Ιστορια - Πολιτισμος

Μνήμη του Αγίου Αποστόλου και Ευαγγελιστού Ματθαίου (16 Νοεμβρίου)

Σήμερα, Κυριακή, 16 Νοεμβρίου, η Εκκλησία μας, μέσα στην αναστάσιμη υμνολογία της Κυριακής, τιμά τη μνήμη του Αγίου Αποστόλου και Ευαγγελιστή Ματθαίου, ο οποίος ήταν γιος του Αλφαίου, καταγόταν από τη Γαλιλαία και προτού γίνει μαθητής του Ναζωραίου, ονομαζόταν Λευίς. Ο ίδιος αναφέρει, παραθέτοντας τον κατάλογο των δώδεκα Αποστόλων, ότι ασκούσε το κακόφημο επάγγελμα του τελώνη, δηλαδή ήταν συλλέκτης φόρων, από το οποίο και είχε αποκτήσει μεγάλη περιουσία καταπιέζοντας τους ανθρώπους. (περισσότερα…)

16 Νοεμβρίου 2025Αγιολόγιον, Αφιερώματα / Αγιολόγιο, Ιστορια - Πολιτισμος, ΝοέμβριοςRead more...

Η μόρφωση του Κυπριακού κλήρου και η Ιερατική Σχολή «Aπόστολος Bαρνάβας»

Κωστῆς Κοκκινόφτας Kέντρο Mελετῶν Ἱερᾶς Mονῆς Kύκκου Ἕνα ἀπό τά σημαντικότερα ζητήματα πού ἀποσχόλησε γιά μεγάλο χρονικό διάστημα, ἀπό τά μέσα τοῦ 19ου ἕως καί τά μέσα τοῦ 20οῦ αἰώνα, τήν Kυπριακή Ἐκκλησία ἦταν ἡ μόρφωση τοῦ κλήρου. Ἡ μακρόχρονη ὑποδούλωση τοῦ νησιοῦ σέ ἀλλόθρησκους καί ἑτερόδοξους κατακτητές εἶχε σοβαρές ἐπιπτώσεις στό μορφωτικό ἐπίπεδο τοῦ λαοῦ καί τοῦ κλήρου. Γιά τόν λόγο αὐτό, ἡ ἵδρυση Ἱερατικῆς Σχολῆς, πού θά εἶχε, μέ τήν ἀνάδειξη μορφωμένων κληρικῶν, εὐεργετικά ἀποτελέσματα στήν ἐκκλησιαστική ζωή τοῦ τόπου ἦταν περισσότερο ἀπό ἐπιβεβλημένη. Tελικά, στά τέλη τῆς δεκαετίας τοῦ...

15 Νοεμβρίου 2025Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Το Σαρανταλείτουργο

Τεσσαρακονταλείτουργον ή κοινώς Σαρανταλείτουργο, είναι η επί σαράντα συνεχόμενες μέρες τέλεση της Θείας Λειτουργίας, δηλαδή προσφορά της Θείας Ευχαριστίας, υπέρ ζώντων και κεκοιμημένων. Αυτό τελείται, συνήθως, κατά την περίοδο των σαράντα ημερών της Νηστείας των Χριστουγέννων. Το μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας είναι η αναίμακτη συνέχεια της θυσίας του Θεανθρώπου επί του Σταυρού στο Γολγοθά. Αυτή η θυσία, που προσφέρεται κατά τη Θεία Λειτουργία, δεν είναι μόνο λατρευτική και ευχαριστήρια, ικετευτική και πρεσβευτική, αλλά συγχρόνως και θυσία ιλασμού, «εις άφεσιν αμαρτιών και ζωήν αιώνιον» (Βλ. Ματθ. κστ΄, 28. Μάρκ. ιδ΄, 24. Λουκ....

