Θεολογικά και άλλα θέματα

Έναρξη Τριωδίου – Παραβολή του Τελώνου και του Φαρισαίου

Σήμερα η Εκκλησία μας εισέρχεται στην κατανυκτική περίοδο του Τριωδίου, του οποίου το τέλος μάς δείχνει την Ένδοξη Ανάσταση του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Στοχεύοντας να προετοιμάσει τους πιστούς να βιώσουν το υπέρλαμπρο και υπερκόσμιο φως της Αναστάσεως του Ιησού Χριστού που έφεξε στον κόσμο, η Εκκλησία καθόρισε όπως κατά τη διάρκεια της περιόδου αυτής, μεταξύ άλλων, αναγινώσκονται συγκεκριμένες ευαγγελικές περικοπές, οι οποίες είναι λόγος απλός, αλλά θεόπνευστος, που μάς υποδεικνύει με πολλή σοφία πώς να διακρίνουμε τις κακίες, που μπορεί να κρύβονται μέσα μας, αλλά και μάς βοηθά να καλλιεργούμε...

1 Φεβρουαρίου 2026Θεολογικά και άλλα θέματα, Θεολογικά κείμεναRead more...

Η εκπαίδευση στην Τηλλυρία κατά τον 19ο αιώνα

Κωστής Κοκκινόφτας Κέντρο Μελετών Ιεράς Μονής Κύκκου Oι πρώτες συστηματικές πληροφορίες που έχουμε για τη ζωή των κατοίκων των χωριών της Tηλλυρίας ανάγονται στα μέσα του 19ου αιώνα, οπότε σε κείμενα της περιόδου περιγράφονται με μελανά χρώματα οι δυσκολίες που αντιμετώπιζαν στον καθημερινό τους αγώνα για επιβίωση. Για παράδειγμα, ο υποπρόξενος της Eλλάδας στην Kύπρο τη δεκαετία του 1840, Δημήτριος Mαργαρίτης, σημειώνει, το 1849, ότι η Tηλλυρία περιλαμβανόταν στην επαρχία της Xρυσοχούς, που ήταν η πτωχότερη του νησιού, με τους περισσότερους από τους κατοίκους της να ζουν σε συνθήκες εξαθλίωσης και φτώχειας,...

30 Ιανουαρίου 2026Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Το Πρόσκαιρο και το αιώνιο στη ζωή των Τριών Ιεραρχών

Πανοσιολογιωτάτου Αρχιμανδρίτου π. Αστέριου Χατζηνικολάου* Ὁ Ὀρθόδοξος κόσμος τιμᾶ τούς τρεῖς μεγίστους φωστῆρας τῆς Τρισηλίου Θεότητος. Τούς γιορτάζει σ’ ὅλη τήν οἰκουμένη, διότι εἶναι διδάσκαλοι οἰκουμενικοί. Λάμπουν σάν ἀστέρες πολύφωτοι στό νοητό στερέωμα τῆς Ἐκκλησίας. Οἱ μορφές τους, αἰῶνες τώρα, δέν ἔχουν χάσει τίποτε ἀπό τή λάμψη τους. Ἀντίθετα, στούς σκοτεινούς καιρούς μας, λάμπουν περισσότερο καί φωτίζουν τούς δρόμους μας. Ἐλάχιστοι στήν ἱστορία τῆς Ἐκκλησίας μας ὀνομάσθηκαν μεγάλοι, ὅπως ὁ Μέγας Βασίλειος. Μόνον τρεῖς ἅγιοι πῆραν τόν τίτλο τοῦ Θεολόγου, ὅπως ὁ ἅγιος Γρηγόριος. Καί κανείς ἄλλος δέν ὀνομάσθηκε Χρυσόστομος ἐκτός ἀπό...

