Ο Κύπριος Αρχιμανδρίτης Γαβριήλ Καραπατάκης (1870-1953) και η μαρτυρία του για τα δεινά των Ελλήνων κατοίκων του Πόντου κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο
Κωστής Κοκκινόφτας
Kέντρο Mελετών Iεράς Mονής Kύκκου
Η εδαφική συρρίκνωση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους ενίσχυσε την εθνική αφύπνιση των Νεοτούρκων και την απόφασή τους για δημιουργία κράτους αμιγώς μουσουλμανικού. Στράφηκαν ιδίως εναντίον των πολυπληθέστερων πληθυσμιακά Ελλήνων και Αρμενίων, οι οποίοι είχαν συγκεντρώσει στις δραστηριότητές τους το μεγαλύτερο μέρος του εμπορίου και της βιομηχανίας, αξιοποιώντας τις ευκαιρίες που τους δόθηκαν ύστερα από τις μεταρρυθμίσεις του 19ου αιώνα, με την έκδοση των διαταγμάτων Χάττι Σιέριφ, το 1839, και Χάττι Χουμαγιούν, το 1856, και την εφαρμογή Συντάγματος, το 1876. Εκμεταλλευόμενοι δε τη γενικότερη αναταραχή, εξαιτίας του Α´ Παγκοσμίου Πολέμου, εξόντωσαν ενάμισι εκατομμύριο Αρμενίους, το 1915, και ακολούθως 700 περίπου χιλιάδες Έλληνες.
Αρχικά, με την έναρξη του Πολέμου, εκδόθηκε, στις 19/1 Αυγούστου 1914, διάταγμα, που επέβαλλε τη στρατολογία τόσο των Μουσουλμάνων όσο και των Χριστιανών, ηλικίας από 20 έως 45 ετών. Δύο περίπου μήνες αργότερα, όμως, ανακοινώθηκε ότι οι Χριστιανοί είχαν το δικαίωμα της εξαγοράς της θητείας τους. Ωστόσο, πολλοί παρέμειναν στον στρατό και συμμετείχαν στις πολεμικές επιχειρήσεις, μη έχοντας την οικονομική δυνατότητα να καταβάλουν το απαιτούμενο ποσό για την αποστράτευση. Σε σύντομο χρόνο, όμως, οι Χριστιανοί στρατιώτες αφοπλίστηκαν και στάλθηκαν για εργασία σε διάφορα μέρη του εσωτερικού της Μικράς Ασίας, στα περιβόητα «Τάγματα Εργασίας» – «Αμελέ Ταμπουρού», όπου ήταν υποχρεωμένοι να δουλεύουν σε βαριά έργα οδοποιίας, κάτω από αντίξοες καιρικές συνθήκες, με αποτέλεσμα πολλοί να πεθάνουν από τις κακουχίες, την πείνα και τις αρρώστιες. Στα ίδια τάγματα στάλθηκαν αργότερα και οι άνω των 45 ετών Χριστιανοί, όπως και πολλοί από αυτούς που είχαν εξαγοράσει τη θητεία τους.
Σταδιακά, σε διάφορες περιοχές της Αυτοκρατορίας, όπως στον Πόντο, πραγματοποιήθηκαν με το πρόσχημα της απομάκρυνσης από τις εμπόλεμες περιοχές, ή τις παράλιες ζώνες, εκτοπισμοί ολόκληρων χωριών και πόλεων, που επεκτάθηκαν και στους γέροντες και στα γυναικόπαιδα, με αποτέλεσμα οι περισσότεροι Έλληνες κάτοικοι να βρουν μαρτυρικό θάνατο, εξαιτίας των εξοντωτικών οδοιποριών και της εξάντλησης.
Διαβάστε ολόκληρο το κείμενο, πιο κάτω:
