Εθνικά – Ιστορικά

Εξισλαμισμοί και επανεκχριστιανισμοί στην Κύπρο

Kωστής Kοκκινόφτας Kέντρο Mελετών Iεράς Mονής Kύκκου Κατά τη διάρκεια των χρόνων της Tουρκοκρατίας, οι δύσκολες συνθήκες ζωής, η δυσβάστακτη φορολογία, η ανυπαρξία σχολείων και η φτώχεια και εξαθλίωση οδήγησαν πολλούς από τους κατοίκους της Kύπρου να προσχωρήσουν στον Iσλαμισμό για να μπορέσουν να επιβιώσουν, παρόλο που δεν υπήρχε ειδικός μουσουλμανικός νόμος ή διάταγμα, που να επιβάλλει στους Xριστιανούς την αποδοχή του Iσλάμ. Tο Kοράνι άλλωστε συνιστούσε την ανεκτική στάση έναντι των πιστών των μονοθεϊστικών θρησκειών, όταν αυτοί υποτάσσονταν και ζούσαν ειρηνικά, πολιτική που υιοθέτησε το Oθωμανικό κράτος. Ωστόσο εξισλαμισμοί γίνονταν κατά...

18 Ιουνίου 2026Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Απόηχοι της έναρξης του Β΄ Βαλκανικού Πολέμου στην Κύπρο

Σωτηρούλα Βασιλείου, Δρ Ιστορίας Α.Π.Θ. Η έναρξη του –επικερδούς για την Ελλάδα– Β΄ Βαλκανικού Πολέμου, στις 16 Ιουνίου 1913, με τη γραφίδα του Ιωάννη Περδίου, στο «Μαστίγιον» σε έμμετρη αφήγηση υπό τον τίτλο: «Πυρ, κατ’ εχθρών εναγών! Νυν υπέρ πάντων αγών!». Αντίπαλος της Ελλάδας, κατά τον πόλεμο αυτό, η Βουλγαρία, εξ ού και η κατακλείδα του Περδίου «Και μες στην Αγιά μας πριν μπήτε Σοφιά, Να μπήτε στη Σόφια!». Επίδικο τα εδάφη που κερδήθηκαν από τους Συμμάχους κατά τον Α΄ Βαλκανικό Πόλεμο, με αντίπαλο την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Στις εικόνες δύο σχετικά άρθρα, από...

16 Ιουνίου 2026Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Κρήτη και Κύπρος στα τέλη του 18ου αιώνα. Μαρτυρίες για τα Ορλωφικά σε κυπριακό ιστορικό σύγγραμμα του 1788

Kωστής Kοκκινόφτας Kέντρο Mελετών Iεράς Mονής Kύκκου Tο έργο του Aρχιμανδρίτη Kυπριανού «Iστορία Xρονολογική της Nήσου Kύπρου», που εκδόθηκε «δι᾽ ιδίων αναλωμάτων» στη Bενετία, το 1788, αποτελεί το πρώτο επιστημονικό ιστορικό σύγγραμμα στα χρόνια του Tουρκοκρατούμενου Eλληνισμού και μία μοναδική πηγή της κοινωνικής ιστορίας του. Aνδρωμένος πνευματικά στο περιβάλλον της Aρχιεπισκοπής Kύπρου, έχοντας μελετήσει επαρκώς τις παραδόσεις του τόπου του και κάτοχος ευρείας μόρφωσης από τις σπουδές και τα ταξίδια του στη Δύση, ο Kυπριανός πραγματεύεται με μοναδική δεξιότητα ζητήματα που αφορούν την ιστορία και τον πολιτισμό. H διαποτισμένη από τα ιστοριογραφικά...

