Εκκλησιασμός και Εθνικό Μνημόσυνο πεσόντων της Κοινότητας Τραχωνίου Κυθρέας (Κυριακή, 2 Νοεμβρίου 2025)

Την Κυριακή, 2 Νοεμβρίου 2025, οι εκτοπισμένοι της κοινότητας Τραχωνίου Κυθρέας εκκλησιάστηκαν στον Ιερό Ναό Αποστόλου Ανδρέα στο Πλατύ Αγλαντζιάς, όπου τελέστηκε το Εθνικό Μνημόσυνο των πεσόντων και εν ψυχρώ δολοφονηθέντων κατοίκων του Τραχωνίου Κυθρέας κατά την τουρκική εισβολή του 1974.

Της Θείας Λειτουργίας προέστη ο Επίσκοπος Μεσαορίας κ. Γρηγόριος, συμπαραστατούμενος από τους κληρικούς της ενορίας, πρωτοπρεσβύτερο π. Σταύρο Χριστοφή και πρεσβύτερο π. Αντώνιο Δημητρίου, καθώς τον διάκονο π. Ανδρέα Ματέι.

Τον επιμνημόσυνο λόγο εκφώνησε ο κ. Μενέλαος Μενελάου, Διαπραγματευτής Κυπριακού.

Στο τέλος της Θείας Λειτουργίας έγινε Δέηση για ανεύρεση των αγνοουμένων του Τραχωνίου Κυθρέας και ακολούθως το Μνημόσυνο των πεσόντων και των εν ψυχρώ δολοφονηθέντων κατοίκων της κοινότητας.

Μετά το πέρας της Ακολουθίας, τελέστηκε Τρισάγιο και έγινε κατάθεση στεφάνων στον χώρο του Μνημείου Πεσόντων και Αγνοουμένων της Κοινότητας Τραχωνίου Κυθρέας, πλησίον του προσωρινού οικήματος Τραχωνίου Κυθρέας επί της Λεωφόρου Κυρηνείας στο Πλατύ.

***************************

Ομιλία του κ. Μενέλαου Μενελάου στο μνημόσυνο των πεσόντων, δολοφονηθέντων του Τραχωνίου Κυθρέας, 2 Νοεμβρίου 2025

Προσφιλείς οικογένειες των τιμωμένων σήμερα ηρώων μας,

Θεοφιλέστατε,

Κύριε Βουλευτή, Κύριε Δήμαρχε, Κύριε Αντιδήμαρχε,

Κύριε Πρόεδρε και μέλη του Κοινοτικού Συμβουλίου Τραχωνίου,

Εκπρόσωπε της Ένωσης Κατεχόμενων Κοινοτήτων,

Πρόεδροι και Μέλη Κοινοτικών Συμβουλίων,

Εκπρόσωποι, Κομμάτων, Σωματείων και Οργανώσεων,

Κυρίες και κύριοι,

Ευχαριστώ τον Πρόεδρο και τα μέλη του Κοινοτικού Συμβουλίου Τραχωνίου για την τιμητική πρόσκληση να είμαι ομιλητής στο σημερινό μνημόσυνο.

51 χρόνια από το μαύρο Ιούλη του 1974, καταθέτουμε και φέτος ελάχιστο φόρο τιμής, μαζί με τον απέραντο σεβασμό μας για τους ανθρώπους οι οποίοι την ώρα της κρίσης επέλεξαν να κάνουν αυτό που υπαγόρευε η συνείδηση τους. Απαντώντας παρόν στο κάλεσμα για την υπεράσπιση της ανεξαρτησίας και της εδαφικής ακεραιότητας της πατρίδας.

Με κίνητρο τις πιο αγνές και πανανθρώπινες αξίες και ιδανικά, και με το ένστικτο των απλών ανθρώπων που θέλουν όταν αναμετρούνται με τη συνείδηση τους να αισθάνονται ότι έκαναν με αξιοπρέπεια το καθήκον τους. Που για να θυμηθούμε τον ποιητή «δεν εφοβήθηκαν, δεν σκιάχτηκαν … ούτε στων μαχών την ώρα την πιο φονικιά, ούτε στης προδοσίας, της αναπόφευκτης, τις πικρές μαυρίλες».

Προς τα μέλη των οικογενειών των μνημονευόμενων ηρώων, θέλω να πω ότι τιμώντας τη μνήμη των δικών σας ανθρώπων, τιμούμε ταυτόχρονα και εσάς, που ορθώσατε με αξιοπρέπεια το ανάστημα, παραμένοντας ταγμένοι και πιστοί στον αγώνα για να σταθείτε όρθιοι και για να διατηρήσετε ζωντανή και ακηλίδωτη τη μνήμη τους.

Μέσα σε συνθήκες γενικευμένης κρίσης αρχών και αξιών, απαξίωσης και ισοπέδωσης, το παράδειγμα τους, υπενθυμίζει ότι πάντα θα υπάρχει ένα άλλο γνήσιο υπόδειγμα και πρότυπο ανθρώπων, μια αυθεντική στάση ζωής: αυτή που υπαγορεύει και καλεί στην εκπλήρωση του καθήκοντος προς την πατρίδα, το συνάνθρωπο και την κοινωνία ακόμα και αν αυτό συνεπάγεται όχι απλώς θυσίες αλλά την υπέρτατη θυσία.

Ακριβώς η συναίσθηση αυτού του χρέους και η εκπλήρωση του την ώρα της κρίσης, αποτελεί την πεμπτουσία του γνήσιου και άδολου πατριωτισμού.    

Φίλες και φίλοι,

51 χρόνια μετά, η ανάγκη να βρούμε το δρόμο προς το ξέφωτο γίνεται όσο περνά ο χρόνος, ακόμα πιο αδήριτη και ζωτική, Το ίδιο ζωτική για το μέλλον είναι και η διαφύλαξη της ιστορικής μνήμης.

Για αυτό οι τιμητικές εκδηλώσεις θα πρέπει να αποτελούν σταθμό αναβάπτισης μέσα στην κολυμβήθρα της μνήμης και της ιστορικής αλήθειας. Γιατί το να θυμόμαστε τα αίτια και τους αίτιους δεν έχει σημασία μόνο για σκοπούς ολοκληρωμένης αποτύπωσης της ιστορικών γεγονότων. Ούτε είναι αρκετό να γνωρίζει την αλήθεια η γενιά που έζησε τα γεγονότα.

Η μεταλαμπάδευση της ιστορικής μνήμης στις επόμενες γενιές είναι ένα βαρύ χρέος για όλους μας που δεν αφορά το παρελθόν. Αφορά το μέλλον.

Το προδοτικό πραξικόπημα και η βάρβαρη τουρκική εισβολή του 1974 υπήρξαν το αποκορύφωμα μιας σειράς ενεργειών και γεγονότων που προετοίμασαν το έδαφος για το μεγάλο έγκλημα. Από τη δοτή ανεξαρτησία του 1960 που δημιούργησε ένα κράτος με τα βαρίδια της εθνοκοινοτικής διαίρεσης και της ξένης κηδεμονίας. Τις ξένες επεμβάσεις, την υπόθαλψη της παρανομίας και των διακοινοτικών συγκρούσεων κατά την περίοδο 1963 -1964 που αποτέλεσαν την πρώτη απόπειρα της Τουρκίας για ανατροπή και κατάργηση της Κυπριακής Δημοκρατίας και οδήγησαν στον πρώτο εδαφικό διαμελισμό με τη δημιουργία των τουρκοκυπριακών θυλάκων υπό τον έλεγχο της ΤΜΤ. Την καλλιέργεια του φανατισμού και της μισαλλοδοξίας, την ξενοκίνητη ανατροπή της νόμιμης κυβέρνησης με το προδοτικό πραξικόπημα που εκτέλεσαν η χούντα των Αθηνών και η ΕΟΚΑ Β’, τη βάρβαρη τουρκική εισβολή και την κατοχή που συνεχίζεται μέχρι σήμερα και επιφέρει διαρκώς νέα τετελεσμένα.

Κυρίες και Κύριοι,

Διανύουμε σήμερα μια περίοδο στην οποία ο κόσμος βρίσκεται σε μια πολύ επικίνδυνη ιστορική  φάση.

Οι πόλεμοι γίνονται ξανά μέσο επίλυσης διαφορών, το βλέπουμε αυτό να ξεδιπλώνεται με πολύ τραγικό τρόπο στην γειτονιά μας και αλλού. Το διεθνές σύστημα, το διεθνές δίκαιο και τα ανθρώπινα δικαιώματα τα οποία κατακτήθηκαν με βαρύ φόρο αίματος, αποδυναμώνονται, ο επεκτατισμός αμφισβητεί την περιφερειακή και παγκόσμια ασφάλεια και σταθερότητα.

