Ιστορικές Φυσιογνωμίες

Πρόκριτος Σόλων Σολωμής (9η Ιουλίου 1821)

Στα χρόνια της τουρκοκρατίας έζησε ο προύχοντας Σόλων Σολωμής. Και ο Σολωμής, από τα Μασάρη, ήταν θύμα της αιματηρής 9ης Ιουλίου 1821. Η ιστορία του συνδέεται με τον κάθε σφαγιασθέντα Κύπριο της εποχής, ανάμεσά τους τον Αρχιεπίσκοπο Κυπριανό και τους τέσσερις δεσποτάδες. Και συνεχίζεται η ιστορία του μετά τη σφαγή του, με τους απογόνους του, στον φόβο και στον κατατρεγμό τους ώστε να βρουν καταφύγιο. Η ζωή τους παίρνει «φως» και φτάνει μέχρι την Κωνσταντινούπολη και τον Πόρο. Ο προύχοντας Σολωμής γεννήθηκε στα Μάσαρη το 1765. Κάτοχος μεγάλης περιουσίας, τόσο στο...

8 Ιουλίου 2026Ιστορικές ΦυσιογνωμίεςRead more...

Προύχοντας της θυσίας Χατζηνικόλας Λαυρεντίου Πρωτοσυγκέλλου (9η Ιουλίου 1821, Καραβάς)

Της δημοσιογράφου Αναστασίας Σιακαλλή Ήταν ημέρες τέτοιες, του 1821, που λίστα μαύρη σύνταξε ο Κιουτσιούκ Μεχμέτ Αγάς. «Να φύγει και ετούτος, να πάει και εκείνος», έγραφε κι όλο έγραφε τα άτομα εκείνα, που, κατά την κρίση του, έπρεπε να εξαλειφθούν. Να εξοντωθούν, διότι: «Σουλτάνε θα εξεγερθούν όπως οι Έλληνες και τότε τι χαμπάρια με την Αυτοκρατορία;». Και σκέφτηκε ο σουλτάνος: «Άραγε έχει δίκαιο ο αγάς; Αν σφάξουμε τους προτεινόμενους, έτσι θα ησυχάσουμε απ’ τους Κύπριους;». Το θέμα, κυρίως, ήταν η περιουσία εκείνων της μαύρης λίστας, των 486, στους οποίους και ο...

7 Ιουλίου 2026Ιστορικές ΦυσιογνωμίεςRead more...

Κυπριανός, Νικόλαος και Θεόφιλος Θησέως: Θυσίες κατά την Ελληνική Επανάσταση, διεκδικήσεις και απεικονίσεις

Σωτηρούλα Βασιλείου, Δρ Ιστορίας Α.Π.Θ. Ένας από τους 23.500 περίπου φακέλους του Αρχείου Αγωνιστών, στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδας, φέρει την ένδειξη «Νικόλαος και Θεόφιλος Θησεύς – Κύπρος» και περιλαμβάνει μία τρισέλιδη αίτηση και οκτώ πιστοποιητικά. Την αίτηση υπέβαλαν οι Ελπίς και Ελευθερία Θησέως, υπογράφοντας ως ορφανές θυγατέρες του μ. Ν. Θησέως. Μάλλον, όμως, ήταν κόρες του Κυπριανού Θησέως, ο οποίος είχε εκδημήσει στα τέλη της δεκαετίας του 1830, με συνέπεια την ανάληψη της κηδεμονίας από τον Νικόλαο. Τρεις φλογεροί Κύπριοι αγωνιστές Ο Κυπριανός, ο Νικόλαος και ο Θεόφιλος Θησέως ήταν γιοί του...

24 Μαρτίου 2026Ιστορία, Ιστορικές ΦυσιογνωμίεςRead more...

Ευαγόρας Παλληκαρίδης (27 Φεβρουαρίου 1938-14 Μαρτίου 1957)

14η Μαρτίου, μέρα μνήμης του ήρωα της ΕΟΚΑ Ευαγόρα Παλληκαρίδη Ο Ευαγόρας Παλληκαρίδης γεννήθηκε στο χωριό Τσάδα, της επαρχίας Πάφου πριν ογδόντα οκτώ έτη, στις 27 Φεβρουαρίου 1938. Απαγχονίστηκε ξημερώματα της 14ης Μαρτίου 1957, στις Κεντρικές Φυλακές Λευκωσίας. (περισσότερα…)

14 Μαρτίου 2026Ιστορικές ΦυσιογνωμίεςRead more...

104 έτη από τη γέννηση και 32 έτη από την κοίμηση του αοιδίμου Μητροπολίτου Κυρηνείας Γρηγορίου (1922 – + 28/01/1994)

Με την ευκαιρία της συμπλήρωσης 104 ετών από τη γέννηση και 32 ετών από την κοίμηση του αοιδίμου Μητροπολίτου Κυρηνείας κυρού Γρηγoρίου, παραθέτουμε σύντομο αφιέρωμα, το οποίο δημοσιεύτηκε το 1994 στο περιοδικό «Εκκλησία» της Εκκλησίας της Ελλάδος. Το κείμενο που παραθέτουμε το δημοσίευσε ο τότε φοιτητής της Θεολογικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Ιωάννης Γ. Χατζηουρανίου, νυν Επίσκοπος Μεσαορίας Γρηγόριος. Ακολουθεί κείμενο του κ. Χριστόδουλου Παχουλίδη, πρώην γραμματέα, για 55 συναπτά έτη, στην Ιερά Μητρόπολη Κυρηνείας. ----------------------------- Ιωάννη Γ. Χατζηουρανίου νυν Επισκόπου Μεσαορίας Γρηγορίου Ο ΜΑΚΑΡΙΣΤΟΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΚΥΡΗΝΕΙΑΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ (1922-28 Ἰανουαρίου 1994) Περιοδικὸν «ΕΚΚΛΗΣΙΑ» [Ἔτος ΟΑ΄ (1994), σσ....