30 Ιανουαρίου 2026Θεολογικά και άλλα θέματα, Θεολογικά κείμενα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Η συμβολή του Νέαρχου Κληρίδη στην κυπριακή μοναστηριολογία και στην καταγραφή τοπικών εκκλησιαστικών παραδόσεων

Kωστής Kοκκινόφτας Kέντρο Mελετών Iεράς Mονής Kύκκου O Nέαρχος Kληρίδης (Αγρός 1892 - Λευκωσία 1969) συγκαταλέγεται ανάμεσα στους πρωτοπόρους συγγραφείς βιβλίων και μελετών, που αφορούν στην κυπριακή μοναστηριολογία και την τοπική εκκλησιαστική παράδοση, και συνέβαλε όσο λίγοι στην καταγραφή και διάσωση του λαϊκού πολιτισμού του τόπου. Όπως σημειώνει στην αυτοβιογραφία του, που δημοσίευσε ένα χρόνο πριν από τον θάνατό του στο βιβλίο για τα δημοτικά τραγούδια της Κύπρου, το ενδιαφέρον αυτό εκδηλώθηκε από τα πρώτα χρόνια του διορισμού του στο Αρρεναγωγείο της γενέτειράς του, Aγρού, στα τέλη της δεκαετίας του 1910, όταν...

27 Ιανουαρίου 2026Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Άγιος Γρηγόριος Θεολόγος: Ποίοι, πότε και πόσο να θεολογούν

Τις πρωινές ώρες βγήκε από το κελλί του. Φώναξε δύο διάκους και τους μίλησε. Έπρεπε να ειδοποιήσουνε παντού. Το απόγευμα εκείνο θα κήρυττε, φυσικά στην Αναστασία. Οι διάκοι φύγανε αμέσως. Από στόμα σε στόμα η Πόλη έμαθε. Το απόγευμα οι ορθόδοξοι μαζεύτηκαν. Μαζί και μερικοί κακόδοξοι, αρειανοί, πνευματομάχοι και απολιναριστές. Γέμισε η Αναστασία, πλημμύρισε ο γυναικωνίτης, έξω από το ναό κι άλλος κόσμος. Καμμιά φορά ήρθε και ο Γρηγόριος. Μικρόσωμος σκελετωμένος, λίγο κυρτός, με τα μάτια χαιρετούσε τους πιστούς, του κάνανε διάδρομο να περάσει. Μπήκε στο ιερό Βήμα. Γονάτισε στην άγια Τράπεζα...

24 Ιανουαρίου 2026Θεολογικά και άλλα θέματα, Θεολογικά κείμενα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Η Ιερά Μονή του Αγίου Νεοφύτου κατά την τουρκοκρατία

Κωστής Κοκκινόφτας Κέντρο Μελετών Ιεράς Μονής Κύκκου Οι πρώτες δεκαετίες ύστερα από την κατάκτηση της Κύπρου από τους Οθωμανούς, το 1571, υπήρξαν εξαιρετικά δύσκολες για την Αδελφότητα της Μονής του Αγίου Νεοφύτου, αφού οι νέοι κατακτητές τήρησαν σκληρή στάση έναντι των Μονών του τόπου και κατάσχεσαν το μεγαλύτερο μέρος της μοναστηριακής κτημοσύνης. Κατ᾽ αρχάς, σύμφωνα με σχετικό χρονογραφικό σημείωμα του έτους 1585, «ἀφάνισαν ταῦτα παντελῶς· μᾶλλον δέ ταύτην τήν ἁγίαν ἐγκλείστραν καί ἐγένετο μέγας κλαυθμός τε καί ὀδυρμός, τῶν μοναχῶν καί πᾶσι τοῖς ὀρθοδόξοις». Η Μονή αποστερήθηκε τότε των αναγκαίων πόρων για...

24 Ιανουαρίου 2026Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορία, Ιστορια - Πολιτισμος, Ιστορία της Εκκλησίας της ΚύπρουRead more...

Ἅγιος Νεόφυτος, ὁ ἔγκλειστος τῆς Κύπρου ἡσυχαστής

π. Ἀντωνίου Χαραλάμπους Θεολόγου Ὁ ἅγιος Νεόφυτος ὁ Ἔγκλειστος, τό «βλάστημα τῆς μοσκοβολημένης Κύπρου»[2], ἀποτελεῖ καύχημα καί κλέος τῆς τοπικῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας. Μέγας ἀσκητής, αὐστηρός νηστευτής, σπηλαιώτης καί ἔγκλειστος -κατά μίμηση τῶν στυλιτῶν ἁγίων- καί τήν ἴδια στιγμή ἡγούμενος μοναστηριοῦ καί πολυγραφότατος συγγραφέας, συγκέντρωνε στό πρόσωπό του αὐτά τά τόσο διαφορετικά χαρίσματα[3], συνδυάζοντας θαυμαστά τήν κοινωνικότητα πρός τούς συνανθρώπους του μέ τήν ἡσυχία. Στήν ἀναζήτηση «τῆς θεογνώστου ἡσυχίας»[4] ὁ ἅγιος Νεόφυτος ἀνάλωσε ὅλες του τίς δυνάμεις ἀπό τήν ἀρχή σχεδόν τῆς μοναχικῆς του ζωῆς καί πρός...