Σε αυτήν την πολύ βεβαρημένη και επικίνδυνη συγκυρία, ακραία ιδεολογήματα και ρητορικές, βρίσκουν πρόσφορο έδαφος και  αναβιώνουν, τοπικά και διεθνώς.

Στην Κύπρο η κατάσταση επιδεινώνεται επειδή και η παρατεταμένη εκκρεμότητα στο κυπριακό δικαιολογημένα δημιουργεί μια απογοήτευση από τις ανεπιτυχείς μέχρι σήμερα προσπάθειες επίτευξης λύσης. Αυτό όμως δεν μπορεί και δεν πρέπει να οδηγεί σε σκέψεις για συμβιβασμό και αποδοχή της υπάρχουσας κατάστασης ως αναπόφευκτης ή ακόμα ως επιλογής που θα μας οδηγήσει σε μια τελική διευθέτηση που θα μας απαλλάξει από την εκκρεμότητα.

Τέτοιες σκέψεις  όχι μόνο συνιστούν οριστική απεμπόληση της κατεχόμενης Κύπρου, κάτι που είναι από κάθε άποψη – ηθική, πολιτική, νομική – απαράδεκτο, όχι μόνο δεν διασφαλίζουν το παρόν και το μέλλον μας σε αυτό τον τόπο, αλλά ακόμη χειρότερα υποθηκεύουν το μέλλον ολόκληρης της Κύπρου και αποτελούν προοίμιο νέων ακόμα πιο οδυνηρών περιπετειών.

Οι σημερινές ομολογουμένως πολύ δύσκολες συνθήκες ας λειτουργούν πάνω από όλα ως υπόμνηση της ανάγκης να μην υποτιμούμε τις παγίδες και τους κινδύνους. Να μην παρασυρόμαστε από τις σειρήνες της συνθηματολογίας, της ισοπέδωσης, της απαξίωσης, του βερμπαλισμού και του μιλιταρισμού. Πατριωτική, διεκδικητική και δυναμική στάση μέσα στις σημερινές συνθήκες είναι η νηφάλια, συνετή, συνεπής και πραγματιστική προσήλωση στην ειρήνη, τη δημοκρατία, το διεθνές δίκαιο, τις οικουμενικές αρχές και αξίες που η ανθρωπότητα έχει θέσει ως θεμέλιο των συλλογικών παγκόσμιων θεσμών μετά τους μεγάλους πολέμους του περασμένου αιώνα.

Κυρίες και Κύριοι,

Η απόδοση τιμών, αποτελεί ταυτόχρονα σταθμό επαναβεβαίωσης της δέσμευσης και της προσήλωσης μας σε αυτό  που θα πρέπει να αποτελεί την πεμπτουσία του αγώνα μας: την απαλλαγή της πατρίδας μας από την κατοχή και τη διασφάλιση ενός πραγματικά ελεύθερου, ανεξάρτητου, δημοκρατικού κράτος του οποίου την μοίρα θα καθορίζουν οι νόμιμοι πολίτες του.

Μετά τα τραγικά γεγονότα του 1974 ο τότε Πρόεδρος Μακάριος λειτουργώντας με ρεαλισμό προχώρησε στον ιστορικό συμβιβασμό της ομοσπονδίας. Έκτοτε όλες οι κυβερνήσεις παρέμειναν συνεπείς σε αυτό το συμβιβασμό και στην οδό της  επίτευξης ειρηνικής, συμφωνημένης λύσης στη βάση του πλαισίου που καθορίζουν τα ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών. Μπορεί αυτή η πορεία να ακούγεται μερικές φορές ως μονόδρομος, ως εγκλωβισμός ή ως ομηρεία. Δεν είναι.

Είναι η πατριωτική διεκδικητική επιλογή για τη δικαίωση αυτού του τόπου, ο δρόμος για την οικοδόμηση μιας πατρίδας της οποίας η μοίρα θα ορίζεται και θα καθορίζεται από τους πολίτες της, χωρίς την παρουσία κατοχικών στρατευμάτων και κηδεμόνων.

