8 Φεβρουαρίου 1973: Τρίτη ανάδειξη του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄ ως Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας
Δρ Σωτηρούλα Βασιλείου
Στις 8 Φεβρουαρίου 1973, ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος Γ΄ εξελέγη για τρίτη φορά Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, αυτή τη φορά χωρίς ανθυποψήφιο. Η τρίτη προεδρική θητεία έμελλε, ως γνωστόν, να είναι και η πιο επώδυνη και επίπονη.
«Ο Κυπριακός λαός ήρχισεν από της πρωίας σήμερον να γράφη μίαν ιστορικήν σελίδα, η οποία εντάσσεται εις την αντιστασιακήν προσπάθειαν σωτηρίας της Κύπρου. Χιλιάδες λαού συρρέουν από κάθε μέρος εις Λευκωσίαν. Η σημερινή λαοθάλασσα ενώπιον της οποίας θα εκφωνήση μνημειώδη λόγον ο Ηγέτης της Κύπρου Μακάριος είναι το αποτέλεσμα της παγκομματικής προσπαθείας. Είναι ο καρπός της ενθέρμου υποστηρίξεως της συγκεντρώσεως και της πολιτικής του Μακαριωτάτου υφ’ όλων των κομμάτων», με μοναδικήν εξαίρεσιν το ΔΕΚ. Εθνικόφρονες και κεντρώοι και αριστεροί εις εκκλήσεις των εκάλεσαν τον λαός εις τον σημερινόν συναγερμόν. Το Ενιαίον, η Προοδευτική, το ΑΚΕΛ, η ΕΔΕΚ, μαζικαί οργανώσεις ως η ΠΕΚ και άλλαι εγκαίρως ωμίλησαν και εκάλεσαν τον λαόν εις την σημερινήν παγκύπριον Παλλαϊκήν Συγκέντρωσιν. Και ο λαός ανταποκρίνεται κατά τον πλέον συγκινητικόν και υπεύθυνον τρόπον, εκπληρών ύψιστον καθήκον προς την πατρίδα», έγραψε «Ο Φιλελεύθερος», περιγράφοντας την ευρεία υποστήριξη στον Εθνάρχη.
Η υποστήριξη αυτή εκφράστηκε και μέσα από την «ταυτότητα» των πολιτών, οι οποίοι πρότειναν και υποστήριξαν την υποψηφιότητα. Τον Μακάριο πρότεινε ο Λυσιώτης Πιερής Αυξεντίου, πατέρας του ήρωα υπαρχηγού της ΕΟΚΑ Γρηγόρη Αυξεντίου. Υποστήριξαν οι εξής οκτώ, όλοι πατέρες ηρώων της ΕΟΚΑ:
- Σταύρος Πίττας, από Φρέναρος, πατέρας Φώτη Πίτα.
- Νικόλας Κάσπης, από Ριζοκάρπασο, πατέρας Παναγιώτη Κάσπη.
- Μιχαήλ Θεοχάρους, από Γαληνή πατέρας Χαρίλαου Μιχαήλ.
- Κυριάκος Μάρκος, από Λεύκα πατέρας Μάρκου Δράκου.
- Μιλτιάδης Μυλωνάς από Γαλάτα, πατέρας Χρύσανθου Μυλωνά.
- Μιχαλάκης Κυπριανού, από Λάρνακα, πατέρας Πετράκη Κυπριανού.
- Σάββας Χ” Κυριάκου, από Ακάκι, πατέρας Μιχαήλ Σάββα.
- Χαρίλαος Ζάκος, από Λινού, πατέρας Ανδρέα Ζάκου.
Ως μάρτυρας υπέγραψε ο Χωρεπίσκοπος Κωνσταντίας Χρυσόστομος.
Ομιλώντας, μετά την ανάληψη εκ νέου των ηνίων, ενώπιον του πλήθους –200.000 ανθρώπων σύμφωνα με τον Τύπο– ο Μακάριος απηύθυνε κάλεσμα ενότητας και προειδοποίησε για τις καταστροφικές συνέπειες της ανωμαλίας. Τόνισε, επίσης, την ελληνικότητα της Κύπρου και την αδέσμευτη εξωτερική πολιτική της:
«Με συγκίνησιν βαθείαν αποδέχομαι την ανανέωσιν της εντολής του λαού. Γνώμων εις τας πράξεις μου και πυξίς εις την πορείαν μου θα είναι πάντοτε το συμφέρον του λαού και όλως ιδιαιτέρως η εθνική δικαίωσις του.