28 Ιανουαρίου 2026Ιστορικές ΦυσιογνωμίεςRead more...

Μακάριος ο Β’: Ο ανιδιοτελής πατριώτης Ιεράρχης

H Εκκλησία, ώς σώμα αλλά και ως οργανισμός, και στην Ελλάδα και στην Κύπρο, ήταν πάντοτε παρούσα σε όλες τις δύσκολες στιγμές του Γένους, προσφέροντας τα μέγιστα για την τόνωση και την διατήρηση της πολιτισμικής ταυτότητας των Ρωμη(ι)ών. Ιδιαίτερα η Εκκλησία της Κύπρου, ως η αρχαιότερη αυτοκέφαλη εκκλησία, μετά τα πρεσβυγενή Πατριαρχεία (ήδη από τον Ε΄ αιώνα μ.Χ.), σε όλη την περίοδο μετά την Άλωση της Πόλης (1453 μ.Χ.) μέχρι και σήμερα ήταν και παραμένει παρούσα συνεισφέροντας τοιτουτρόπως υπέρ του Γένους, στον ευρύτερο ελληνικό κόσμο. (περισσότερα…)

20 Ιανουαρίου 2026Ιστορικές ΦυσιογνωμίεςRead more...

Μάρκος Δράκος, η Σημαία του Αγώνα της ΕΟΚΑ

Στο χωριό της, την Βατυλή, ήταν η Δέσποινα Δράκου, το γένος Χ’’ Μάρκου, όταν την έπιασαν οι πόνοι της γέννας. Βρισκόταν στο τέλος του 9ου μήνα της πρώτης εγκυμοσύνης της κι όμως οι πόνοι και η αγωνία συνεχίζονταν για δυο μέρες χωρίς αποτέλεσμα. Τότε η μαμμή του χωριού διέγνωσε πως ο τοκετός θα ήταν δύσκολος και έκρινε πως έπρεπε να μεταφερθεί στη Λευκωσία. (περισσότερα…)

18 Ιανουαρίου 2026Ιστορια - Πολιτισμος, Ιστορία της Κύπρου, Ιστορικές ΦυσιογνωμίεςRead more...

Κυριάκος Μάτσης: 67 χρόνια προγονικού κλέους

«Ού περί χρημάτων τον αγώνα ποιούμεθα, αλλά περί αρετής»! Τάδε έφη Κυριάκος Μάτσης. Συμπληρώνονται σήμερα (19 Νοεμβρίου), ανήμερα της θυσίας του, εξήντα επτά χρόνια από τότε, από τη λαμπρή ημέρα της 19ης Νοεμβρίου 1958, που ο Τομεάρχης Κερύνειας κατά τη διάρκεια του Εθνικοαπελευθερωτικού Αγώνα της Ε.Ο.Κ.Α. 1955-1959 (περισσότερα…)

19 Νοεμβρίου 2025Ιστορικές ΦυσιογνωμίεςRead more...

Ο Μακάριος μετά την πρώτη απόπειρα δολοφονίας του

Εφτά μήνες μετά την απόπειρα δολοφονίας του –την πρώτη απόπειρα να τον σκοτώσουν– ο πρόεδρος και Αρχιεπίσκοπος Μακάριος άνοιγε τα χαρτιά του σε Ελλαδίτη δημοσιογράφο. Ήταν Οκτώβριος του 1970, σ’ ένα κρίσιμο φθινόπωρο για την Κύπρο και για τον Αρχιεπίσκοπο, ο οποίος ως εθνάρχης έδινε τη μάχη του χρόνου. Τη μάχη να τα προλάβει όλα, σ’ ένα χρόνο που δούλευε προς όλες τις κατευθύνσεις – και πίσω και μπροστά και στο τώρα. (περισσότερα…)

9 Οκτωβρίου 2025Ιστορικές ΦυσιογνωμίεςRead more...

Ιωάννης Συκουτρής και Κύπρος. Η αλληλογραφία του με τον Αρχιεπίσκοπο Κύπρου (1916-1933) Κύριλλο Γ΄

ΜΕ ΤΗΝ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΤΗΣ ΕΠΕΤΕΙΟΥ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΟΥ, ΣΤΙΣ 21.9.1937 * * * Κωστής Κοκκινόφτας Kέντρο Mελετών Iεράς Mονής Kύκκου Ο Ιωάννης Συκουτρής (1901-1937) συγκαταλέγεται με τους Αθανάσιο Σακελλάριο (1826-1901) και Κωνσταντίνο Σάθα (1842-1914) ανάμεσα στους θεμελιωτές των κυπρολογικών σπουδών. Από αυτούς, ο μεν Σακελλάριος με τους δύο ογκώδεις τόμους των «Κυπριακών», που εξέδωσε αρχικά το 1855 και το 1868 (α΄ και γ΄ τόμος αντιστοίχως, ο β΄ δεν κυκλοφόρησε) και επανέκδωσε εμπλουτισμένους το 1890 και 1891 (α΄ και β΄ τόμος αντιστοίχως, που επανακυκλοφόρησαν σε φωτοαναστατική ανατύπωση από το Πολιτιστικό Ίδρυμα Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄, το...

21 Σεπτεμβρίου 2025Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορία, Ιστορια - Πολιτισμος, Ιστορικές ΦυσιογνωμίεςRead more...