Θεολογικά και άλλα θέματα

Εργοβιογραφία Κωνσταντίνου Μυριανθόπουλου (1874-1962)

Kωστής Kοκκινόφτας Kέντρο Mελετών Iεράς Mονής Kύκκου O Kωνσταντίνος Mυριανθόπουλος γεννήθηκε στον Πρόδρομο Mαραθάσας, το 1874, και ήταν αδελφός του λόγιου καθηγητή, συγγραφέα και εκδότη της εφημερίδας «Kήρυξ» της Λεμεσού Kλεόβουλου (1878-1953) και του διευθυντή δημοτικών σχολείων και κοινωνικού παράγοντα στην ίδια πόλη Σωκράτη (1870-1954). (περισσότερα…)

Ἡ κατήχηση τῶν πιστῶν ὡς διαρκὴς ποιμαντικὴ ἀνάγκη στὴν ζωὴ τῆς Ἐκκλησίας

Πρωτ. Μιχαὴλ Βοσκοῦ Θεολόγου Τὸ εἰσαγωγικὸ μυστήριο τῆς Ἐκκλησίας μας εἶναι τὸ μυστήριο τῆς βαπτίσεως, διὰ τοῦ ὁποίου γινόμαστε μέλη τοῦ ζῶντος Σώματος τοῦ Χριστοῦ, τῆς ἁγίας Του Ἐκκλησίας, καὶ ἀποκτοῦμε τὴν δυνατότητα νὰ μετέχουμε καὶ στὰ λοιπὰ ἐκκλησιαστικὰ μυστήρια μὲ ἐπίκεντρο καὶ ἀποκορύφωμα τὸ μέγα μυστήριο τῆς Θείας Εὐχαριστίας. Μέχρι τὸν 4ο αἰ. οἱ ἄνθρωποι βαπτίζονταν κατὰ κύριο λόγο σὲ ὥριμη ἡλικία, παρὰ τὸ γεγονὸς ὅτι ἤδη ἀπὸ τὶς σελίδες τῆς Καινῆς Διαθήκης συνταντοῦμε καὶ περιπτώσεις νηπιοβαπτισμοῦ. Μέχρι τότε, λοιπόν, τοῦ μυστηρίου τῆς βαπτίσεως προηγεῖτο τριετὴς κατήχηση ἀπὸ τὸν ἐπίσκοπο καὶ...

Η μόρφωση του Κυπριακού κλήρου και η Ιερατική Σχολή «Aπόστολος Bαρνάβας»

Κωστῆς Κοκκινόφτας Kέντρο Mελετῶν Ἱερᾶς Mονῆς Kύκκου Ἕνα ἀπό τά σημαντικότερα ζητήματα πού ἀποσχόλησε γιά μεγάλο χρονικό διάστημα, ἀπό τά μέσα τοῦ 19ου ἕως καί τά μέσα τοῦ 20οῦ αἰώνα, τήν Kυπριακή Ἐκκλησία ἦταν ἡ μόρφωση τοῦ κλήρου. Ἡ μακρόχρονη ὑποδούλωση τοῦ νησιοῦ σέ ἀλλόθρησκους καί ἑτερόδοξους κατακτητές εἶχε σοβαρές ἐπιπτώσεις στό μορφωτικό ἐπίπεδο τοῦ λαοῦ καί τοῦ κλήρου. Γιά τόν λόγο αὐτό, ἡ ἵδρυση Ἱερατικῆς Σχολῆς, πού θά εἶχε, μέ τήν ἀνάδειξη μορφωμένων κληρικῶν, εὐεργετικά ἀποτελέσματα στήν ἐκκλησιαστική ζωή τοῦ τόπου ἦταν περισσότερο ἀπό ἐπιβεβλημένη. Tελικά, στά τέλη τῆς δεκαετίας τοῦ...

Το Σαρανταλείτουργο

Τεσσαρακονταλείτουργον ή κοινώς Σαρανταλείτουργο, είναι η επί σαράντα συνεχόμενες μέρες τέλεση της Θείας Λειτουργίας, δηλαδή προσφορά της Θείας Ευχαριστίας, υπέρ ζώντων και κεκοιμημένων. Αυτό τελείται, συνήθως, κατά την περίοδο των σαράντα ημερών της Νηστείας των Χριστουγέννων. Το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας είναι η αναίμακτη συνέχεια της θυσίας του Θεανθρώπου επί του Σταυρού στο Γολγοθά. Αυτή η θυσία, που προσφέρεται κατά τη Θεία Λειτουργία, δεν είναι μόνο λατρευτική και ευχαριστήρια, ικετευτική και πρεσβευτική, αλλά συγχρόνως και θυσία ιλασμού, «εις άφεσιν αμαρτιών και ζωήν αιώνιον» (Βλ. Ματθ. κστ΄, 28. Μάρκ. ιδ΄, 24. Λουκ....

Ἡ νηστεία πρὸ τῆς ἑορτῆς τῆς Χριστοῦ Γεννήσεως

Σταύρου Τσουλούπα Θεολόγου Ἡ ἑορτὴ τῆς Χριστοῦ Γεννήσεως εἶναι μεγάλη σὲ σημασία Δεσποτικὴ ἑορτὴ διότι «Θεὸς ἐφανερώθη ἐν σαρκί»[1], γι’ αὐτὸ καὶ ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος τὴν ὀνομάζει «μητρόπολιν πασῶν τῶν ἑορτῶν»[2]. Ἡ ἀρχαία Ἐκκλησία μέχρι τὸν δ’ αἰώνα, τὴν ἐποχὴ τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου, συνεόρταζε μαζὶ τὶς δύο ἑορτές, τὴ Γέννηση δηλαδὴ καὶ τὴ Βάπτιση τοῦ Χριστοῦ ὡς τὴν ἡμέρα Ἐπιφάνειας-Θεοφάνειας, τῆς φανέρωσης τοῦ Θεοῦ στὸν κόσμο, κατὰ τὴν 6η Ἰανουαρίου. Αὐτὸ συνεχίζουν μέχρι καὶ σήμερα οἱ Ἀρμένιοι. Ἀρχικῶς αὐτὴ ἡ ἑορτὴ ἦταν ἀφιερωμένη σὲ γεγονότα τῆς...

Ἰωάννου του Χρυσοστόμου, Είς τὸ «Ἀρκεῖ σοι ἡ χάρις μου· ἡ γὰρ δύναμίς μου ἐν ἀσθενείᾳ τελειοῦται» (Β΄ Κορ. 12, 9)

Ὅτε τὸν παναρμόνιον τουτονὶ κόσμον ἐξ ἀρχῆς ἔπλαττεν ὁ Θεὸς, θαύματα ἐπὶ θαύμασιν εἰργάσατο, οὐ νόμῳ φύσεως δουλεύων, ἀλλ' ἐξουσίᾳ δυνάμεως πάντατεκταινόμενος. Οἷόν τι λέγω· Ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν. Εἶδες τάξιν καὶ ἀκολουθίαν; Πρότερον τὸν ὄροφον, καὶ τότε τὸ ἔδαφος. Ὅπερ γὰρ εἶπον, οὐ νόμῳ φύσεως ἐδούλευεν, οὐδὲ τάξει τέχνης, ἀλλ' ἐξουσίᾳ δυνάμεως. Εἱστήκει ἡ στέγη, καὶ τὸ ἔδαφος οὐκ ἐφαίνετο· ἡ γὰρ δύναμις τοῦ ἐργαζομένου πάντα διεκράτει. Ἐρώτησον τὸν αἱρετικόν· Εἰπέ μοι, πῶς ἡ στέγη ἐγένετο, καὶ τὸ ἔδαφος οὐχ ὑπέκειτο; εἰπέ μοι τὸν λογισμὸν, εἰπέ μοι τὸν τρόπον. Ἀλλὰ σιγᾷς, καὶ πίστει σεαυτῷ παραχωρεῖς. Ποίας ἄξιος εἶ συγγνώμης, τὰ μὲν κοσμικὰ καὶ ἐπίγεια τῇ πίστει σεαυτῷ παραχωρῶν, τὰ δὲ θεῖα καὶ ἐπουράνια περιεργαζόμενος καὶ πολυπραγμονῶν; Ἐποίησε τὸν οὐρανὸν καὶ...

Η Τηλλυρία στην Κυπριακή Ιστοριογραφία του 19ου αιώνα

Kωστής Kοκκινόφτας Kέντρο Mελετών Iεράς Mονής Kύκκου H ανάπτυξη των ελληνικών γραμμάτων, που παρατηρήθηκε στην Kύπρο κατά το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα, συνέτεινε στην καταγραφή και διάσωση της ιστορίας και των παραδόσεων των κατοίκων πολλών κοινοτήτων του τόπου, όπως της περιοχής της Tηλλυρίας, για την οποία μέχρι τότε ελάχιστες πληροφορίες ήταν γνωστές, κυρίως από κείμενα αρχαίων συγγραφέων και αναφορές σε παλαιούς χάρτες. H έρευνα στις έντυπες εκδόσεις της περιόδου αυτής απέδωσε εννέα σχετικά κείμενα, τα οποία, σε συνάρτηση με δημοσιεύματα εφημερίδων της εποχής και αναφορές σε έγγραφα και κατάστιχα, επιτρέπουν την...

Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Ἐλεήμων, πατριάρχης Ἀλεξανδρείας (610-619), ὁ ἐξ Ἀμαθοῦντος. Ὁ βίος του καὶ οἱ πρῶτοι βιογράφοι του

Ἀρχιμανδρίτου Φωτίου Ἰωακεὶμ 1. Ὁ βίος τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Ἐλεήμονος, τὰ ἔργα του καὶ ἡ ἐποχή του Ὁ ἐν ἁγίοις πατὴρ ἡμῶν Ἰωάννης ὁ Ἐλεήμων, μὲ τὸν θαυμαστὸ βίο καὶ τὰ ἔνθεα ἔργα του ἔχει ἀναμφίβολα σφραγίσει ἀνεξίτηλα τὴ βυζαντινὴ ἱστορία τοῦ 7ου αἰώνα, ἑνὸς πολυτάραχου ὅσο καὶ σημαίνοντος αἰώνα, τόσο ἐκκλησιαστικά, ὅσο καὶ πολιτικά, καταλείποντας ἀπαράμιλλο ὑπόδειγμα ἁγιότητας πρὸς μίμηση. Ὁ ἅγιος καταγόταν ἀπὸ τὴν περιώνυμη ἀρχαία πόλη τῆς Ἀμαθοῦντος, τῆς ὁποίας τὰ ἐκτεταμένα κατάλοιπα ἁπλώνονται σήμερα στὴ νότια ἀκτὴ τῆς Κύπρου καὶ περὶ τὰ δέκα χιλιόμετρα ἀνατολικὰ τῆς πόλης Λεμεσοῦ. Ἡ...

Οι ημιονηγοί της Κύπρου στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο

Σωτηρούλα Βασιλείου Δρ Ιστορίας Η 11η Νοεμβρίου αποτελεί την επέτειο υπογραφής της Ανακωχής της Γερμανίας με τους Συμμάχους, στην Κομπιένη (Compiègne), η οποία, το 1918, σήμανε το τέλος του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, και, επίσης την «Ημέρα Ανάμνησης» των θυμάτων των δύο παγκοσμίων πολέμων. Το 2024, στη Λευκωσία, στον προμαχώνα Καράφα, δίπλα από την Πύλη Αμμοχώστου, δημιουργήθηκε ένα διακριτικό μνημείο, προς τιμήν των Κύπριων ημιονηγών, οι οποίοι, στα 1916-1920, υπηρέτησαν στο Μακεδονικό Μεταγωγικό Σώμα, αλλά και των μουλαριών τους. Όπως τονίστηκε κατά τα αποκαλυπτήρια, σκοπός ήταν η ανάδειξη μιας παρασκηνιακής, ολίγον γνωστής, αλλά καθοριστικής...

Μια τολμηρή πρωτοβουλία…

Του Χριστάκη Ευσταθίου Οι εφιαλτικές διαστάσεις που προσλαμβάνει το δημογραφικό πρόβλημα στην Κύπρο, όπως άλλωστε επιβεβαιώνεται και από τα επίσημα στοιχεία, δεν αφήνει καθόλου περιθώρια για εφησυχασμό και υποβάθμιση μιας πραγματικότητας που βοά τόσο εκκωφαντικά… Τα δεδομένα είναι τόσο απλά αλλά και ξεκάθαρα. Με τον δείκτη γονιμότητας να βρίσκεται σταθερά πολύ κάτω από το όριο αναπλήρωσης (περίπου στο 1,3), ο πληθυσμός γερνά με ταχείς ρυθμούς, απειλώντας ευθέως τη βιωσιμότητα του κοινωνικού συστήματος, την οικονομική ανάπτυξη, και το κυριότερο: την εθνική μας υπόσταση. Σ’ αυτά τα δεδομένα, η Ιερά Αρχιεπισκοπή Κύπρου έσπευσε ν’...