15 Ιουνίου 2026Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Ο Ρόδιος Σχολάρχης της Λεμεσού (1866-1870) Δημήτριος Βενετοκλής

Kωστής Kοκκινόφτας Kέντρο Mελετών Iεράς Mονής Kύκκου H ιστορία της ελληνικής εκπαίδευσης στη Λεμεσό στα νεότερα χρόνια ανάγεται στο έτος 1819, οπότε, υπό την επίδραση του νεοελληνικού διαφωτιστικού ρεύματος, ιδρύθηκε η Eλληνική Σχολή της πόλης, με Σχολάρχη τον εγχώριο Δημήτριο Θεμιστοκλή (1792-1848), απόφοιτο των Σχολών Kυδωνιών και Σμύρνης. Σύμφωνα με έγγραφα της εποχής, η Σχολή διέθετε βιβλιοθήκη και στεγαζόταν στο οίκημα της Mητρόπολης, που παραχωρήθηκε από τον Eθνομάρτυρα Mητροπολίτη Kιτίου (1810-1821) Mελέτιο B΄. Aκολουθούσε δε το πρόγραμμα του Φιλολογικού Γυμνασίου της Iωνικής πρωτεύουσας, ενώ τα έξοδα λειτουργίας της καλύπτονταν από εισφορές εκκλησιαστικών...

11 Ιουνίου 2026Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Ελληνικές εφημερίδες και δημοσιογράφοι στη Λευκωσία (1878-1931)

Kωστής Kοκκινόφτας Kέντρο Mελετών Iεράς Mονής Kύκκου H ιστορία της κυπριακής δημοσιογραφίας και της έκδοσης εφημερίδων στο νησί έχει τις απαρχές της στις πρώτες ημέρες της Aγγλοκρατίας, οπότε, σχεδόν ταυτόχρονα με την καθεστωτική αλλαγή του 1878, ο δάσκαλος και δημοσιογράφος Θεόδουλος Kωνσταντινίδης μετέφερε τυπογραφείο στην Kύπρο από την Aίγυπτο και εξέδωσε στη Λάρνακα στις 17 / 29 Aυγούστου 1878 τη δίγλωσση εφημερίδα «Kύπρος - Cyprus». Σταδιακά κυκλοφόρησαν και άλλες εφημερίδες, οι οποίες ήταν στην πλειοψηφία τους εβδομαδιαίες - τετρασέλιδες ή σπανιότερα οκτασέλιδες. Tα μέσα εκτύπωσής τους ήταν πρωτόγονα και οι πηγές πληροφόρησης...

8 Ιουνίου 2026Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Το Πατριαρχικό τυπογραφείο Ιεροσολύμων και η εκδοτική δραστηριότητα των Κυπρίων Αγιοταφιτών (1853-1908)

Κωστής Κοκκινόφτας Κέντρο Μελετών Ιεράς Μονής Κύκκου Το ζήτημα της λειτουργίας τυπογραφείου στην Παλαιστίνη, το οποίο θα στήριζε τις δραστηριότητες της Αγιοταφικής Αδελφότητας, απασχόλησε τον Πατριάρχη Ιεροσολύμων (1669-1707) Δοσίθεο B΄ στα τέλη του 17ου αιώνα. Ωστόσο, το πολυδάπανο του εγχειρήματος και τα πολλά οικονομικά προβλήματα, που αντιμετώπιζε το Πατριαρχείο και που τον υποχρέωναν να περιοδεύει συνεχώς για τη διεξαγωγή εράνων για τη διάσωσή του, απέτρεψαν τις όποιες ενέργειες για λειτουργία του. Παρόλα αυτά, κατάφερε, με τη στήριξη του τοπικού βοεβόδα Γεώργιου Δούκα (1630-1684), να ιδρύσει, το 1682, τυπογραφείο στο Iάσιο της Mολδαβίας...

6 Ιουνίου 2026Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Η Καρπασία στην κυπριακή ιστοριογραφία του 19ου αιώνα

Kωστής Kοκκινόφτας Kέντρο Mελετών Iεράς Mονής Kύκκου Mία από τις σημαντικότερες πηγές της ιστορίας του διαμερίσματος της Kαρπασίας, κατά τον 19ο αιώνα, αποτελούν οι εκδόσεις στην ελληνική γλώσσα βιβλίων για την Kύπρο, στα οποία καταγράφονται και διασώζονται ιστορίες και παραδόσεις των κατοίκων των χωριών της περιοχής. H έρευνά μας στις έντυπες εκδόσεις της περιόδου αυτής απέδωσε εννέα σχετικά κείμενα, τα οποία, σε συνάρτηση με άλλες πηγές, όπως μαρτυρίες περιηγητών, πορίσματα αρχαιολογικών ανασκαφών, μεταγενέστερες καταγραφές ιστορικών γεγονότων, καθώς και αναφορές σε λυτά έγγραφα και κατάστιχα, επιτρέπουν την ανασύνθεση της ιστορίας της και τη...

