17 Απριλίου 1957: Άφιξη του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄ στην Αθήνα από τις Σεϋχέλλες

Σωτηρούλα Βασιλείου

Δρ Ιστορίας 

Στις 17 Απριλίου 1957, Mεγάλη Τετάρτη, ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος Γ΄, έφθασε στην Αθήνα, από τις Σεϋχέλλες, όπου βρισκόταν εξόριστος από τον Μάρτιο του 1956. Μαζί του έφτασαν και οι συνεξόριστοί του Μητροπολίτης Κυρηνείας Κυπριανός, Παπασταύρος Παπαγαθαγγέλου και Πολύκαρπος Ιωαννίδης.

Η άρση της εξορίας συνδυάστηκε με τον όρο της μη επιστροφής στην Κύπρο.

Στην Αθήνα ο ελληνικός λαός επεφύλαξε στον Αρχιεπίσκοπο αποθεωτική υποδοχή, οργανωμένη από την Πανελλήνια Επιτροπή Αυτοδιάθεσης Κύπρου.

Από το αεροδρόμιο του Ελληνικού μέχρι το ξενοδοχείο «Petit Palais» (όπου κατέλυσε ο Αρχιεπίσκοπος) συγκεντρώθηκαν δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι (100.000-300.000 σύμφωνα με τον Τύπο) για να τον υποδεχθούν και να τον ακούσουν. «Τον κύριον τόνον εις την υποδοχήν έδωσαν ο αυθορμητισμός, η συγκίνησις και ο ενθουσιασμός του λαϊκού στοιχείου με τας ζητωκραυγάς και τα συνθήματά του υπέρ της ριζικής λύσεως του Κυπριακού. Συγκεκριμένως εκυριάρχησε το σύνθημα ‘αυτοδιάθεσις’», υπογραμμίστηκε στον Τύπο.

Μιλώντας, από τον εξώστη του ξενοδοχείου του, στο πλήθος, το οποίο είχε μαζευτεί στην Πλατεία Συντάγματος, ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος Γ΄ τόνισε:

«Ελεύθεροι Έλληνες αδελφοί μου! Οι συνεξόριστοί μου και εγώ απευθύνομεν χαιρετισμόν αγάπης. […] Προ ενός και πλέον έτους ο δυνάστης της Κύπρου μας αφήρπασεν εκ του μέσου του Κυπριακού λαού διά να μας μεταφέρη επί ενός βράχου εις τα βάθη του Ινδικού Ωκεανού, μακράν της αγαπημένης πατρίδος, μακράν του άλλου κόσμου. […] Η εκδήλωσις της αγάπης μας προς την ελευθερίαν ήτο το μόνον έγκλημά μας. […]

Από του εδάφους της ελευθέρας πατρίδος αποστέλλομεν χαιρετισμόν ολόψυχον προς τον αγωνιστήν Κυπριακόν λαόν, προς όλους εκείνους, οι οποίοι ευρίσκονται εις τας γραμμάς των πρόσω και εις τα μετόπισθεν, προς εκείνους, οι οποίοι ευρίσκονται εις τας φυλακάς και εις τα στρατόπεδα συγκεντρώσεων και γενικός προς όλον τον Κυπριακόν λαόν, ο οποίος απέδειξεν περιτράνως ότι είναι άξιος της ελευθερίας του. […]

Μόνον ο Κυπριακός λαός έχει το δικαίωμα να καθορίση το παρόν και το μέλλον του! Έχει την αίσθησιν ότι το δικαίωμα τούτο είναι αναφαίρετον. Με την δύναμιν την οποίαν αντλούμεν εκ του τοιούτου δικαιώματος θα συνεχίσωμεν και θα εντείνωμεν τον αγώνα μέχρις ότου το δικαίωμα τούτο εύρη συγκεκριμένην έκφρασιν και μορφήν, μέχρις ότου το δικαίωμα της Αυτοδιαθέσεως εφαρμοσθή και επί της Κύπρου. Δεν θέλομεν άλλοι να καθορίζουν το παρόν και το μέλλον μας, την τύχην και το μέλλον των παιδιών μας. Δεν θέλομεν να είμεθα υπό κηδεμονίαν. Θέλομεν Αυτοδιάθεσιν και θα αγωνισθώμεν διά την Αυτοδιάθεσιν!

Έλληνες αδελφοί μου, η θερμή υποδοχή, την οποίαν μας επεφυλάξατε εις την γην της Μητρός Πατρίδος μας συγκινεί βαθύτατα. Ολόκληρος ο Ελληνικός λαός εστάθη πάντοτε παρά το πλευρόν της αγωνιζόμενης Κύπρου εις τον αγώνα δια την ελευθερίαν. Και δια του κοινού αγώνος το Κυπριακόν ζήτημα έφθασεν εις προκεχωρημένον στάδιον. Έχω την ακλόνητον πεποίθησιν ότι θα φθάση και εις το τελικόν στάδιον: την Αυτοδιάθεσιν. Ζήτω η Ελευθερία!».

Τέσσερις μέρες αργότερα, το Πάσχα, ο Μακάριος χοροστάτησε στον Ιερό Ναό της Αγίας Ειρήνης στην Αθήνα.

Εικόνα 1: Ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος Γ’ με τον Αρχιεπίσκοπο Αθηνών και πάσης Ελλάδος Δωρόθεο Γ΄ στο αεροδρόμιο Αθηνών, κατά την άφιξή του από τις Σεϋχέλλες, με το τέλος της εξορίας του, στις 17 Απριλίου 1957.

Εικόνα 2: Ο Μακάριος χοροστατών κατά την εορτή της Αναστάσεως στον Ιερό Ναό της Αγίας Ειρήνης στην Αθήνα, στις 21 Απριλίου 1957.

Εικόνα 3: Ο Μακάριος παραλαμβάνει το χρυσό μετάλλιο της πόλης των Αθηνών και το ψήφισμα ανακήρυξής του σε Επίτιμο Δημότη του Δήμου Αθηναίων, τον Ιούλιο του 1957.