Πόλεις και χωρία, βουνά και πεδιάδες της Κύπρου μετεκινήθησαν σήμερον και συνηνώθησαν και συνεπυκνώθησαν εις τον χώρον τούτον. Αυτήν την εικόνα δίδει η εξ όλης της νήσου προσέλευσις μυριάδων λαού, ο οποιος συνεκεντρώθη διά να υψώση την φωνην του και να αντιτάξη το ΟΧΙ εις τους υποκινητάς της ανωμαλίας, ΟΧΙ εις την βίαν και τρομοκρατίαν, ΟΧΙ εις τον εμφύλιον σπαραγμόν.
Ποίον σκοπόν προάγουν ποία σχέδια προωθούν αι ένοπλοι ομάδες, οι βομβισταί, και οι υποκινούντες εις εκτροπήν και ανωμαλίαν; Προωθούν την Ενωσιν, είναι η απάντησις των δραστών τοιούτων πράξεων. Ενταφιάζουν οριστικώς την Ενωσιν είναι η ορθή απάντησις, Νεκροθάπται της Ενώσεως είναι οι αναλαβόντες τοιαύτην δραστηριότητα. Αντί της Ενώσεως προωθούν την διχοτόμησιν της Κύπρου.
Προς την Ελλάδα θα έχωμεν πάντοτε εστραμμένην την ψυχήν και την καρδίαν. Ελληνικά ιδανικά θα διαπνέουν πάντοτε την σκέψιν και την συνείδησιν μας. Την Ελλάδα θα έχωμεν πάντοτε τροφόν της υπάρξεως και των βιωμάτων μας. Και αν μη εξαρτώμενοι από ημάς παράγοντες και καταστάσεις δεν καθιστούν δυνατήν την Ενωσιν, τούτο δεν σημαίνει ότι θα παύσωμεν να είμεθα Ελληνες. Διά μέσου των αιώνων παρεμείναμεν Ελληνες και Ελληνες θα παραμείνωμεν.
Η σημερινή παγκύπριος συγκέντρωσις είναι φωνή και ψήφος κατά της ανωμαλίας.
Ο λαός επιθυμεί ομόνοιαν, σύμπνοιαν, συντονισμόν, δυνάμεων ομαλάς πολιτικάς εξελιξεις. Επιθυμεί ο λαός ιδιαιτέρως υπό τας σημερινάς συνθήκας, αρραγές εσωτερικόν μέτωπον. Και ενότης εσωτερικού μετώπου δεν σημαίνει ανυπαρξίαν αντιπολιτεύσεως. Αντιπολίτευσις όμως, ακολουθούσα δημοκρατικάς αρχάς και ουχί καταλυτικήν πολιτικήν. Το στάδιον του εθνικού αγώνος είναι πολύ ευρύ. Και εις τον στίβον του υπάρχει χώρος δι’ όλους τους επιθυμούντας να αγωνισθούν. Εις τοιούτον ευγενή συναγωνισμόν καλεί ο λαός και όλους εκείνους οι οποίοι ανέλαβον δραστηριότητας, καταλυτικάς του κράτους και αντί εθνικής προσφοράς, δημιουργούν ανωμαλίαν ενέχουσαν κινδύνους εθνικής συμφοράς. Αυτή είναι η ετυμηγορία του λαού ως θέσις και ως αντίθεσις, ως θέλησις και ως άρνησις.
Η Κύπρος θα συνεχίση ακολουθούσα αδέσμευτον εξωτερικήν πολιτικήν. Αυτήν την πολιτικήν γραμμήν υπαγορεύουν λόγοι αρχής και λόγοι εθνικού συμφέροντος. Η παρουσία χιλιάδων λαού εις τον χώρον ούτον μαρτυρεί, μεταξύ άλλων έγκρισιν της πολιτικής της Κυβερνήσεως. Εγκρίνει και επιδοκιμάζει ο λαός την εσωτερικήν και εξωτερικήν κυβερνητικήν πολιτικήν. Δεν θα είπω ότι όλαι γενικώς αι πράξεις της Κυβερνήσεως ή εμού ιδιαιτέρως εκπηγάζουν εξ αλαθήτου πνεύματος. Λέγω όμως ότι απορρέουν πάντοτε εκ πνεύματος αγαθού και καλής προαιρέσεως.
Ελληνικέ κυπριακέ λαέ,
Από το σημερινόν παλλαϊκόν συλλαλητήριον και της εκδηλώσεις σου, από τας αποφάσεις και την ετυμηγορίαν σου, από την έκφρασιν της προς εμέ συμπαραστάσεως σου, αντλώ δυνάμεις. Και με ενισχυμένας τας δυνάμεις μου θα συνεχίσω από της θέσεως εις την οποίαν με έταξες τον δύσκολον αγώνα, τον κοινόν δύσκολον αγώνα δι’ ευτυχέστερον μέλλον».
