Ομιλία του Δρος Νίκου Ορφανίδη στον Εσπερινό της Αγίας Μαρίνας (Ιερός Ναός Αγίου Πολυδώρου Καϊμακλίου, 16 Ιουλίου 2025)

Θεοφιλέστατε,

σεβαστοὶ πατέρες,

κύριε δήμαρχε,

ἀγαπημένοι ἀδελφοί μου,

Ἐπιστρέφουμε σήμερα νοερῶς στὴν ἑορτάζουσα καὶ πανηγυρίζουσα Ἁγία Μαρίνα Κυθρέας. Καὶ μαζὶ στοὺς ἄλλοτε λάμποντες ναούς μας, στοὺς ἀπαστράπτοντες ἀπὸ τὴν χάρη καὶ τὴν εὐλογία τοῦ Κυρίου. Ψηλαφοῦμε καὶ ἀτενίζουμε τὶς εἰκόνες στὸ τέμπλο τῶν ναῶν, τὶς ἁγιογραφίες στοὺς τοίχους, ἀλλὰ καὶ τὰ περίτεχνα τέμπλα τῶν ναῶν καὶ τὰ καμπαναριά, ἔργα μιᾶς τέχνης σπουδαίας καὶ μοναδικῆς.

Γυρίζουμε ἀπόψε στὴν Ἁγία Μαρίνα Κυθρέας, ἔτσι ποὺ πανηγύριζε περίλαμπρη, μὲ τὸ πλῆθος τῶν προσκυνητῶν νὰ καταφεύγουν στὴν χάρη της. Βλέπουμε νοερῶς τὸν παπα-Χρῖστο Ἕλληνα καὶ τοὺς ἄλλους ἱερεῖς τῆς Κυθρέας νὰ συλλειτουργοῦν μαζί του. Μαζὶ καὶ τοὺς ψάλτες, τὸν Χρῖστο Λογγῖνο καὶ τὸν Μιχαλάκη τὸν Πασιαρδῆ, τοὺς δασκάλους μας. Μαζὶ καὶ τὰ παιδάκια μὲ τὰ ἑξαπτέρυγα. Τοὺς συμμαθητές μας. Τὴ λιτανεία. Καὶ τὰ φῶτα.

Εἶναι καὶ ἄλλα πολλὰ ποὺ θὰ μπορούσαμε νὰ ποῦμε ἀπόψε, ἐπιστρέφοντας στὰ τοπία τῆς μνήμης καὶ ὅσα κουβαλοῦμε ἀπὸ τὴν ἀγαπημένη μας Κυθρέα. Τὸν καημό μας, ποὺ τὸν κρύβουμε ἐπιμελῶς ἐντός μας. Τὸ αἴσθημα τῆς ἀδικίας καὶ τοῦ κατατρεγμοῦ. Τὴ μνήμη τῆς βίαιης ἐγκατάλειψης τῆς πατρίδας μας.  Μὲ τὰ στρατεύματα τῶν Τούρκων ποὺ προέλαυναν καὶ τὶς βυθίσεις τῶν ἀεροπλάνων.

Ἐπιστρέφουμε νοερῶς στοὺς λεηλατημένους καὶ βεβηλωμένους ναούς μας. Ψηλαφοῦμε, μαζί, τὶς κλεμμένες εἰκόνες μας, ποὺ παραμένουν ἀκόμα στὰ χέρια τῶν ληστῶν καὶ τῶν κλεπταποδόχων, αὐτές, ποὺ ταξίδεψαν στὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης, θλιβερὴ μαρτυρία τῆς λεηλασίας καὶ τῆς καταστροφῆς ποὺ συντελέστηκε στὴν Κύπρο.

Στὸν σεμνὸ αὐτὸ Ἑσπερινὸ τῆς Ἁγίας Μαρίνας, συναντιόμαστε συγχρόνως μὲ τὸ μαγικὸ κόσμο τῆς Κυθρέας. Ἕνα κόσμο ποὺ ἀναλήφθηκε. Ποὺ ἀνέβηκε στὸν οὐρανό. Πρόκειται μαζὶ γιὰ ἕνα ὁδοιπορικὸ μνήμης κι ἕνα νοερὸ προσκύνημα στὸν τόπο ποὺ ἀγαπήσαμε. Στὸν τόπο ποὺ μᾶς ἐξέθρεψε καὶ ποὺ ἁγίασε ἡ θυσία καὶ τὸ μαρτύριο. Ἔτσι, εἰς ὀσμὴν εὐωδίας πνευματικῆς. Κι ἂς λιγοστεύουμε μὲ τὰ χρόνια καὶ ἂς χανόμαστε στοὺς δρόμους τοῦ κόσμου.

Γιὰ τοὺς νεότερους θυμίζουμε πὼς ὁ Ἱερὸς Ναὸς τῆς Ἁγίας Mαρίνας βρισκόταν βόρεια τῆς πλατείας Σεραγίου, τῆς κεντρικῆς πλατείας της Κυθρέας, νοτιότερα τοῦ Ἁγίου Ἀνδρονίκου. Ἀνηφορίζοντας, παίρνοντας τὸ δρόμο ἀριστερὰ ἀπὸ τὴν πλατεῖα Σεραγίου, μὲ τὰ κτίσματα τῆς τουρκοκρατίας, ποὺ παρέπεμπαν στὴν Κυθρέα ὡς διοικητικὸ κέντρο, βρίσκαμε τὴν Ἁγία Mαρίνα.

Ἡ Ἁγία Mαρίνα ἦταν ναὸς παλαιότατος, ἀπὸ τὰ χρόνια τοῦ Βυζαντίου, ποὺ ἀνακαινίσθηκε τὸ 1734. Ἔτσι διαβάζουμε στὰ σχετικὰ χρονικὰ καὶ ἱστορίες. Πρὶν ἀνακαινισθεῖ, ἡ ἐκκλησία ἦταν πλήρης Bυζαντινῶν τοιχογραφιῶν. Ἐκεῖ ἦταν ἡ ἀρχαία εἰκόνα τοῦ Xριστοῦ, ποὺ μᾶς παραπέμπει στὰ 1671. Kι ἄλλες εἰκόνες στὰ χρόνια τοῦ «Ἀρχιθύτου», τοῦ ἀρχιεπισκόπου δηλαδή, «Kύπρου Kυπριανοῦ», τὸ 1820. Θυμίζω ἐκεῖνες τὶς εἰκόνες τοῦ Ἁγίου Τρύφωνος ποὺ ἔστειλε ὁ ἀρχιεπίσκοπος Κύπρου Κυπριανός, ἐξαιτίας τῆς ἀνομβρίας καὶ ποὺ μαρτύρησε, ἀμέσως μετά. Ἦταν ἀκόμα ἡ μεγάλη τοιχογραφία τοῦ Ἁγίου Γεωργίου τοῦ Τροπαιοφόρου, ἡ ὁποία ἐγένετο τὸ 1736, διὰ χειρὸς Ἰωαννικίου Mοναχοῦ. Κι ἀπέναντι τοῦ Ἀρχαγγέλου Μιχαήλ. Κι ἀκόμα εἰκὼν ἐπὶ κηροπάνου παριστῶσα τὸν Ἅγιον Τάφον, τὰ θαύματα τοῦ Χριστοῦ κτλ, μὲ χρονολογία 1797.

Αὐτὰ διαβάζουμε σχετικῶς. Καὶ ὄχι μόνο. Ἐμεῖς οἱ παλαιότεροι τὰ κουβαλοῦμε ὡς ζωντανὴ μνήμη. Τὴν Ἁγία Μαρίνα, στὸ ὕψωμα, τὸν δρόμο ποὺ κατηφόριζε, τὸν μύλο, τὰ νερά, τὰ περιβόλια. Τὸ μεγάλο κτῆμα τῆς Φανερωμένης.

Ὁ ναὸς παραμένει βεβηλωμένος καὶ γυμνός, μὲ ἄφαντες τὶς εἰκόνες του. Δίπλα του ἀκριβῶς ἕνα γιγαντιαῖο τέμενος τῶν Τούρκων. Ὅλα αὐτά, γιὰ νὰ μᾶς θυμίζουν τὸ χρέος ποὺ ἔχουμε, ὄχι πενθοῦντες μόνο, ἀλλὰ ἐμμένοντας σ’ αὐτὰ ποὺ μᾶς ἀνήκουν μέσα στοὺς αἰῶνες. Γιατὶ οἱ ἐκκλησίες μας, οἱ ναοί μας καὶ τὰ ξωκλήσια καὶ τὰ παρεκκλήσια μας, μαζὶ μὲ τὶς εἰκόνες τους, αὐτὲς ποὺ ψάχνουμε ἀκόμα μέσα στοὺς δρόμους τοῦ κόσμου ποὺ τὶς ξεπούλησαν οἱ κατακτητές, εἶναι ἡ περιουσία τῆς ψυχῆς μας καὶ τῆς ζωῆς μας. Ἡ ἑλληνικὴ καὶ ὀρθόδοξη, χριστιανικὴ ἱστορία μας. Ἡ μνήμη μας. Ἡ συνέχειά μας.

Εὐχόμεθα νὰ ἔχουμε εὐλογία  καὶ τὴν μεσιτεία τῆς Ἁγίας Μαρίνας πρὸς τὸν Κύριο. Τῆς Ἁγίας Μαρίνας ποὺ τόσο τιμούσαμε στὴν Κυθρέα.

ΝΙΚΟΣ ΟΡΦΑΝΙΔΗΣ