24 Ιανουαρίου 2026Θεολογικά και άλλα θέματα, Θεολογικά κείμενα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Ελληνικός Χρόνος: Μια άγνωστη κυπριακή εφημερίδα του 1884

Κωστής Κοκκινόφτας Κέντρο Μελετών Ιεράς Μονής Κύκκου Tα τελευταία χρόνια οι γνώσεις μας για την ιστορία του κυπριακού τύπου και τους πρώτους εκδότες και δημοσιογράφους του νησιού έχουν εμπλουτιστεί σε μεγάλο βαθμό. Eρευνητές, όπως οι Φοίβος Σταυρίδης και Aνδρέας Σοφοκλέους, δημοσίευσαν εργασίες τους διευρύνοντας κατά πολύ τις σχετικές πληροφορίες, που είχαν καταγράψει παλαιότερα διάφοροι συγγραφείς, όπως οι Nεοκλής Kυριαζής και Aχιλλέας Λυμπουρίδης. Φαίνεται, όμως, ότι η έρευνα για την ιστορία του κυπριακού τύπου κρύβει ακόμη πολλές εκπλήξεις, όπως την ύπαρξη της μέχρι τώρα άγνωστης εφημερίδας «Eλληνικός Xρόνος», που εκδόθηκε στη Λευκωσία το 1884....

22 Ιανουαρίου 2026Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

19 Ιανουαρίου: Ονομαστήρια και ημέρα μνήμης και τιμής Αρχιεπισκόπου Κύπρου Μακαρίου Γ΄, πρώτου Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας

Στις 19 Ιανουαρίου η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη δύο μεγάλων ασκητών, του Οσίου Μακαρίου του Αιγυπτίου και του Οσίου Μακαρίου του Αλεξανδρέως. Καθώς, στις 19 Ιανουαρίου ήγε τα ονομαστήριά του ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου και πρώτος Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Μακάριος, Εκκλησία και Πολιτεία τιμούν την ημέρα αυτή τη μνήμη του. Επί Προεδρίας και Αρχιερατείας Μακαρίου Γ΄, η ημέρα των ονομαστηρίων του Εθνάρχη αποτελούσε ημέρα σχολικής αργίας και εορτασμών, με επισήμους και «πλήθη λαού» να συρρέουν στην Αρχιεπισκοπή για τις ευχές και τα σέβη στον εορτάζοντα Εθνάρχη. Η θεία λειτουργία ετελείτο...

19 Ιανουαρίου 2026Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Ὁμιλία στὴ μνήμη τοῦ ὁσίου Πατρὸς ἡμῶν Ἀντωνίου τοῦ Μεγάλου (17 Ἰανουαρίου)

Ἀρχιμανδρίτου Φωτίου Ἰωακεὶμ Ἀντώνιος ὁ μέγας Πατὴρ ἡμῶν, ὁ πρῶτος πολιστὴς τῆς ἐρήμου, ὁ γενάρχης τοῦ μοναχισμοῦ, τὸ κλέος τῶν Ὀρθοδόξων, τὸ καύχημα τῆς οἰκουμένης, ἡ δόξα τῶν πιστῶν, ἡ ἐπισφράγιση τοῦ Εὐαγγελίου, ὁ κληρονόμος τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν, τὸ στήριγμα τῆς οἰκουμένης, ἡ δόξα τῶν πιστῶν, ἡ ἐπισφράγιση τοῦ Εὐαγγελίου, ὁ κληρονόμος τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν, τὸ στήριγμα τῆς οἰκουμένης -ὅπως ψάλλουμε στὸ ὡραῖο του ἀπολυτίκιο- καὶ πολιοῦχος τοῦ χωριοῦ τῶν Σπηλιῶν, μᾶς συνεκάλεσε κι ἐφέτος, ἀγαπητοί μου ἐν Κυρίῳ ἀδελφοί, στὸν εὐλογημένο τοῦτο ναό του, στὴν πανήγυρη τῆς περίλαμπρης μνήμης του,...

17 Ιανουαρίου 2026Θεολογικά και άλλα θέματα, Θεολογικά κείμενα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...