15 Νοεμβρίου 2025Θεολογικά και άλλα θέματα, Θεολογικά κείμενα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Μνήμη των Αγίων Ομολογητών Γουρία, Αβίβου και Σαμωνά (15 Νοεμβρίου)

Η πρωτεύουσα Λευκωσία, σήμερα, πανηγυρίζει τους τρεις Αγίους Ομολογητές και μάρτυρες στον ομώνυμο ναό που η ευσέβεια του λαού του Θεού οικοδόμησε προς τιμή των Ομολογητών: Γουρία, Άβιβο και Σαμωνά. (περισσότερα…)

15 Νοεμβρίου 2025Αγιολόγιον, Αφιερώματα / Αγιολόγιο, Ιστορια - Πολιτισμος, ΝοέμβριοςRead more...

Ἡ νηστεία πρὸ τῆς ἑορτῆς τῆς Χριστοῦ Γεννήσεως

Σταύρου Τσουλούπα Θεολόγου Ἡ ἑορτὴ τῆς Χριστοῦ Γεννήσεως εἶναι μεγάλη σὲ σημασία Δεσποτικὴ ἑορτὴ διότι «Θεὸς ἐφανερώθη ἐν σαρκί»[1], γι’ αὐτὸ καὶ ὁ ἱερὸς Χρυσόστομος τὴν ὀνομάζει «μητρόπολιν πασῶν τῶν ἑορτῶν»[2]. Ἡ ἀρχαία Ἐκκλησία μέχρι τὸν δ’ αἰώνα, τὴν ἐποχὴ τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου, συνεόρταζε μαζὶ τὶς δύο ἑορτές, τὴ Γέννηση δηλαδὴ καὶ τὴ Βάπτιση τοῦ Χριστοῦ ὡς τὴν ἡμέρα Ἐπιφάνειας-Θεοφάνειας, τῆς φανέρωσης τοῦ Θεοῦ στὸν κόσμο, κατὰ τὴν 6η Ἰανουαρίου. Αὐτὸ συνεχίζουν μέχρι καὶ σήμερα οἱ Ἀρμένιοι. Ἀρχικῶς αὐτὴ ἡ ἑορτὴ ἦταν ἀφιερωμένη σὲ γεγονότα τῆς...

14 Νοεμβρίου 2025Θεολογικά και άλλα θέματα, Θεολογικά κείμενα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Μνήμη του Αγίου Γρηγορίου Παλαμά, Αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης (14 Νοεμβρίου)

Σήμερα η Εκκλησία, τιμά τη μνήμη του Αποστόλου Φιλίππου, του Αγίου Γρηγορίου, αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης του Παλαμά, του Οσίου Ευφημιανού της Λύσης της Μεσαορίας και του νεομάρτυρος Κωνσταντίνου του Υδραίου, πολιούχου της Ρόδου. (περισσότερα…)

14 Νοεμβρίου 2025Αγιολόγιον, Αφιερώματα / Αγιολόγιο, Ιστορια - Πολιτισμος, ΝοέμβριοςRead more...

Ἰωάννου του Χρυσοστόμου, Είς τὸ «Ἀρκεῖ σοι ἡ χάρις μου· ἡ γὰρ δύναμίς μου ἐν ἀσθενείᾳ τελειοῦται» (Β΄ Κορ. 12, 9)

Ὅτε τὸν παναρμόνιον τουτονὶ κόσμον ἐξ ἀρχῆς ἔπλαττεν ὁ Θεὸς, θαύματα ἐπὶ θαύμασιν εἰργάσατο, οὐ νόμῳ φύσεως δουλεύων, ἀλλ' ἐξουσίᾳ δυνάμεως πάντατεκταινόμενος. Οἷόν τι λέγω· Ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν. Εἶδες τάξιν καὶ ἀκολουθίαν; Πρότερον τὸν ὄροφον, καὶ τότε τὸ ἔδαφος. Ὅπερ γὰρ εἶπον, οὐ νόμῳ φύσεως ἐδούλευεν, οὐδὲ τάξει τέχνης, ἀλλ' ἐξουσίᾳ δυνάμεως. Εἱστήκει ἡ στέγη, καὶ τὸ ἔδαφος οὐκ ἐφαίνετο· ἡ γὰρ δύναμις τοῦ ἐργαζομένου πάντα διεκράτει. Ἐρώτησον τὸν αἱρετικόν· Εἰπέ μοι, πῶς ἡ στέγη ἐγένετο, καὶ τὸ ἔδαφος οὐχ ὑπέκειτο; εἰπέ μοι τὸν λογισμὸν, εἰπέ μοι τὸν τρόπον. Ἀλλὰ σιγᾷς, καὶ πίστει σεαυτῷ παραχωρεῖς. Ποίας ἄξιος εἶ συγγνώμης, τὰ μὲν κοσμικὰ καὶ ἐπίγεια τῇ πίστει σεαυτῷ παραχωρῶν, τὰ δὲ θεῖα καὶ ἐπουράνια περιεργαζόμενος καὶ πολυπραγμονῶν; Ἐποίησε τὸν οὐρανὸν καὶ...

13 Νοεμβρίου 2025Θεολογικά και άλλα θέματα, Θεολογικά κείμεναRead more...

Μνήμη του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου, Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως (13 Νοεμβρίου)

Σήμερα, η Εκκλησία μας τιμά τη μνήμη του Αγίου Ιωάννου αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως του Χρυσοστόμου εκ μεταθέσεως από τις 14 Σεπτεμβρίου, για να μην στερείται την τιμή ένεκα της εορτής του Τιμίου Σταυρού. (περισσότερα…)

13 Νοεμβρίου 2025Αγιολόγιον, Αφιερώματα / Αγιολόγιο, Ιστορια - Πολιτισμος, ΝοέμβριοςRead more...

Η Τηλλυρία στην Κυπριακή Ιστοριογραφία του 19ου αιώνα

Kωστής Kοκκινόφτας Kέντρο Mελετών Iεράς Mονής Kύκκου H ανάπτυξη των ελληνικών γραμμάτων, που παρατηρήθηκε στην Kύπρο κατά το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα, συνέτεινε στην καταγραφή και διάσωση της ιστορίας και των παραδόσεων των κατοίκων πολλών κοινοτήτων του τόπου, όπως της περιοχής της Tηλλυρίας, για την οποία μέχρι τότε ελάχιστες πληροφορίες ήταν γνωστές, κυρίως από κείμενα αρχαίων συγγραφέων και αναφορές σε παλαιούς χάρτες. H έρευνα στις έντυπες εκδόσεις της περιόδου αυτής απέδωσε εννέα σχετικά κείμενα, τα οποία, σε συνάρτηση με δημοσιεύματα εφημερίδων της εποχής και αναφορές σε έγγραφα και κατάστιχα, επιτρέπουν την...

12 Νοεμβρίου 2025Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Ἐλεήμων, πατριάρχης Ἀλεξανδρείας (610-619), ὁ ἐξ Ἀμαθοῦντος. Ὁ βίος του καὶ οἱ πρῶτοι βιογράφοι του

Ἀρχιμανδρίτου Φωτίου Ἰωακεὶμ 1. Ὁ βίος τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Ἐλεήμονος, τὰ ἔργα του καὶ ἡ ἐποχή του Ὁ ἐν ἁγίοις πατὴρ ἡμῶν Ἰωάννης ὁ Ἐλεήμων, μὲ τὸν θαυμαστὸ βίο καὶ τὰ ἔνθεα ἔργα του ἔχει ἀναμφίβολα σφραγίσει ἀνεξίτηλα τὴ βυζαντινὴ ἱστορία τοῦ 7ου αἰώνα, ἑνὸς πολυτάραχου ὅσο καὶ σημαίνοντος αἰώνα, τόσο ἐκκλησιαστικά, ὅσο καὶ πολιτικά, καταλείποντας ἀπαράμιλλο ὑπόδειγμα ἁγιότητας πρὸς μίμηση. Ὁ ἅγιος καταγόταν ἀπὸ τὴν περιώνυμη ἀρχαία πόλη τῆς Ἀμαθοῦντος, τῆς ὁποίας τὰ ἐκτεταμένα κατάλοιπα ἁπλώνονται σήμερα στὴ νότια ἀκτὴ τῆς Κύπρου καὶ περὶ τὰ δέκα χιλιόμετρα ἀνατολικὰ τῆς πόλης Λεμεσοῦ. Ἡ...

12 Νοεμβρίου 2025Θεολογικά και άλλα θέματα, Θεολογικά κείμενα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...