15 Ιουλίου 1974: Μια θλιβερή επέτειος για τον ελληνισμ. Ημέρα μνήμης και τιμής για τους υπερασπιστές της δημοκρατίας και της νομιμότητας με επικεφαλής τον Πρόεδρο Αρχιεπίσκοπο Μακάριο Γ΄

Δρ Σωτηρούλα Βασιλείου

Επιστημ. λειτ. Ιδρ. Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄

Συμπληρώνονται σήμερα, 15 Ιουλίου 2026, 52 χρόνια από το προδοτικό Πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου 1974, το οποίο προσέφερε στην Τουρκία την αφορμή που αναζητούσε για Εισβολή.

Στις 15 Ιουλίου 1974 ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Αρχιεπίσκοπος Μακάριος Γ΄ βρισκόταν στο γραφείο του από τις επτά και σαράντα, οπότε συνάντησε τον Γενικό Εισαγγελέα Κρίτωνα Τορναρίτη. Ακολούθως, στις οκτώ, δέχθηκε Ελληνόπουλα από την Αίγυπτο. Είκοσι λεπτά αργότερα, το Προεδρικό Μέγαρο άρχισε να πλήττεται από ριπές πολυβόλων και κανονιές καταδρομέων και αρμάτων μάχης. Παρά τους ενδοιασμούς του, ο Μακάριος αποφάσισε τελικά να εγκαταλείψει το βαλλόμενο και φλεγόμενο Προεδρικό συνοδευόμενος από τρεις έμπιστους αξιωματικούς της ασφάλειας του. Λίγο μετά τις εννέα, το καταληφθέν από τους πραξικοπηματίες Ραδιοφωνικό Ίδρυμα Κύπρου μετέδωσε πως ο Μακάριος ήταν νεκρός.

Μετά από περιπλανήσεις και πολλή σκέψη, ο Μακάριος έφτασε στην Πάφο. Το απόγευμα, ο Ελεύθερος Ραδιοφωνικός Σταθμός Πάφου μετέδωσε το ιστορικό διάγγελμα, με το οποίο ο ίδιος ο Μακάριος πληροφόρησε τον Κυπριακό λαό πως ήταν ζωντανός: «Ελληνικέ Κυπριακέ λαέ, γνώριμη είναι η φωνή που ακούεις. Γνωρίζεις ποίος σου ομιλεί. Είμαι ο Μακάριος. Δεν είμαι νεκρός όπως η Χούντα των Αθηνών και οι εδώ εκπρόσωποί της θα ήθελον. Είμαι ζωντανός. Και είμαι μαζί σας. Συναγωνιστής και σημαιοφόρος του κοινού αγώνος. […] Η Χούντα απεφάσισε να καταστρέψη την Κύπρο. Να την διχοτομήση. Αλλά δεν θα το κατορθώση. Πρόβαλε παντοιοτρόπως αντίστασιν εις την Χούντα. […] Η Χούντα δεν πρέπει να περάση και δεν θα περάση. Νυν υπέρ πάντων ο αγών».

[foogallery id=”106368″]

Εικόνα 1: Προσωπογραφία του Μακαρίου, τραυματισμένη από τους πραξικοπηματίες. Πινακοθήκη Ιδρύματος Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄.

Εικόνα 2: Το χειρόγραφο του Διαγγέλματος του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄ από τον Ελεύθερο Ραδιοφωνικό Σταθμό Πάφου.

Εικόνα 3: Η Αρχιεπισκοπή, στις 15 Ιουλίου 1974, με το πινέλο του Ανδρέα Λαδόμματου (1976). Πινακοθήκη Ιδρύματος Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄.

Εικόνες 4-9: Όψεις του Προεδρικού Μεγάρου (4-8) και της Αρχιεπισκοπής (9) μετά το Πραξικόπημα. Πηγή: Νέαρχος Νεάρχου (επιμ.), Άπαντα Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄, τ. ΙΕ΄, Λευκωσία 2005.