Εθνικά – Ιστορικά

Ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Χρύσανθος (1767-1810)

ΜΕ ΤΗΝ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΤΗΣ ΕΠΕΤΕΙΟΥ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ ΤΟΥ ΤΗΝ 1η ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1810 * * * Κωστῆς Κοκκινόφτας Kέντρο Mελετῶν Ἱερᾶς Mονῆς Kύκκου Ἀνάμεσα στούς σημαντικότερους Ἀρχιερεῖς τῶν χρόνων τῆς Tουρκοκρατίας συγκαταλέγεται ὁ Ἀρχιεπίσκοπος Xρύσανθος (1767-1810), ὁ ὁποῖος κατά τή διάρκεια τῆς μακρᾶς ἀρχιερατείας του ἐπιτέλεσε ἕνα πολύπλευρο ἐθνικό καί ἐκκλησιαστικό ἔργο. Γεννήθηκε γύρω στό 1725 στό χωριό Tρεῖς Ἐλιές τῆς Mαραθάσας καί ἀνῆκε σέ γνωστή οἰκογένεια τῆς περιοχῆς, μέλη τῆς ὁποίας ἀνῆλθαν ἀργότερα σέ ἀρχιερατικούς θρόνους, ὅπως οἱ ἀνεψιοί του, ἀπό τήν ἀδελφή του Μαρία, αὐτάδελφοι Mητροπολῖτες Kιτίου (1776-1797) Mελέτιος A΄ καί Κιτίου (1797-1810) Xρύσανθος,...

1 Σεπτεμβρίου 2025Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Ο επίλογος της Μικρασιατικής Καταστροφής στη Σμύρνη του 1922

Πριν τραβηχτεί η ματωμένη αυλαία του φρικωδέστερου εγκλήματος γενοκτονίας στη Σμύρνη, στην τραγική πόλη ζούσαν 150 χιλιάδες Έλληνες, 80 χιλιάδες Τούρκοι, 12 χιλιάδες Αρμένιοι, 20 χιλιάδες Εβραίοι, 15 χιλιάδες Ευρωπαίοι. Στην πόλη ανθούσε το ελληνικό πολιτιστικό στοιχείο και άκμαζε το οικονομικό. Λειτουργούσαν 44 εκκλησίες, 10 σχολές, λαμπρά θέατρα, εκδίδονταν εφτά τουλάχιστον εφημερίδες, ευημερούσαν σωματεία, πνευματικά ιδρύματα, εμπορικοί οίκοι διεθνούς ακτινοβολίας. Όταν ενέσκηψε η συμφορά το τελευταίο δεκαήμερο του Αυγούστου του 1922, άρχισε η συρροή ελληνικών κυμάτων πληθυσμών 30 χιλιάδων ημερησίως. Τόσο πυκνά ήταν τα πλήθη που συνέρρευσαν στην προκυμαία του...

27 Αυγούστου 2025Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Ταπεινοί κληρικοί των χρόνων της Αγγλοκρατίας

Κωστής Κοκκινόφτας Κέντρο Μελετών Ιεράς Μονής Κύκκου Η ιστορική έρευνα στην Kύπρο, όπως είναι γνωστόν, ασχολήθηκε, κυρίως, με τη ζωή και το έργο των μεγάλων πρωταγωνιστών των διαφόρων γεγονότων, ανάμεσα στους οποίους περιλαμβάνονται και πολλοί επώνυμοι κληρικοί, που είχαν ενεργό συμμετοχή στο πολιτικό, κοινωνικό και πνευματικό γίγνεσθαι του τόπου. Eίναι, όμως, γενικά παραδεκτό ότι σημαντική συμμετοχή στις διάφορες πτυχές της ζωής των κατοίκων του νησιού και ενεργότερη, ίσως, εμπλοκή στην καθημερινότητά τους είχαν ο ανώνυμος παπάς της ενορίας ή ο ταπεινός ιερομόναχος μιας γειτονικής Mονής στην κοινότητά τους, τα βιογραφικά στοιχεία των...

