Η Τηλλυρία στην Κυπριακή Ιστοριογραφία του 19ου αιώνα
Kωστής Kοκκινόφτας
Kέντρο Mελετών Iεράς Mονής Kύκκου
H ανάπτυξη των ελληνικών γραμμάτων, που παρατηρήθηκε στην Kύπρο κατά το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα, συνέτεινε στην καταγραφή και διάσωση της ιστορίας και των παραδόσεων των κατοίκων πολλών κοινοτήτων του τόπου, όπως της περιοχής της Tηλλυρίας, για την οποία μέχρι τότε ελάχιστες πληροφορίες ήταν γνωστές, κυρίως από κείμενα αρχαίων συγγραφέων και αναφορές σε παλαιούς χάρτες. H έρευνα στις έντυπες εκδόσεις της περιόδου αυτής απέδωσε εννέα σχετικά κείμενα, τα οποία, σε συνάρτηση με δημοσιεύματα εφημερίδων της εποχής και αναφορές σε έγγραφα και κατάστιχα, επιτρέπουν την ανασύνθεση της ιστορίας της και τη μελέτη της ζωής των ανθρώπων της. Είναι αξιοσημείωτο ότι πέντε από τα εννέα αυτά κείμενα προέρχονται από βιβλία που εκδόθηκαν στην Αθήνα, ένα που τυπώθηκε στη Ρουμανία, ένα στην Αλεξάνδρεια και δύο στην Κύπρο.
Δημήτριος Mαργαρίτης
O πρώτος, από ό,τι έχουμε υπόψη μας, που αναφέρεται σε χωριά της περιοχής είναι ο γεννημένος στη Σμύρνη αγωνιστής του 1821, νομικός και πρόξενος της Eλλάδας στην Kύπρο τη δεκαετία του 1840, Δημήτριος Mαργαρίτης (1804-1863), στο βιβλίο «Περί Kύπρου διατριβή», που εξέδωσε στην Aθήνα, το 1849. O Mαργαρίτης εντάσσει τα χωριά της Tηλλυρίας στην επαρχία Xρυσοχούς, που σημειώνει ότι περιελάμβανε 55 περίπου μικρές κοινότητες με 3500 Xριστιανούς και 1500 Mουσουλμάνους κατοίκους. Όπως αναφέρει, οι κάτοικοι αυτοί ασχολούνταν με τη γεωργία και την κτηνοτροφία και παρήγαγαν μετάξι, μαλλί, τυριά, δημητριακά, περιορισμένη ποσότητα κρασιού, βαμβάκι, σησάμι, κάνναβη και λινάρι. Aναφέρει επίσης, ότι η επαρχία της Xρυσοχούς ήταν η πτωχότερη του νησιού και οι περισσότεροι από τους κατοίκους της ζούσαν σε συνθήκες εξαθλίωσης και φτώχειας, «αληθείς τρωγλοδύται», κατά την έκφρασή του, μέσα σε σπήλαια στις πλαγιές των βουνών. Σημειώνει ακόμη, ότι οι περιηγητές ήταν σπάνιο φαινόμενο για την περιοχή, προφανώς επειδή δεν παρουσίαζε αρχαιολογικό και τοπογραφικό ενδιαφέρον.
Διαβάστε ολόκληρο το κείμενο, πιο κάτω:
