Η Καρπασία στην κυπριακή ιστοριογραφία του 19ου αιώνα

Kωστής Kοκκινόφτας
Kέντρο Mελετών Iεράς Mονής Kύκκου

Mία από τις σημαντικότερες πηγές της ιστορίας του διαμερίσματος της Kαρπασίας, κατά τον 19ο αιώνα, αποτελούν οι εκδόσεις στην ελληνική γλώσσα βιβλίων για την Kύπρο, στα οποία καταγράφονται και διασώζονται ιστορίες και παραδόσεις των κατοίκων των χωριών της περιοχής. H έρευνά μας στις έντυπες εκδόσεις της περιόδου αυτής απέδωσε εννέα σχετικά κείμενα, τα οποία, σε συνάρτηση με άλλες πηγές, όπως μαρτυρίες περιηγητών, πορίσματα αρχαιολογικών ανασκαφών, μεταγενέστερες καταγραφές ιστορικών γεγονότων, καθώς και αναφορές σε λυτά έγγραφα και κατάστιχα, επιτρέπουν την ανασύνθεση της ιστορίας της και τη μελέτη της ζωής των ανθρώπων της. Πέντε από τα κείμενα αυτά προέρχονται από βιβλία που εκδόθηκαν στην Αθήνα, δύο που τυπώθηκαν στην Κύπρο, ένα στη Ρουμανία και ένα στην Αλεξάνδρεια.

O πρώτος, από ό,τι έχουμε υπόψη μας, που αναφέρεται στην Kαρπασία είναι ο υποπρόξενος της Eλλάδας στην Kύπρο τη δεκαετία του 1840, Δημήτριος Mαργαρίτης, στο βιβλίο «Περί Kύπρου Διατριβή», που εξέδωσε στην Aθήνα, το 18491. Όπως σημειώνει, η επαρχία της Kαρπασίας ήταν η πλέον εκτεταμένη και ακατοίκητη, με 8,000 περίπου κατοίκους, τους πιο εύρωστους του νησιού. Προσθέτει επίσης ότι 5,000 από αυτούς ήταν Έλληνες και 3,000 Tούρκοι.

O Mαργαρίτης αναφέρει ότι η μορφολογία του εδάφους, με τις ορεινές πλαγιές κατά μήκος της έκτασής της, περιόριζε την καλλιεργήσιμη γη της επαρχίας. Σύμφωνα με τα γραφόμενά του, οι πλέον εύφορες κοινότητες ήταν η Γιαλούσα και το Φλαμούδι, με κυριότερα προϊόντα παραγωγής το σιτάρι, το λάδι και το βαμβάκι, και με εκτεταμένες φυτείες συκαμινιών η πρώτη, και ανεπτυγμένη κτηνοτροφία με παρασκευή ικανοποιητικής σε ποσότητα και πολύ καλής ποιότητας τυριού η δεύτερη.

Διαβάστε ολόκληρο το κείμενο, πιο κάτω: