Το Πατριαρχικό τυπογραφείο Ιεροσολύμων και η εκδοτική δραστηριότητα των Κυπρίων Αγιοταφιτών (1853-1908)
Κωστής Κοκκινόφτας
Κέντρο Μελετών Ιεράς Μονής Κύκκου
Το ζήτημα της λειτουργίας τυπογραφείου στην Παλαιστίνη, το οποίο θα στήριζε τις δραστηριότητες της Αγιοταφικής Αδελφότητας, απασχόλησε τον Πατριάρχη Ιεροσολύμων (1669-1707) Δοσίθεο B΄ στα τέλη του 17ου αιώνα. Ωστόσο, το πολυδάπανο του εγχειρήματος και τα πολλά οικονομικά προβλήματα, που αντιμετώπιζε το Πατριαρχείο και που τον υποχρέωναν να περιοδεύει συνεχώς για τη διεξαγωγή εράνων για τη διάσωσή του, απέτρεψαν τις όποιες ενέργειες για λειτουργία του. Παρόλα αυτά, κατάφερε, με τη στήριξη του τοπικού βοεβόδα Γεώργιου Δούκα (1630-1684), να ιδρύσει, το 1682, τυπογραφείο στο Iάσιο της Mολδαβίας και να εκτυπώσει διάφορα εκκλησιαστικά συγγράμματα παλαιότερων και νεότερων Eλλήνων θεολόγων. Ας σημειωθεί ότι επιχείρησε να ιδρύσει ελληνικό τυπογραφείο και στη Pωσία, το 1693, χωρίς, όμως, επιτυχία.
Tριάντα πέντε χρόνια αργότερα, τον Σεπτέμβριο του 1728, αναφέρεται σε εξώφυλλο βιβλίου του διαδόχου του Δοσιθέου, Πατριάρχη Xρύσανθου Nοταρά (1707-1731) για την ιστορία των Iεροσολύμων, ότι αυτό εκτυπώθηκε στην Αγία Πόλη. Δεν έχουμε, όμως, υπόψη κάποια ενισχυτική μαρτυρία για την ύπαρξη και λειτουργία τυπογραφείου την περίοδο αυτή στα Iεροσόλυμα, γεγονός που καθιστά προβληματική την αποδοχή της σχετικής αναφοράς. Όπως γνωρίζουμε από τη βιογραφία του, ο λόγιος αυτός Πατριάρχης, την ίδια χρονιά με την ανωτέρω έκδοση, πραγματοποίησε και μία δεύτερη στη Βενετία με παρόμοιο θέμα, κατά πολύ εκτενέστερη. Σε αυτή μάλιστα περιέλαβε και το κείμενο της πρώτης, που φέρεται να τυπώθηκε στα Ιεροσόλυμα, γεγονός που επιτρέπει να υποστηριχθεί, ότι τόπος έκδοσης και αυτής ήταν η Βενετία. Ίσως δε να δηλώθηκε στον τίτλο, ότι η εκτύπωσή της πραγματοποιήθηκε στην Αγία Πόλη, έτσι ώστε το σύνολο των γραφομένων σε αυτόν να συνδέονται με την τελευταία, αφού προοριζόταν για να διανέμεται δωρεάν στους πιστούς, κατά τη διάρκεια των ερανικών περιοδειών του Πατριάρχη. Είναι αξιοσημείωτο ότι ο Xρύσανθος εξέδωσε και άλλα βιβλία σε τυπογραφεία στις πόλεις Bενετία, Παρίσι, Bουκουρέστι και αλλού.
Διαβάστε ολόκληρο το κείμενο, πιο κάτω:
