦ  626, γράφεται μία ἀπό τίς πιό δραματικές καί καθοριστικές σελίδες τῆς βυζαντινῆς ἱστορίας: τά στρατεύματα τῶν Ἀβάρων καί τῶν Σλάβων ἐγκαταλείπουν ἄδοξα τήν πολιορκία τῆς Κωνσταντινούπολης, ἀνοίγοντας τόν δρόμο γιά τήν ἐπιβίωση τῆς Βυζαντινῆς Αὐτοκρατορίας καί τή μακρόχρονη κυριαρχία της στή Μεσόγειο. (περισσότερα…)

26 Μαρτίου 2026Βυζαντινή τέχνη και μουσεία, Ιστορια - Πολιτισμος, Ιστορία της βυζαντινής τέχνηςRead more...

Η γυναικεία ενδυμασία της περιόδου της Φραγκοκρατίας

Η γυναικεία ενδυμασία της περιόδου της Φραγκοκρατίας* Ιωάννα Μπίθα «…η κόραις οπού είπαμεν, της Ρόδου η κουρτέσαις / μιαν είχασι την φορεσιάν, Φράγκισσαις και Ρωμέσαις …», έτσι χαρακτηρίζει ο Εμμανουήλ Γεωργιλλάς, ροδίτης στιχουργός του τέλους του 15ου αιώνα, μέσα στη λαίλαπα του μεγάλου λοιμού, τις συντοπίτισσές του. (περισσότερα…)

17 Μαρτίου 2026Βυζαντινή τέχνη και μουσεία, Ιστορια - Πολιτισμος, Ιστορία της βυζαντινής τέχνηςRead more...

Ο Άγιος Νεόφυτος στην τέχνη της Κύπρου

Δρ. Χριστόδουλου Α. Χατζηχριστοδούλου Βυζαντινολόγου Ἡ καθιέρωση τοῦ Ἐγκλείστου μοναχοῦ Νεοφύτου ὡς Ἁγίου στή συνείδηση τῆς Ἐκκλησίας Κύπρου εἶναι γεγονός, ὅπως καί οἱ καθιερώσεις τῶν δύο τουλάχιστον ἐτήσιων ἑορτῶν του, κατά τήν 24η Ἰανουαρίου καί τήν 28ην Σεπτεμβρίου (ὁ Ἅγιος κοιμήθηκε στίς 12 Ἀπριλίου 1219). Ὅπως συμβαίνει καί σέ περιπτώσεις ἄλλων τοπικῶν Ἁγίων τό κύριο, συχνά μοναδικό κέντρο λατρείας τους, ἐντοπίζεται στόν χῶρο ἄσκησης ἤ καί ταφῆς τους, φαινόμενο σύνηθες στόν βυζαντινό καί μεταβυζαντινό κόσμο. Μέ τό ἴδιο σκεπτικό θά μποροῦσε νά ἑρμηνευτεῖ καί ἡ ἀπεικόνιση τοῦ ἁγίου Νεοφύτου σέ τοιχογραφίες, φορητές εἰκόνες...

23 Ιανουαρίου 2026Βυζαντινή τέχνη και μουσεία, Ιστορια - Πολιτισμος, Ιστορία της βυζαντινής τέχνης, ΜνημείαRead more...

Η του Χριστού Γέννηση στη ζωγραφική και σε γραμματόσημα της Κύπρου

Δρός Χριστόδουλου Χατζηχριστοδούλου Βυζαντινολόγου Ἡ Ἁγία τοῦ Χριστοῦ Γέννησις, ἡ ὁποία κατά τόν Μέγα Βασίλειο ἀποτελεῖ «κοινή ἑορτή πάσης τῆς κτίσεως καί τήν γενέθλιο ἡμέρα τῆς ἀνθρωπότητας», ἀποτελεῖ μία ἀπό τίς πιό συχνές σκηνές στή ζωγραφική τῶν ὀρθοδόξων ἐκκλησιῶν. Ἡ Γέννηση τοῦ Θεανθρώπου ἀπεικονίζεται ὄχι μόνο σέ ἐντοίχια ψηφιδωτά, τοιχογραφίες, φορητές εἰκόνες καί μικρογραφίες χειρογράφων, ἀλλά καί σέ ἄλλα εἴδη τέχνης ἐκτός ἀπό τή ζωγραφική, ὅπως σέ χρυσοκεντήματα, σέ εἴδη ἀργυροχοΐας καί ξυλόγλυπτα, ὅπου μέ ἄλλα μέσα καί χωρίς τή δυνατότητα τῆς ἀπόδοσης λεπτομερειῶν, πού ἔχει ὁ χρωστήρας δίνεται μέ πιό ἁπλοποιημένο...

18 Δεκεμβρίου 2025Βυζαντινή τέχνη και μουσεία, Ιστορια - Πολιτισμος, Ιστορία της βυζαντινής τέχνης, ΜνημείαRead more...

Η Παναγία Κανακαριά στη Λυθράγκωμη

Του δρος ΑΝΔΡΕΑ ΦΟΥΛΙΑ Ο υφιστάμενος ναός της Παναγίας Κανακαριάς (12ος αιώνας) στο χωριό Λυθράγκωμη είναι κτισμένος πάνω στα ερείπια μιας σειράς παλαιότερων ναών, αρχικά μιας παλαιοχριστιανικής ξυλόστεγης βασιλικής του 5ου και ενός ναού του 8ου αιώνα. Κατά τον 12ο αιώνα σε μια άλλη ανακατασκευή ο ναός μετατράπηκε σε καμαροσκέπαστη βασιλική με τρούλλο. Η αρχική βασιλική ήταν τρίκλιτη, με δύο κιονοστοιχίες που αποτελούνταν από έξι λίθινους κίονες η καθεμιά, ενώ έφερε νάρθηκα στα δυτικά. Η σημερινή κεντρική αψίδα, η οποία ανήκει στην παλαιοχριστιανική φάση του 5ου αιώνα ενσωματώθηκε στον μεταγενέστερο μεσοβυζαντινό...

15 Οκτωβρίου 2025Βυζαντινή τέχνη και μουσεία, Ιστορία της βυζαντινής τέχνηςRead more...

Το καύχημα των κατοίκων της Λυθράγκωμης

Του Αποστόλου Κουρουπάκη «Το να γνωρίζουμε και να φροντίζουμε τα μνημεία μας είναι μια πολύτιμη παρακαταθήκη για το μέλλον του τόπου» Με τον βυζαντινολόγο δρα Ανδρέα Φούλια κάναμε μία κουβέντα για το σπουδαίο από κάθε άποψη μνημείο της Κανακαριάς, στη Λυθράγκωμη της Αμμοχώστου, με αφορμή την αποπεράτωση των εργασιών συντήρησης του ναού και των μοναστηριακών κτηρίων που τον περιβάλλουν, από τη δικοινοτική Τεχνική Επιτροπή για την Πολιτιστική Κληρονομιά. Ο δρ Ανδρέας Φούλιας μιλάει για τη σημασία που έχει ο ναός της Παναγίας Κανακαριάς για τη βυζαντινή τέχνη και ιστορία, και όχι μόνο...

15 Οκτωβρίου 2025Βυζαντινή τέχνη και μουσεία, Ιστορία της βυζαντινής τέχνηςRead more...