Στην προσπάθεια μας, η οποία βρίσκεται σε εξέλιξη, με στόχο την επανέναρξη συνομιλιών και για την επίτευξη συνολικής λύσης, είναι γεγονός ότι είμαστε αντιμέτωποι με δυσκολίες και εμπόδια που απορρέουν από τη στάση της τουρκικής πλευράς.

Για αυτό διακατεχόμαστε πρωτίστως από πνεύμα πραγματισμού. Γνωρίζουμε ότι ο δρόμος δεν θα είναι εύκολος. Είναι επίσης γεγονός ότι διαμέσου των χρόνων, έχουμε πικρή πείρα απογοητεύσεων και διαψεύσεων των προσδοκιών. Διακατεχόμαστε όμως ταυτόχρονα και από πνεύμα στοχοπροσήλωσης, επιμονής και αποφασιστικότητας.

Ως αποτέλεσμα των πρωτοβουλιών μας που οδήγησαν στις δύο διευρυμένες συναντήσεις στη Γενεύη τον περασμένο Μάρτιο και στη Νέα Υόρκη τον περασμένο Ιούλιο έχουμε μπροστά μας μια εν εξελίξει προσπάθεια η οποία περιλαμβάνει επόμενα βήματα. Τις επόμενες μέρες αναμένεται στην Κύπρο η Προσωπική Απεσταλμένη του ΓΓ των ΗΕ για την έναρξη της προεργασίας για την επόμενη διευρυμένη συνάντηση υπό τον ΓΓ των ΗΕ η οποία αναμένεται να πραγματοποιηθεί το επόμενο διάστημα.

Στην τουρκοκυπριακή πλευρά έχουμε ένα νέο σκηνικό σε ότι αφορά  την ηγεσία της τουρκοκυπριακής κοινότητας.

Από πλευράς μας συνεχίζουμε να εργαζόμαστε μεθοδικά για να έχουμε ουσιαστική πρόοδο η οποία να προσδώσει στην υπό εξέλιξη προσπάθεια μια πιο απτή, πιο ορατή προοπτική με την επανέναρξη συνομιλιών πάνω στην ομοσπονδιακή βάση, από το σημείο στο οποίο σταμάτησε η προηγούμενη προσπάθεια στο Κραν Μοντανά. Ο δρόμος δεν θα είναι εύκολος, αλλά θα εξαντλήσουμε κάθε περιθώριο για να διαμορφώσουμε μια ελπιδοφόρα προοπτική.

Φίλες και φίλοι,

Κλείνοντας θέλω να πω ότι μια τιμητική εκδήλωση είναι – είναι κυρίως θα έλεγα – μια αφορμή αλλά και μια υποχρέωση για αναστοχασμό και προβληματισμό και για άντληση διδαγμάτων.

Έχουμε μια μακραίωνη ιστορία σε αυτό τον τόπο στη διάρκεια της οποίας ζήσαμε και επιβιώσαμε κάτω από πολλούς δυνάστες και κατακτητές.

Το 1974, όμως φίλες και φίλοι, υπήρξε ένα κρίσιμο σημείο καμπής σε αυτή τη  μακραίωνη ιστορία με μια πολύ ουσιαστική διαφορά από όλες τις προηγούμενες ξένες κατοχές. Γιατί το 1974 υπήρξε ξεριζωμός.

Μια σοφή λαϊκή παροιμία του τόπου μας λέει ότι «ο άνθρωπος εν ο τόπος – ο τόπος εν γέρημος», που σημαίνει ότι τον τόπο, την πατρίδα την κάνουν οι άνθρωποί της. Χωρίς αυτούς δεν υπάρχει.

Είναι αδήριτη ζωτική ανάγκη να ξαναριζώσουμε στους τόπους μας. Να αλλάξουμε τη ροή των πραγμάτων από την ολοένα αυξανόμενη αποξένωση μας, προς την επανασύνδεση μας στην πατρώα γη. Να μην επιτρέψουμε τον οριστικό τερματισμό 3,500 χρόνων ιστορίας μας σε αυτά τα χώματα.  Γιατί ξέρουμε ότι μόνον έτσι θα δικαιωθεί η θυσία αυτών που έφυγαν και μόνον έτσι θα έχουν πνοή τα όνειρα αυτών που θα έρθουν.

Τιμή και δόξα στους ήρωες μας!

Σας ευχαριστώ.