Η θεραπευτική δύναμη της δημιουργίας. Συμβολή στην εκδήλωση-έκθεση «Ο Κήπος των Αρετών – Καρποί ζωής, πίστης και δημιουργίας» (Πνευματικό Κέντρο Γερίου, 12 Ιουλίου 2026)

Δρ Σωτηρούλα Βασιλείου

«Το διαμάντι δεν είναι παρά το προϊόν της μακρόχρονης και πεισματικής προσπάθειας ορισμένων ανθρώπων ν’ απαλείψουν το μαύρο μέρος της μοίρας τους», γράφει ο Οδυσσέας Ελύτης.

Και αυτή η προσπάθεια πραγματώνεται μέσα και από τη δημιουργία.

Η γρ(αφή) κυοφορεί την αφή, το ίδιο και η ζωγρ(αφι)κή. Διότι, συμβαίνει, ό,τι δημιουργούμε, με αγάπη, ζήλο και κόπο να μας αγκαλιάζει, να μας ανταποδίδει την αφιέρωση, ως εξέλιξη ή στήριγμα.

Συμβαίνει ενίοτε, μέσα από το έργο του, ο δημιουργός να γίνεται οδηγός. Και η δημιουργία προσθέτει στην υπόσταση μια μορφή αθανασίας. Τα έργα φυλάσσουν τα αισθήματα, την προσωπικότητα. Η επίδραση στις ζωές των άλλων διαιωνίζει, επιβεβαιώνει την αμοιβαία χρησιμότητα. Μια ζωγραφιά, ένα γραπτό, ένα οποιοδήποτε έργο, το οποίο κυοφορήθηκε σε μέρες και νύκτες πάλης φέρει το αποτύπωμα των συνθηκών δημιουργίας του. Και, στο πλαίσιο αυτό, εμπνέει περισσότερο.

«Τα παιδιά ζωγραφίζουν στον τοίχο

δυο καρδιές κι έναν ήλιο στη μέση.

Παίρνω φως απ’ τον ήλιο

και φτιάχνω την αγάπη

και μου λες πως σ’ αρέσει.

Τα σκοτάδια σκορπάνε

κι η μέρα λουλουδίζει

σαν ανθός στο περβάζι».

Οι ασθένειες και οι εξαρτήσεις είναι δοκιμασίες, που μας θυμίζουν την ευαλωτότητα, την ευθραυστότητα, την αξία όσων θεωρούμε αυτονόητα.

Μας θυμίζουν πως ουδείς είναι άτρωτος. Καθρέφτες είμαστε, που από τη μια στιγμή στην άλλη μπορεί να ραγίσουν ή να θαμπώσουν. Η κατάληξη εξαρτάται, σε μεγάλο βαθμό, από την αντίδραση του προσώπου αλλά και τη συνδρομή των οικείων και της κοινωνίας και θεσμών. «Την άνοιξη αν δεν τη βρεις τη φτιάχνεις», αλλά αυτό προϋποθέτει αγώνα και έμπρακτη συνδρομή. Και η ανάγκη αυτής της συνδρομής ήδη αναδείχθηκε εύγλωττα από τις προλαλήσασες.

Οι δυσκολίες σφυρηλατούν τον χαρακτήρα και τη θέληση και οξύνουν την κρίση. Στο τέλος του δρόμου, του καθενός η δοκιμασία γίνεται σχολείο για τους επόμενους.

Η ζωή είναι κύκλος, όλα αλλάζουν, όλα μεταβάλλονται, στο πλαίσιο μιας συμμετρίας, η οποία, κάποτε, φαίνεται ακατανόητη, όμως στο τέλος προσλαμβάνει νόημα, της δίνουμε νόημα. Έτσι, η πτώση υποτάσσεται στην πτήση, το τραύμα στο θαύμα.

