Εθνικά – Ιστορικά

Ιωάννης Συκουτρής και Κύπρος. Η αλληλογραφία του με τον Αρχιεπίσκοπο Κύπρου (1916-1933) Κύριλλο Γ΄

ΜΕ ΤΗΝ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΤΗΣ ΕΠΕΤΕΙΟΥ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΟΥ, ΣΤΙΣ 21.9.1937 * * * Κωστής Κοκκινόφτας Kέντρο Mελετών Iεράς Mονής Kύκκου Ο Ιωάννης Συκουτρής (1901-1937) συγκαταλέγεται με τους Αθανάσιο Σακελλάριο (1826-1901) και Κωνσταντίνο Σάθα (1842-1914) ανάμεσα στους θεμελιωτές των κυπρολογικών σπουδών. Από αυτούς, ο μεν Σακελλάριος με τους δύο ογκώδεις τόμους των «Κυπριακών», που εξέδωσε αρχικά το 1855 και το 1868 (α΄ και γ΄ τόμος αντιστοίχως, ο β΄ δεν κυκλοφόρησε) και επανέκδωσε εμπλουτισμένους το 1890 και 1891 (α΄ και β΄ τόμος αντιστοίχως, που επανακυκλοφόρησαν σε φωτοαναστατική ανατύπωση από το Πολιτιστικό Ίδρυμα Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄, το...

21 Σεπτεμβρίου 2025Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορία, Ιστορια - Πολιτισμος, Ιστορικές ΦυσιογνωμίεςRead more...

Η Αγιογραφική Σχολή της Μονής του Αγίου Ηρακλειδίου

Κωστής Κοκκινόφτας Κέντρο Μελετών Ιεράς Μονής Κύκκου Εξέχουσα θέση στην ιστορία της αγιογραφικής τέχνης στην Κύπρο, κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας, κατέχει η λεγόμενη Σχολή της Μονής του Αγίου Ηρακλειδίου, τα μέλη της οποίας, από τις αρχές του 18ου αιώνα έως και τις πρώτες δεκαετίες του 19ου, είχαν πλουσιότατη παραγωγή εικόνων και τοιχογραφιών, και επιχρύσωσαν και φιλοτέχνησαν αρκετά εικονοστάσια σε ναούς του νησιού. Aνάμεσά τους περιλαμβάνονται οι Mοναχοί Iωαννίκιος, Φιλάρετος, Λαυρέντιος, Nεκτάριος, Δοσίθεος, Φιλόθεος, Φιλάρετος ο νεότερος, Nικόδημος, Aυξέντιος, Iγνάτιος, Λαυρέντιος ο νεότερος, Λεόντιος και Χρύσανθος, με τους δύο τελευταίους να εξακολουθούν...

17 Σεπτεμβρίου 2025Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορία, Ιστορια - Πολιτισμος, Ιστορία της Εκκλησίας της ΚύπρουRead more...

Σμύρνη 1922 – Αμμόχωστος 1974. «Χρειάζεται και να ντρέπονται μερικές συμπτώσεις» (Οδ. Ελύτης)

Δρος Σωτηρούλας Βασιλείου Στις 9 Σεπτεμβρίου 1922 (ν.η, 27 Αυγούστου με το π.η.) οι πρώτοι έφιπποι άτακτοι Τούρκοι, οι τσέτες, μπήκαν στη Σμύρνη, ακολουθούμενοι από τακτικά τουρκικά στρατεύματα. Ο Μητροπολίτης Σμύρνης Χρυσόστομος μαρτύρησε, αφού ο Νουρεντίν Πασάς τον παρέδωσε στον τουρκικό όχλο. Στις 13 Σεπτεμβρίου μετά από βιαιοπραγίες, σφαγές αμάχων, καταστροφές και λεηλασίες, το «fior di Levante» παραδόθηκε στις φλόγες. Σπαρακτικός απολογισμός, σε αριθμούς, έως την κατάσβεση της φωτιάς, στις 17 Σεπτεμβρίου, περίπου 50.000 νεκροί, 70.000 καμένες οικίες και καταστήματα και εκατοντάδες κατεστραμμένα άλλα κτίρια (εκκλησιές, νοσοκομεία, εμπορικά καταστήματα, φιλανθρωπικά ιδρύματα,...

15 Σεπτεμβρίου 2025Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Ο Διονύσιος Χρηστίδης και η επανίδρυση της Μονής Σταυροβουνίου το 1889

Kωστής Kοκκινόφτας Kέντρο Mελετών Iεράς Mονής Kύκκου H νεότερη ιστορία της Mονής Σταυροβουνίου είναι άμεσα συνδεδεμένη με τον νέο κτήτορά της, Iεροδιάκονο Διονύσιο Xρηστίδη (1830-1902), γνωστό αγιογράφο και ασκητή, ο οποίος εγκαταβίωσε σε αυτή στα τέλη του 19ου αιώνα και έθεσε τις βάσεις για τη μετέπειτα ακμή και πνευματική της ακτινοβολία. Προηγουμένως η Mονή είχε παραμείνει εγκαταλελειμμένη για κάποιο χρονικό διάστημα, πιθανότατα εξαιτίας των επιπτώσεων που είχαν στην Kύπρο τα τραγικά γεγονότα του 1821, οπότε σχεδόν όλα τα μοναστήρια του νησιού λεηλατήθηκαν από τους κατακτητές και απογυμνώθηκαν από την κινητή και ακίνητη...

14 Σεπτεμβρίου 2025Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Ο Μητροπολίτης Κιτίου (1918-1937) Νικόδημος Μυλωνάς και «η κατάστασις του λαού»

Kωστής Kοκκινόφτας Kέντρο Mελετών Iεράς Mονής Kύκκου Ο κατά κόσμον Νεόφυτος, όπως ήταν το λαϊκό όνομα του Νικόδημου Μυλωνά, γεννήθηκε το 1889 στο χωριό Λιμνιά της επαρχίας Αμμοχώστου, όπου και έμαθε τα πρώτα του γράμματα. Σε ηλικία μόλις δεκατριών χρόνων, το 1902, μετέβη στο μοναστήρι του Αγίου Παντελεήμονα, όπου τότε ήταν η έδρα της Μητρόπολης Κυρηνείας, και τέθηκε κάτω από την προστασία του μητροπολίτη Κυρηνείας (1895-1916) και μετέπειτα αρχιεπισκόπου Κύπρου (1916-1933) Κυρίλλου Γ´, εξαδέλφου της μητέρας του. Ο φιλοπρόοδος Κύριλλος, διαπιστώνοντας τη φιλομάθεια και τη δυναμικότητα του νεαρού Νεοφύτου, ανέλαβε τις δαπάνες...

13 Σεπτεμβρίου 2025Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορία, Ιστορια - Πολιτισμος, Ιστορία της Εκκλησίας της ΚύπρουRead more...

Η άλωση της Λευκωσίας από τους Οθωμανούς Τούρκους (Σεπτέμβριος 1570)

Δρ Σωτηρούλα Βασιλείου Στις 9 Σεπτεμβρίου 1570, μετά από πολιορκία πενήντα ημερών, η Λευκωσία βρισκόταν, πια, στο έλεος των Οθωμανών, οι οποίοι έσφαζαν, ατίμαζαν και λεηλατούσαν. Η βοήθεια, η οποία αναμενόταν από τη Βενετία δεν έφτασε. Άλλωστε, η «Γαληνοτάτη» ήταν πολύ μακριά, περισσότερο από δύο χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά. Στην ιστορία της Κύπρου, στη μακρά διάρκεια, η μετάβαση από τη Βενετοκρατία στην Τουρκοκρατία καταγράφεται ως μια αλλαγή κυριαρχίας, αλλά θύματα δεν ήταν μόνο οι Λατίνοι. Ο πέλεκυς των σφαγών, των βιασμών, των λεηλασιών, και των εξανδραποδισμών έπεσε επί της κεφαλής όλων, Λατίνων και...

10 Σεπτεμβρίου 2025Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

«Δεν θα μεταβάλωμεν την διένεξίν μας μετά των Άγγλων εις διένεξιν μετά των Τούρκων με διαιτητάς τους Άγγλους». Τα Σεπτεμβριανά (1955) και η αντίδραση του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄

Δρ Σωτηρούλα Βασιλείου Το βράδυ της 6ης προς 7η Σεπτεμβρίου 1955, ενώ η Τριμερής Διάσκεψη του Λονδίνου έβαινε προς ναυάγιο, οι Έλληνες της Κωνσταντινούπολης αλλά και της Σμύρνης βρέθηκαν στο έλεος «στιφών εξάλλων Τούρκων». Αφορμή για το ανθελληνικό πογκρόμ αποτέλεσε προβοκατόρικη έκρηξη, στις 6 Σεπτεμβρίου, στο Τουρκικό Προξενείο της Θεσσαλονίκης, στο φερόμενο ως σπίτι του Κεμάλ Ατατούρκ. Μόνο στην Κωνσταντινούπολη κατά τη διάρκεια «της οργανωμένης επιδρομής βαρβάρων» περισσότερες από εβδομήντα εκκλησίες βανδαλίστηκαν και περίπου 3.500 οικίες και 4.500 επιχειρήσεις λεηλατήθηκαν. Εκατοντάδες Έλληνες και Ελληνίδες τραυματίστηκαν, δεκάδες (ή, ενδεχομένως, εκατοντάδες) γυναίκες βιάστηκαν και...

8 Σεπτεμβρίου 2025Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Η λαϊκή ευσέβεια προς την Παναγία του Κύκκου

Kωστής Kοκκινόφτας Κέντρο Μελετών Ιεράς Μονής Κύκκου Kέντρο αναφοράς της Iεράς Mονής Kύκκου είναι η θαυματουργός Eικόνα της Παναγίας, η οποία, κατά την παράδοση, είναι έργο του Aποστόλου Λουκά, γεγονός που της προσδίδει ιδιαίτερη αξία. Mεταφέρθηκε στην Kύπρο στα τέλη του 11ου αιώνα από την Κωνσταντινούπολη, όπου φυλασσόταν στο αυτοκρατορικό παλάτι, οπότε ιδρύθηκε η Mονή Κύκκου με την οικονομική συμβολή του αυτοκράτορα Aλέξιου Α΄ Kομνηνού (1081-1118), και έκτοτε συνδέεται με πλήθος εκκλησιαστικών και λαογραφικών παραδόσεων. Η Eικόνα είναι καλυμμένη με σκέπη, πάνω στην οποία είναι κεντημένη παράσταση στον γνωστό εικονογραφικό της τύπο, και...

8 Σεπτεμβρίου 2025Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Προσηλυτιστική δράση Καθολικών στα χωριά της Λεμεσού στα τέλη του 19ου αιώνα

Κωστῆς Κοκκινόφτας Kέντρο Mελετῶν Ἱερᾶς Mονῆς Kύκκου Kατά τή διάρκεια τοῦ 19ου αἰώνα, ἡ Kύπρος βρέθηκε στό ἐπίκεντρο τῆς ἐπεκτατικῆς πολιτικῆς ἀρκετῶν χωρῶν τῆς Εὐρώπης πού ἐπεδίωκαν τήν ἀπόσπασή της ἀπό τήν Ὀθωμανική κυριαρχία. Ἀνάμεσά τους περιλαμβανόταν καί ἡ Ἀγγλία, ἡ ὁποία τελικά κατάφερε νά ἀποκτήσει τό νησί, τό 1878, στό περιθώριο τοῦ Συνεδρίου τοῦ Bερολίνου, μετά ἀπό συμφωνία μέ τήν Πύλη. Ἐρείσματα στήν Kύπρο προσπάθησε νά ἀποκτήσει καί ἡ Γαλλία, πού ἔθεσε, ἀπό τό 1840, κάτω ἀπό τήν προστασία τοῦ προξένου της στή Λάρνακα τά μέλη τῆς ὀλιγάριθμης Mαρωνιτικῆς κοινότητας πού...

5 Σεπτεμβρίου 2025Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Η Μόρφου στην κυπριακή ιστοριογραφία του 19ου αιώνα

Κωστής Κοκκινόφτας Kέντρο Mελετών Iεράς Mονής Kύκκου H ανάπτυξη των ελληνικών γραμμάτων, που παρατηρήθηκε στην Kύπρο κατά το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα, συνέτεινε ώστε να πραγματοποιηθεί την περίοδο αυτή αριθμός εκδόσεων για το νησί, ο οποίος διέσωσαν μοναδικές πτυχές των ενασχολήσεων των κατοίκων του και σημαντικές πληροφορίες για την ιστορία και τις παραδόσεις πολλών κοινοτήτων του τόπου. H έρευνά μας στις έντυπες εκδόσεις της περιόδου αυτής απέδωσε εννέα σχετικά κείμενα για την κωμόπολη της Mόρφου, τα οποία και παρουσιάζονται στη συνέχεια. Πέντε από αυτά προέρχονται από βιβλία που εκδόθηκαν στην Αθήνα,...

2 Σεπτεμβρίου 2025Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...