19 Μαρτίου 1989: Όταν οι γυναίκες επέστρεψαν στην Άχνα και έψαλαν τον Ακάθιστο Ύμνο στον Ι. Ν. της Αγίας Μαρίνας

Σωτηρούλα Βασιλείου,

Δρ Ιστορίας

19 Μαρτίου 1989, Κυριακή της Ορθοδοξίας διεξήχθησαν οι πιο μαχητικές και οι μαζικές πορείες του αντικατοχικού κινήματος «Οι γυναίκες επιστρέφουν», σε Άχνα και Λύμπια.

Στην Άχνα οι γυναίκες κατάφεραν να σπάσουν τον κατοχικό κλοιό. Μια ομάδα μπήκε στο ερειπωμένο χωριό, έφτασε στον λεηλατημένο ναό της Αγίας Μαρίνας και εκεί έψαλαν τον Ακάθιστο Ύμνο:

Διαβάζουμε στον «Φιλελεύθερο» της 20ής Μαρτίου:

«Ο Ακάθιστος Ύμνος αναπέμφθηκε χθες για πρώτη φορά μέσα από έρημη σκλαβωμένη εκκλησία, μετά από 15 χρόνια. Και χθες ήταν Κυριακή της Ορθοδοξίας. Τον ύμνο ανέπεμψαν με ιερή συγκίνηση στην εκκλησία Αγίας Μαρίνας της Άχνας οι Κύπριες γυναίκες με το αδούλωτο φρόνημα που διέσπασαν χθες της γραμμή του Αττίλα και μπήκαν στην κατεχόμενη γη μας σαν προπομπός της μεγάλης μέρας του γυρισμού».

Στα Λύμπια οι γυναίκες ανέβηκαν στο ύψωμα φτάνοντας μέχρι τον αυλόγυρο της μικρής εκκλησίας του Τιμίου Σταυρού. Ακολούθως, όμως, απωθήθηκαν βίαια. «Οι γυναίκες έδωσαν πραγματική μάχη με τους Τούρκους φρουρούς. Κρατώντας πάντα στα χέρια τις λευκές σημαίες και τα κλωνάρια ελιάς, πάλεψαν μέσα στα συρματοπλέγματα, τα απόκρημνα προχώματα, ματώθηκαν στα χέρια και τα πόδια, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις οι Τούρκοι φρουροί τις τραβούσαν από τα μαλλιά και τις χτυπούσαν με ηλεκτροφόρα ρόπαλα. Ελικόπτερο των Τούρκων πετούσε πάνω από τις γυναίκες για να τις εκφοβίσει. Αυτές όμως ήταν ανένδοτες. Κάθισαν πάνω στις σακούλες με άμμο στα τουρκικά φυλάκια, και τραγουδούσαν το ‘Δεν ξεχνώ’ και φώναζαν ‘Ειρήνη-Ειρήνη’».

Δεν έλειψαν και οι τραυματισμοί γυναικών, με σοβαρότερο το κάταγμα που υπέστη η Ντόρις Λάρκου, και οι συλλήψεις γυναικών (53) και δημοσιογράφων (2).

«Τα γύναια ετέλεσαν πραγματικούς θριάμβους

μας κατασυνεκίνησαν, μας άφησαν εκθάμβους

κι’ εμπράκτως μας απέδειξαν -να σας το πω οφείλω-

πως υπερέχει των ανδρών, το ασθενές τους φύλο.

Προχθές ανυποχώρητες προς δόξα και τιμή μας

έκαμαν όλες πάταγον στην πράσινη γραμμή μας

και κράζοντας ‘Μολών λαβέ’ στον Τούρκον τον αήθη

αφόβως του επρόταξαν τα μαστοφόρα στήθη.

Μπράβο σας και χαλάλι σας ατρόμητες κυρίες τα ίσα δικαιώματα κ’ οι ίσες ευκαιρίες», έγραψε ο «Διογένης», ο Άνθος Ροδίνης, την επαύριον της πορείας, σε έμμετρη παρέμβαση-σάτιρα υπό τον τίτλο «Εμπρός γυναίκες».

Ο ίδιος, στις 19 Μαρτίου είχε προτρέψει:

«Εμπρός γυναίκες άξιες. Μόλις σφυρίξω τρις

κάμετε όλες έφοδο και… ζήτω η πατρίς.

Κι’ εγώ που την πορεία σας θερμώς επικροτώ

θα είμαι από πίσω σας, να σας χειροκροτώ.

Εμπρός γυναίκες άξιες, της Κύπρου της μισής

δώστε μας κι άλλο μάθημα ηρωϊσμού εσείς!»

Εξίσου παραστατικό, εγκωμιαστικό για τις γυναίκες που επέστρεψαν, και το σκίτσο του Πέτρου Παπαπέτρου, του Πίν.