«Κανείς χειμώνας, όσο απειλητικός και αν εμφανίζεται, δεν διαρκεί για πάντα», έγραψε, ο ρηθείς παππούς της Ολυμπίας Ξενοφώντος. Συμπληρώνω: ακόμα και στους πιο βαριούς χειμώνες, υπάρχουν αλκυονίδες μέρες, ως νησίδες ανθοφορίας και επώασης.

Οι καταιγίδες και οι χαλασμοί λειτουργούν, κάποτε, αφυπνιστικά, εξυγιαντικά. Αγώνας, πάλι και πάλι, ώσπου, στα μετέπειτα του πάθους, η νίκη να γείρει προς το μέρος μας, ώσπου ο αλλοτινός πάσχων, να γίνει σύμβουλος και σύμβολο. Αυτή είναι η μέγιστη ανταπόδοση στην κοινωνία και όσους τον στήριξαν. Και η σκυταλοδρομία συνεχίζεται, πάντα με τα μάτια της ψυχής ανοικτά και άγρυπνα.

Άλλωστε, «ό,τι σώσεις μες στην αστραπή

καθαρό στον αιώνα θα διαρκέσει» (Οδ. Ελύτης).

Γράφει μια νεαρή ποιήτρια, η Δανάη Σιώζου, μαχόμενη ενάντια στον καρκίνο:

«Σιγά σιγά βλέπω

ποιοι βρίσκονται σε κύκλο γύρω μου

και μου θυμίζουν πόσο έχω αγαπηθεί

και μου μιλάνε για το πόσο έχω αγαπήσει

Σιγά σιγά

μετράω στιγμές

επιστρέφω

μαθαίνω να ζω με τον φόβο

μαθαίνω να ζω με τον πόνο

μαθαίνω να ζω».

Σε μία παιδογκολογική μονάδα ανθούν –σε πείσμα του αναπόφευκτου πόνου και του εύλογου φόβου– όνειρα, παιχνίδι, γέλιο, δημιουργία, γνώσεις, επικοινωνία, αγάπη, ευαισθησία, ενσυναίσθηση, αλληλεγγύη, ελπίδα, πίστη· υπάρχει η ζωή, για τη ζωή. Υπάρχουν συγγενείς, ιατροί, νοσηλευτές, ψυχολόγοι, δάσκαλοι, φίλοι: οι συναγωνιστές, οι σύμμαχοι. Αναδομείται το παρόν, για το μέλλον.

Ο Αλέξανδρος Χρυσοστόμου, στον οποίον αφιερώνεται η εκδήλωση, δεν είναι πια μαζί μας. Ωστόσο, λείπει μόνο το σώμα, όχι και το φως που ήταν και έδωσε. Επειδή,

«Το φως,

όσο κι αν όλα αρχίζουν

και τελειώνουν με σκοτάδι,

πάντοτε βρίσκει τρόπους

να επανέρχεται και να φωτίζει».

Και το μωβ μπουκέτο του Αλέξανδρου αποπνέει γαλήνη, ωριμότητα, πνευματικότητα και λογισμό, ανθεί και τον θυμίζει, όπως και οι αναμνήσεις όσων τον γνώρισαν.

Τέλος, αντί επιλόγου, η ουσία της εκδήλωσης και του έργου που επιτελείται αθόρυβα στην Παιδογκολογική Κλινική με λόγια δανεισμένα από τον Μάνο Λαμπράκη: «Στην απογυμνωμένη δημόσια σφαίρα της πληροφορίας, της αδιαφορίας και του ψυχικού burnout, η καλοσύνη λέει όχι στην απομάκρυνση, όχι στην απώθηση του άλλου, όχι στην προσομοίωση της εγγύτητας μέσα από εμπορεύσιμες συγκινήσεις. Και ίσως, τελικά, η καλοσύνη να είναι αυτό που διασώζει τον κόσμο, μέχρι να ξαναγίνουμε παρόντες».  Η καλοσύνη, ώσπου να γίνουμε όλοι παρόντες και υπεύθυνοι.