16 Ιουλίου 1906: Τα Ιουλιανά της Ανατολικής Ρωμυλίας
Σωτηρούλα Βασιλείου, Δρ Ιστορίας
16 Ιουλίου 1906: Τα Ιουλιανά της Ανατολικής Ρωμυλίας, οι καταστροφές ελληνικών ιδρυμάτων, εκκλησιών και σχολείων σε Φιλιππούπολη, Αγχίαλο, Βάρνα και Στενήμαχο από τους Βουλγάρους. Στην Κύπρο η είδηση έφτασε λίγες μέρες αργότερα, μέσω επιστολής Κυπρίου, εξ Αθηνών:
«Αι σφαγαί της Αγχιάλου, της Φιλιππουπόλεως, της Βάρνας, της Στενημάχου ήλθον αλληλοδιαδόχως να πλήξουν, να ταράξουν, να συγκινήσουν, να προκαλέσουν σκέψεις οδυνηροτάτας εις το Έθνος, το οποίον αυτόχρημα ενεόν προ της τόσης των αντιπάλων του βαρβαρότητος, πενθεί σιγηλόν, αλλ’ αξιοπρεπές διά τον απηνή των τέκνων του διωγμόν. Σπανίως ειδήσεις αφορώσαι τα καθόλου του Έθνους συμφέροντα επέφερον οίαν αι τρομεραί των Βουλγάρων θηριωδίαι κατάπληξιν. Η πρωτεύουσα έμεινεν εμβρόντητος […]. Η Κυβέρνησις κατήγγειλεν τους βανδαλισμούς εις την Ευρώπην, η Εκκλησία, διεμαρτυρήθη διά τας αρπαγάς των ναών, και τας ιεροσυλίας, τα σωματεία εζήτησαν των φιλελλήνων και των ισχυρών την συνδρομήν, ο λαός συνεκρότησε θορυβώδη και αερόλογα συλλαλητήρια και ο Τύπος απεκάλεσε τους Βουλγάρους αγρίους, κακούργους, φονείς, ληστάς, αληθινούς του Κρούμου απογόνους! Και όλα μεν ταύτα δεν ήτο δυνατόν παρά να γίνουν, και καλά βεβαίως εγένοντο. Αλλά ποίον άρα γε θα είνε το αποτέλεσμα; Αυτό είνε το ζήτημα. Η Ευρώπη θ’ αποτείνη ίσως χλιαράς παρατηρήσεις εις την Βουλγαρικήν Κυβέρνησην διά τα γενόμενα, η ευρωπαϊκή κοινή γνώμη θα παρέλθη αδιάφορος προ των θηριωδιών, δηλητηριασμένη ως είνε με τον φιλοβουλγαρισμόν, τον οποίον δεξιώτατα εκαλλιέργησεν η προνοητική Ηγεμονία και οι όλιγοι φιλέλληνες που μας απέμειναν, θα πνίγουν μέσα εις το πέλαγος της αδιαφορίας, το οποίον ημείς απλώσαμεν γύρω μας.
Εν τω μεταξύ αι αρπαγείσαι Εκκλησίαι θα περιέλθουν οριστικά εις τας χείρας των εχθρών μας, τα σχολεία, όσα διεφύγον το πυρ, θα μεταβληθούν εις σλαυικά, και οι Έλληνες της Ρωμυλίας, της Βουλγαρίας, της Ρουμανίας θα φονεύωνται και θα εκδιώκωνται και ο Ελληνισμός του Αίμου θα τρωθή βεβαίως θανασίμως.
Το ζήτημα φθάνει μοιραίως εις την αρχικήν αιτίαν άπαντων των κακών, εις την αρχικήν εγκληματικήν ολιγωρίαν της ελληνικής πολιτείας. Καιρός μεμψιμοιριών και καιρός προς ανεύρεσιν υπευθύνων δεν υπάρχει. Ευτυχώς το πλήγμα ήτο τόσο βαρύ, ώστε να εξεγείρη του ληθάργου ολόκληρον την Ελληνικήν φυλήν από της Ροδόπης έως εκεί κάτω παρά της Μικρασίας τα παράλια. Επομένως υπάρχει ελπίς να συνέλθωμεν οι τε δούλοι και ελεύθεροι, και αφίνοντες τα κόμματα και τας διχονοίας και την συναλλαγήν, να ίδωμεν, πώς το ταχύτερον να καταστώμεν ικανοί να προασπίσωμεν τους σφαζομένους αδελφούς μας».