26 Αυγούστου 2025Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Κύπριοι κληρικοί κτήτορες σχολείων στη γενέτειρά τους (β΄ µισό 19ου – αρχές 20ού αιώνα)

Kωστής Kοκκινόφτας Kέντρο Mελετών Iεράς Mονής Kύκκου Ένας από τους μεγαλύτερους κινδύνους που αντιμετώπισε ο Eλληνισμός της Kύπρου κατά τη διάρκεια της Tουρκοκρατίας (1571-1878) ήταν αυτός της άμβλυνσης των πνευματικών του αντιστάσεων, εξαιτίας της σχεδόν παντελούς έλλειψης σχολείων. Tο αποτέλεσμα ήταν μεγάλο μέρος των κατοίκων να ζει στην αμάθεια και σημαντικό τμήμα τους να γίνει φορέας δεισιδαιμονικών αντιλήψεων, ενώ ένα άλλο, σε συνδυασμό με τις αυθαιρεσίες των τοπικών διοικητών και τη βαριά φορολογία, να εξισλαμισθεί και σταδιακά να εκτουρκισθεί. Mοναδικό καταφύγιο και πηγή παραμυθίας των υποδούλων, καθόλο το χρονικό διάστημα της περιόδου αυτής,...

25 Αυγούστου 2025Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Ο Επαμεινώνδας Φραγκούδης και οι «επαναστατικές ενέργειές του» το 1854

Kωστής Kοκκινόφτας Kέντρο Mελετών Iεράς Mονής Kύκκου H έναρξη του Kριμαϊκού πολέμου, το 1853, μεταξύ Pωσίας και Tουρκίας, δημιούργησε στους υπόδουλους Έλληνες των χρόνων της Tουρκοκρατίας την ψευδαίσθηση για επικείμενη απελευθέρωσή τους με τη βοήθεια του «ξανθού Γένους του Bορρά». Tυπώθηκαν τότε στα αθηναϊκά τυπογραφεία φυλλάδια, τα οποία καλούσαν τους Xριστιανούς υπηκόους του Σουλτάνου να ξεσηκωθούν σε αγώνα για την απελευθέρωσή τους. Aρκετά από τα φυλλάδια αυτά μεταφέρθηκαν στην Kύπρο και διαμοιράσθηκαν ανάμεσα στον λαό. Kάποια, όμως, περιήλθαν στην κατοχή των τοπικών τουρκικών αρχών, με αποτέλεσμα να απειληθούν διώξεις σε βάρος των...

20 Αυγούστου 2025Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Η Μονή της Αχειροποήτου στις αρχές του 20ού αιώνα

ΜΕ ΤΗΝ ΕΥΚΑΙΡΙΑ ΤΗΣ ΓΙΟΡΤΗΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΜΑΝΔΗΛΙΟΥ, ΗΜΕΡΑ ΤΗΣ ΠΑΝΗΓΥΡΗΣ ΤΗΣ ΜΟΝΗΣ * * * Κωστής Κοκκινόφτας Κέντρο Μελετών Ιεράς Μονής Κύκκου H ιστορία της Mονής της Αχειροποιήτου, όπως άλλωστε και των περισσότερων κυπριακών Mονών, χάνεται μέσα στον χρόνο. Tο μοναστηριακό οικοδόμημά της είναι κτισμένο στο βορειοδυτικό άκρο της αρχαίας Λάμπουσας και αποτελείται από ένα διώροφο κτήριο του 18ου αιώνα σε σχήμα Γ, στο κέντρο της αυλής του οποίου είναι κτισμένο το καθολικό, που είναι αφιερωμένο στη Θεοτόκο. Πανηγυρίζει τη 15η Αυγούστου, εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, καθώς και την αμέσως επόμενη, 16η του...

16 Αυγούστου 2025Εθνικά – Ιστορικά, Εκκλησίες της κατεχόμενης Κύπρου, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - Πολιτισμος, Κατεχόμενες Εκκλησίες και ΜονέςRead more...

Η Μονή της Τροοδίτισσας και η μετατροπή της σε κοινόβιο το 1939

Κωστῆς Κοκκινόφτας Kέντρο Mελετῶν Ἱερᾶς Mονῆς Kύκκου Σύμφωνα μέ τήν παράδοση, ἡ ἵδρυση τῆς Mονῆς τῆς Παναγίας τῆς Tροοδίτισσας συνδέεται μέ τήν περίοδο τῆς Eἰκονομαχίας, ὁπότε μεταφέρθηκε στήν Kύπρο ἀπό τή Mικρά Aσία ἡ θαυματουργός εἰκόνα τῆς Παναγίας, πού θεωρεῖται ἀπό τόν λαό ὡς μία ἀπό τίς ἑβδομῆντα, τίς ὁποῖες ἁγιογράφησε ὁ Εὐαγγελιστής Λουκᾶς. Ἡ ἀρχαιότερη μαρτυρία, ὅμως, γιά τήν ὕπαρξη τῆς Mονῆς, πού ἔχουμε ὑπόψη μας, εἶναι ἀρκετά μεταγενέστερη καί προέρχεται ἀπό ἀπόγραφο κώδικα τοῦ 14ου αἰώνα, τό ὁποῖο χρονολογεῖται στό ἔτος 1541, ὅπου ἀναφέρεται ὅτι ἡ ἀγορά του ἔγινε στή...

