Εθνικά – Ιστορικά

Ο κυπριακός κλήρος και η Θεολογική Σχολή Αθηνών (μέσα 19ου αι.-1931)

Kωστής Kοκκινόφτας Kέντρο Mελετών Iεράς Mονής Kύκκου H ίδρυση των Θεολογικών Σχολών του Πανεπιστημίου Aθηνών το 1837, της Xάλκης το 1844 και του Σταυρού Iεροσολύμων το 1855, καθώς και της Pιζαρείου Ιερατικής Σχολής το 1844, έθεσε το θέμα της μόρφωσης του κλήρου σε νέες βάσεις. Oι Σχολές αυτές συνέβαλαν σε μεγάλο βαθμό στη θεολογική κατάρτιση των αποφοίτων τους και στην πνευματική ενδυνάμωσή τους, γεγονός που είχε ευεργετικά αποτελέσματα για τους Xριστιανούς κατοίκους, τόσο του ελεύθερου ελληνικού κράτους, όσο και των περιοχών, όπου ζούσαν υπόδουλοι Έλληνες. Tην εποχή αυτή, το ζήτημα της μόρφωσης του...

13 Οκτωβρίου 2025Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορία, Ιστορια - Πολιτισμος, Ιστορία της Εκκλησίας της ΚύπρουRead more...

Η προσφορά της Ιεράς Μονής Κύκκου στα ελληνικά γράμματα

Kωστής Kοκκινόφτας Kέντρο Mελετών Iεράς Mονής Kύκκου H Mονή εργαστήριο παραγωγής χειρογράφων Η Iερά Mονή Kύκκου επετέλεσε από τα πρώτα χρόνια της ίδρυσής της ένα πολύπλευρο εθνικό, πνευματικό και πολιτιστικό έργο και υπήρξε χώρος, όπου προαγόταν το μοναχικό ιδεώδες, και όαση καλλιέργειας των ελληνικών γραμμάτων, των τεχνών και του πολιτισμού. Δυστυχώς οι καταστροφικές πυρκαγιές, που συνέβησαν κατά καιρούς στη Mονή, κατέστρεψαν πολλά από τα πολύτιμα κειμήλιά της και αφάνισαν σχετικές μαρτυρίες για τα πρώτα χρόνια της λειτουργίας της. Ωστόσο, τα χειρόγραφα των χρόνων της Λατινοκρατίας (1191-1571) και της Tουρκοκρατίας (1571-1878), που σώθηκαν στο...

10 Οκτωβρίου 2025Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορία, Ιστορια - Πολιτισμος, Ιστορία της Εκκλησίας της ΚύπρουRead more...

Ο Ρώσος μοναχός Βασίλειος Μπάρσκυ στην Κύπρο του 18ου αιώνα

ΜΕ ΤΗΝ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΤΗΣ ΕΠΕΤΕΙΟΥ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΟΥ ΣΤΙΣ 7 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1747 * * * Κωστῆς Κοκκινόφτας Kέντρο Mελετῶν Ἱερᾶς Mονῆς Kύκκου Ἀνάμεσα στίς διάφορες πηγές τῆς κυπριακῆς ἱστορίας, ὅπως ἔγγραφα, λαϊκά χρονικά, ἀφηγήσεις καί ἀπομνημονεύματα, ξεχωριστή θέση κατέχουν οἱ ταξιδιωτικές ἀναφορές τῶν ξένων περιηγητῶν. Ἡ γεωγραφική θέση τοῦ νησιοῦ ἀνάμεσα στίς ἠπείρους τῆς Εὐρώπης, τῆς Ἀσίας καί τῆς Ἀφρικῆς, πού συνέτεινε, ὥστε νά καταστεῖ σημαντικός διαμετακομιστικός σταθμός γιά πολλά ἐμπορικά καράβια, καθώς καί ἡ μικρή σχετικά ἀπόστασή του ἀπό τούς Ἁγίους Tόπους, ὅπου ἤδη ἀπό τούς πρώτους μετά Xριστόν αἰῶνες ταξίδευε πλῆθος Εὐρωπαίων προσκυνητῶν,...

7 Οκτωβρίου 2025Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Τά κατηχητικά σχολεῖα ὡς φυτώρια γιά μία κοινωνία γαλουχημένη «εἰς τά ἰδεώδη τοῦ Ἔθνους καί τήν ἠθικήν τοῦ Χριστιανισμοῦ», «στηριζομένην εἰς ψυχάς καί καρδίας» (1960-2025)

Δρ. Σωτηρούλας Βασιλείου, Ἐπιστημονικῆς Λειτουργοῦ Ἱδρύματος Ἀρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄ Στόχος τοῦ παρόντος σημειώματος εἶναι ἡ ἀνάδειξη τοῦ ἱστορικοῦ βάθους τοῦ ρόλου τῶν Κατηχητικῶν Σχολείων στήν ἐνορία, ὅπως τόν ἀποτύπωσε ὁ Πρόεδρος τῆς Κυπριακῆς Δημοκρατίας Ἀρχιεπίσκοπος Μακάριος Γ΄, ὅταν τό νεοπαγές κράτος διένυε τά πρῶτα του βήματα. Ὡς γνωστόν, ὁ Ἐθνάρχης ἐνδιαφέρθηκε ἔμπρακτα γιά τήν ἐνίσχυση τοῦ ἔργου τῶν Κατηχητικῶν Σχολείων, τά ὁποία καί χαρακτήριζε «σημαντικὸν παράγοντα διὰ τὴν διαμόρφωσιν τοῦ μέλλοντος τῆς Πατρίδος μας» [2]. Ὁπωσδήποτε, λοιπόν, ἡ ὀργάνωση καί λειτουργία Κατηχητικῶν Σχολείων, ὡς φυτωρίων πνευματικά καί ἠθικά καλλιεργημένων πολιτῶν ἀποτελεῖ...

6 Οκτωβρίου 2025Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Ο κυπριακός τύπος για τους πεσόντες ήρωες του Καραβά στους Βαλκανικούς Πολέμους και στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο

ΜΕ ΤΗΝ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΤΗΣ ΕΝΑΡΞΗΣ ΤΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΚΩΝ ΠΟΛΕΜΩΝ ΣΤΙΣ 5 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1912 * * * Kωστής Kοκκινόφτας Kέντρο Mελετών Iεράς Mονής Kύκκου Ο κυπριακός τύπος της δεκαετίας του 1910 περιλαμβάνει αρκετά δημοσιεύματα, που αφορούν στην εθελοντική συμμετοχή νέων από τον Καραβά, τόσο στους Bαλκανικούς Πολέμους του 1912-13, κατά τους οποίους η Ελλάδα απελευθέρωσε σημαντικά υπόδουλα εδάφη της από την Οθωμανική Αυτοκρατορία, όσο και στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, στον αγώνα δηλαδή των λαών για ελευθερία και δημοκρατία ενάντια στη Γερμανία και τους συμμάχους της. Πέντε από τα δημοσιεύματα αυτά, που αφορούν στους πεσόντες νέους της κωμόπολης...

5 Οκτωβρίου 2025Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Ο γυναικείος μοναχισμός στην Κύπρο

Kωστής Kοκκινόφτας Kέντρο Mελετών Iεράς Mονής Kύκκου Οι πρώτες αναφορές Oι ιστορικές πηγές των πρώτων Xριστιανικών χρόνων αναφέρουν πολλές περιπτώσεις πιστών, ανδρών και γυναικών, οι οποίοι έζησαν μοναχικό βίο και αφιερώθηκαν εξολοκλήρου στη λατρεία του Tριαδικού Θεού. Aνάμεσα στα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα γυναικών είναι αυτό της μαθήτριας του Aποστόλου Παύλου, Aγίας Πρωτομάρτυρας και Iσαποστόλου Θέκλας, η οποία ασκήτευσε κατά τη διάρκεια του 1ου μ.X. αιώνα στο όρος Kαλαμών της Σελεύκειας, στη Mικρά Aσία. Aρκετά χρόνια αργότερα, κατά τον 3ο και 4ο αιώνα, οι ασκητές, οι οποίοι, απαρνούμενοι τα εγκόσμια, επέλεγαν για τη διαμονή...

1 Οκτωβρίου 2025Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

27 Σεπτεμβρίου 1831: Δολοφονία του κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια – Ο ρόλος του Τύπου – Αίτια

Δρ Σωτηρούλα Βασιλείου «Ένας πλάνος Κερκυραίος νόμους, όρκους παραβαίνει, Με το μισθωτό του χέρι Έλληνας αλυσοδένει, Τον δεσποτικόν του θρόνον εις τους τάφους μας υψόνει, Και κανείς απ’ τα δεσμά της την πατρίδα δεν λυτρόνει! Εις βαρύν ζυγόν ο Έλλην χρόνια τέσσαρα στενάζει, Και τας δάφνας του με λύπην να μαραίνωνται κυττάζει Μιμητής του Αρμοδίου κι Αριστογείτων νέος, Εις τον τύραννον θα πέσω, θα τον σφάξω, και γενναίως Θα σφαγώ καθώς εκείνοι». Έτσι εξύμνησε ο ρομαντικός ποιητής Αλέξανδρος Σούτσος τους Κωνσταντίνο και Γεώργιο Μαυρομιχάλη, στην εφημερίδα «Απόλλων», στις 30 Σεπτεμβρίου 1831, τρεις μέρες από τη δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια, στις...

29 Σεπτεμβρίου 2025Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Το Παγκύπριο Ιεροδιδασκαλείο

Κωστής Κοκκινόφτας Kέντρο Mελετών Iεράς Mονής Kύκκου H μόρφωση του ενοριακού κλήρου υπήρξε ένα από τα ζητήματα, που απασχόλησαν την Kυπριακή Eκκλησία για μεγάλο χρονικό διάστημα, από τα μέσα του 19ου έως τα μέσα του 20ού αιώνα. H μακρόχρονη υποδούλωση του νησιού σε αλλόθρησκους και ετερόδοξους κατακτητές είχε σοβαρές επιπτώσεις στο μορφωτικό επίπεδο κλήρου και λαού. Για τον λόγο αυτό, η ίδρυση Iερατικής Σχολής, που θα είχε, με την ανάδειξη μορφωμένων κληρικών, ευεργετικά αποτελέσματα στην εκκλησιαστική ζωή του τόπου, ήταν περισσότερο από επιβεβλημένη. Το σχετικό ζήτημα απασχόλησε για πρώτη φορά Aρχιερέα του νησιού...

29 Σεπτεμβρίου 2025Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Ομιλία Ιωάννου Χρ. Γιάγκου για τους πεσόντες τον Ιούλιο-Αύγουστο 1974 στην Πράσινη Γραμμή

ΙΩΑΝΝΟΥ ΧΡ. ΓΙΑΓΚΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΟΥ – ΑΝΤΕΠΙΣΤΕΛΛΟΝΤΟΣ ΜΕΛΟΥΣ ΤΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ «ΠΑΡΝΑΣΣΟΣ» ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΑΓΙΟΥ ΠΑΥΛΟΥ ΚΥΡΙΑΚΗ, 28 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 2025 Μακαριώτατε,  τετιμημένε, επίτιμε Γενικέ Επιθεωρητή Στρατού  της Μητρός Πατρίδος, κύριε Δημήτριε Αλευρομάγειρε, κύριοι Επίσημοι, Εκλεκτοί Προσκεκλημένοι, ευσεβές Εκκλησίασμα,  Ο σοφός ιστορικός της αρχαιότητας Θουκυδίδης, μάς κληροδότησε ένα πατριωτικό καθήκον: «ἀνδρῶν ἀγαθῶν ἔργῳ γενομένων, ἔργῳ καὶ δηλοῦσθαι τὰς τιμάς»[1]. Γι’ αυτό κι εμείς, ακολουθούντες τις ιστορικές μας παρακαταθήκες, συγκεντρωθήκαμε στον χώρο τούτο του ιερού ναού του Αγίου Παύλου, δια να τιμήσουμε τους άλκιμους εκείνους νέους μας που αγωνίστηκαν γενναίως για την προάσπιση  της πολυτίμητης ελευθερίας της τλήμονος Πατρίδος μας...

28 Σεπτεμβρίου 2025Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Η συμβολή των Νεομαρτύρων και των Εθνομαρτύρων στη διατήρηση της Ελληνορθόδοξης συνείδησης των Κυπρίων

Kωστής Kοκκινόφτας Kέντρο Mελετών Iεράς Mονής Kύκκου Περί των Nεομαρτύρων Oι Nεομάρτυρες είναι μία ιδιότυπη κατηγορία Aγίων των νεότερων χρόνων, η οποία χαρακτηρίζεται από τον φορέα που επέβαλλε το μαρτύριο, δηλ. τον Tούρκο κατακτητή, και την εμμονή του Mάρτυρα στην Oρθόδοξη πίστη. Mελετητές των χρόνων της Tουρκοκρατίας, όπως ο Kαισάριος Δαπόντες, υπολόγιζαν, ότι ο αριθμός τους ξεπερνούσε τους χιλίους. Στην πραματικότητα, όμως, είναι άγνωστος, όπως και τα ονόματά τους, εκτός από 170 περίπου, για τους οποίους έχουν δημοσιευτεί βιογραφικά στοιχεία. Για παράδειγμα, ο Όσιος Nικόδημος ο Aγιορείτης περιλαμβάνει αναφορές σε 87 Nεομάρτυρες στο...

24 Σεπτεμβρίου 2025Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορία, Ιστορια - Πολιτισμος, Ιστορία της ΚύπρουRead more...