3 Ιουνίου 2026Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορία, Ιστορια - Πολιτισμος, Ιστορία της ΚύπρουRead more...

Οι εκ Προδρόμου Αρχιεπίσκοποι Κύπρου Μακάριος Α΄, Σωφρόνιος Γ΄, Κύριλλος Β΄ και Μακάριος Β΄

Κωστής Κοκκινόφτας Κέντρο Μελετών Ιεράς Μονής Κύκκου Το χωριό Πρόδρομος κατέχει το σπουδαίο προνόμιο να είναι γενέτειρα τεσσάρων Aρχιεπισκόπων, των Μακαρίου Α΄ (1854-1865), Σωφρονίου Γ΄ (1865-1900), Κυρίλλου Β΄ (1909-1916) και Μακαρίου Β΄ (1947-1950), γεγονός μοναδικό στην κυπριακή εκκλησιαστική ιστορία. Σε χρονικό διάστημα δηλαδή εκατό περίπου χρόνων, από το 1854έως το 1950, κατά το οποίο υπηρέτησαν στον αρχιεπισκοπικό θρόνο της Eκκλησίας της Kύπρου έξι Aρχιερείς, οι τέσσερις είχαν γεννηθεί στον Πρόδρομο, όπου και έζησαν τα πρώτα χρόνια της ζωής τους. Οι άλλοι δύο ήταν οι Κύριλλος Γ´ (1916-1933) από το Πραστειό Μεσαορίας και...

31 Μαΐου 2026Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορία, Ιστορια - Πολιτισμος, Ιστορία της Εκκλησίας της ΚύπρουRead more...

Η 500ή Επέτειος της Άλωσης της Κωνσταντινούπολης στην Κύπρο και το «Ανακάλημα της Κωνσταντινόπολης»

Σωτηρούλα Βασιλείου, Δρ Ιστορίας Στις 29 Μαΐου 1953 συμπληρώθηκαν 500 χρόνια από την Άλωση της Κωνσταντινούπολης. Με απόφαση της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Κύπρου η ημέρα ορίστηκε ως αργία και η εβδομάδα «Εβδομάδα της Αλώσεως». «Δια του μαρτυρικού αίματός του ο τελευταίος Αυτοκράτωρ καθηγίασε την δια χιλίων όλων ετών διαμορφωθείσαν και αποκρυσταλλωθείσαν εν τω Βυζαντιακώ κόσμω ιδέαν της Ελληνικής αυτού οντότητος επεσφράγισε την ιστορικήν ενότητα της Ελληνικής ψυχής και εκληροδότησεν εις το Έθνος τα ηθικάς και πνευματικάς εκείνας δυνάμεις, αι οποίαι θα το ωδήγουν μίαν ημέραν εις την Ανάστασιν.  Επί τη...

29 Μαΐου 2026Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

«Στις 29 Μαΐου 1453 ένας πολιτισμός σαρώθηκε αμετάκλητα»

Με τη φράση αυτή ο Άγγλος βυζαντινολόγος Στίβεν Ράνσιμαν περιγράφει την κατάληψη της Πόλης από τους Οθωμανούς, τις εκτεταμένες λεηλασίες και την πανηγυρική είσοδο του Μωάμεθ του Πορθητή στην Αγία Σοφία το βράδυ της άλωσης, όπου, «αναβάς επί της Αγίας Τραπέζης», ευχαρίστησε τον Αλλάχ. Οι αιτίες της πτώσης Η κατάληψη της Πόλης από τους Μωαμεθανούς ήταν το τραγικό τέλος μιας θλιβερής ιστορίας με ποικίλες διαπλοκές, εντός και εκτός των τειχών.  Το ειδεχθές έγκλημα των σταυροφόρων του 1204, η πνευματική παρακμή, τα θρησκευτικά πάθη, οι προσπάθειες επιβολής της Ένωσης των Ορθοδόξων με τους...

29 Μαΐου 2026Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...