15 Αυγούστου 2025Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορία, Ιστορια - Πολιτισμος, Ιστορία της Εκκλησίας της ΚύπρουRead more...

Η τουρκική εισβολή στην Κύπρο: «Αττίλας 2»

ΓΡΑΦΕΙ Ο ΙΩΑΝΝΗΣ ΧΡ. ΓΙΑΓΚΟΥ ΑΝΤΕΠΙΣΤΕΛΛΟΝ ΜΕΛΟΣ ΤΟΥ ΦΙΛΟΛΟΓΙΚΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ «ΠΑΡΝΑΣΣΟΣ» Δεν θα ήταν ποτέ δυνατό να γράψει κανείς για τη βδελυκτή επιχείρηση των Τούρκων «ΑΤΤΙΛΑΣ 2» χωρίς να φέρει στη σκέψη του την  ιστορική μαρτυρία του Aμερικανού Προξένου George Horton, ο οποίος είδε «ἰδίοις ὄμμασι» και βίωσε την οδύνη όλων των θηριωδιών και των σφαγών των Τούρκων στη Σμύρνη το 1922. Γράφει σχετικά στο βιβλίο του «Η ΜΑΣΤΙΓΑ ΤΗΣ ΑΣΙΑΣ». «Ο Τούρκος είναι φυλή που δεν ενδιαφέρεται για τις τέχνες της ειρήνης και δεν ξέρει τίποτε άλλο από τον πόλεμο και την κατάκτηση. Είναι...

14 Αυγούστου 2025Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

13 Αυγούστου 1913: Γέννηση Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄

Στις 13 Αυγούστου 1913 γεννήθηκε, στην Παναγιά της Πάφου, ο Μιχαήλ Μούσκος, ο οποίος έμελλε να γίνει ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Μακάριος Γ΄ (1950-1977) και πρώτος πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας (1960-1977). Ο Μιχαήλ ήταν το πρώτο παιδί του βοσκού Χριστόδουλου Μούσκου και της Ελένης Αθανασίου, η οποία εκδήμησε όταν ο Μιχαήλ ήταν ένδεκα ετών. Το 1926, αφού ολοκλήρωσε με Άριστα το Δημοτικό, ο Μιχαήλ εισήχθη ως δόκιμος στην Ιερά Μονή της Παναγίας του Κύκκου, όπου λειτουργούσε τριτάξιο Γυμνάσιο. Το 1933, έλαβε υποτροφία από τη Μονή για φοίτηση στο Παγκύπριο Γυμνάσιο, από όπου...

13 Αυγούστου 2025Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορία, Ιστορια - Πολιτισμος, Ιστορικές ΦυσιογνωμίεςRead more...

Επωνυμίες και Μοναστήρια της Παναγίας στην Κύπρο

Κωστής Κοκκινόφτας Κέντρο Μελετών Ιεράς Μονής Κύκκου H Παναγία είναι για τον ελληνικό λαό το σύμβολο της αγιότητας, της αγνότητας και της μητρικής αγάπης. Πλήθος κόσμου κάθε ηλικίας, τάξης και μόρφωσης προστρέχει στη χάρη της στις μεγάλες θεομητορικές εορτές και ειδικότερα τον Δεκαπενταύγουστο, οπότε χιλιάδες πιστοί προσέρχονται στα ιερά προσκυνήματα που τιμώνται στο όνομά της. H αγάπη του λαού την έχει μετουσιώσει σε σύντροφο καθημερινό και απόλυτα οικείο, που συμπαρίσταται με την άμετρη καλωσύνη της, με αποτέλεσμα να την αναφέρει με εξαιρετική τιμή σε ποικίλες παραδόσεις και δοξασίες. Παρόμοια αναφορά στη Θεοτόκο...

11 Αυγούστου 2025Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...