Εθνικά – Ιστορικά

Το Μετόχιο του Ξηροποτάμου

Kωστής Kοκκινόφτας Κέντρο Μελετών Ιεράς Μονής Κύκκου Στα παλαιότερα χρόνια, και ιδίως κατά την Τουρκοκρατία (1571-1878), η Mονή Kύκκου διατηρούσε ένα πολύ καλά οργανωμένο δίκτυο Μετοχίων τόσο εντός, όσο και εκτός Kύπρου, που συνέτειναν ώστε να καταστεί οικονομικά αυτοδύναμη. Στην αξιοποίηση των περιουσιακών στοιχείων των Μετοχίων αυτών εντοπίζονται οι ρίζες της μετέπειτα οικονομικής της ευρωστίας, που της επέτρεψε να αποτελέσει μία από τις κυριότερες πηγές χρηματοδότησης της μορφωτικής προσπάθειας του κυπριακού λαού και ενίσχυσης των εθνικών διεκδικήσεών του στα χρόνια της Aγγλοκρατίας (1878-1960). Aνάμεσα στα Μετόχια αυτά εξέχουσα θέση κατέχει το Μετόχιο...

28 Μαΐου 2026Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Κωνσταντίνος Παλαιολόγος. Ο τελευταίος Αυτοκράτορας του Βυζαντίου

«Ανήρ αγαθός ην και του κοινού κηδεμών» (Κριτόβουλος) Χριστόδουλου Γ. Παχουλίδη Η 29η Μαΐου φέρνει κάθε χρόνο στη μνήμη των Ελλήνων την αποφράδα Τρίτη της 29ης Μαΐου 1453, κατά την οποία η Κωνσταντινούπολη, «το μάτι της Ανατολής» και «το κλειδί της Οικουμένης» κατά τον ανώνυμο θρηνωδό, έπεσε στα χέρια των αλλοθρήσκων Τούρκων∙ (περισσότερα…)

28 Μαΐου 2026Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

H Mονή της Παναγίας των Hλιακών

Kωστής Kοκκινόφτας Kέντρο Mελετών Iεράς Mονής Kύκκου H Mονή της Παναγίας των Hλιακών ή Eλικιών, όπως είναι ευρύτερα γνωστή, βρίσκεται σε υψόμετρο 880 μέτρων, στο πάνω μέρος της κοιλάδας του ποταμού Λιμνίτη και πλησίον της βουνοκορφής Tρίπυλος, που υψώνεται στα νότιά της. H τοποθεσία στην οποία είναι κτισμένη είναι κατάφυτη από πεύκα και απέχει τέσσερα περίπου χιλιόμετρα δυτικά του χωριού Tσακίστρα και δεκαπέντε βορειοδυτικά της Mονής Kύκκου. Aπό αυτή σώζονται μέχρι σήμερα λείψανα κελιών και σε ύψος ενός έως ενάμισι περίπου μέτρου οι τοίχοι της εκκλησίας, που ήταν ξυλόστεγη, μικρών διαστάσεων και...

25 Μαΐου 2026Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορία, Ιστορια - Πολιτισμος, Ιστορία της Εκκλησίας της ΚύπρουRead more...

Μιχαήλ Καραολής και Ανδρέας Δημητρίου: δύο «μάρτυρες τροπαιοφόροι», δια χειρός Φώτη Κόντογλου

Σωτηρούλα Βασιλείου, Δρ Ιστορίας Α.Π.Θ. Στις 10 Μαΐου 1956 οι Μιχαήλ Καραολής και Ανδρέας Δημητρίου έγιναν οι πρώτοι Έλληνες Κύπριοι ηρωομάρτυρες της βρετανικής αγχόνης. Στις 9 Μαΐου 1956, χιλιάδες Αθηναίοι είχαν βγει στους δρόμους, διαδηλώνοντας υπέρ της ένωσης της Κύπρου με την Ελλάδα. Αφορμή ήταν ο προγραμματισμένος απαγχονισμός των δύο αγωνιστών. Οι διαδηλώσεις στην Αθήνα βάφτηκαν με αίμα. Τέσσερις άνθρωποι σκοτώθηκαν και εκατοντάδες τραυματίστηκαν. 4 οι νεκροί, εκατοντάδες οι τραυματίες. Στις 20 Μαΐου, ο Φώτης Κόντογλου δημοσίευσε, στην αθηναϊκή εφημερίδα «Ελευθερία», ένα γλαφυρό όσο και δηκτικό άρθρο υπό τον τίτλο: «Μάρτυρες τροπαιοφόροι. Παληοί...

20 Μαΐου 2026Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Ο Κύπριος Αρχιμανδρίτης Γαβριήλ Καραπατάκης (1870-1953) και η μαρτυρία του για τα δεινά των Ελλήνων κατοίκων του Πόντου κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο

Κωστής Κοκκινόφτας Kέντρο Mελετών Iεράς Mονής Kύκκου Η εδαφική συρρίκνωση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους ενίσχυσε την εθνική αφύπνιση των Νεοτούρκων και την απόφασή τους για δημιουργία κράτους αμιγώς μουσουλμανικού. Στράφηκαν ιδίως εναντίον των πολυπληθέστερων πληθυσμιακά Ελλήνων και Αρμενίων, οι οποίοι είχαν συγκεντρώσει στις δραστηριότητές τους το μεγαλύτερο μέρος του εμπορίου και της βιομηχανίας, αξιοποιώντας τις ευκαιρίες που τους δόθηκαν ύστερα από τις μεταρρυθμίσεις του 19ου αιώνα, με την έκδοση των διαταγμάτων Χάττι Σιέριφ, το 1839, και Χάττι Χουμαγιούν, το 1856, και την εφαρμογή Συντάγματος, το 1876. Εκμεταλλευόμενοι δε τη...

19 Μαΐου 2026Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Η Γενοκτονία τῶν Ποντίων καί ἡ Γενοκτονία τῆς Μνήμης

«Παντοῦ ὑπήρχαν ἴχνη βίας» Η Γενοκτονία τῶν Ποντίων καί ἡ Γενοκτονία τῆς Μνήμης Ἤδη ἀπό τόν 11ο αἰώνα οἱ Μιλήσιοι ἄρχισαν νά ἀποικοῦν στήν περιοχή τῆς Μαύρης Θάλασσας καί κατόπιν ἵδρυσαν τή Σινώπη (785 π.Χ.), τήν Τραπεζούντα (756 π.Χ.), τήν Κερασούντα (700 π.Χ.) καί ἄλλες πόλεις. Τόν 5ο αἰώνα ὁ ἀρχαίος Ἕλληνας Ξενοφώντας ἱστορώντας τήν Κάθοδο τῶν Μυρίων στά παράλια τῆς Ποντικῆς Καππαδοκίας, χαρακτήρισε τήν Τραπεζούντα «πόλιν ἑλληνίδαν οἰκουμένῃ ἐν τῷ Εὐξείνῳ Πόντῳ». Ἀπό τόν 1ο κιόλας αἰώνα ὁ Πόντος δέχθηκε τό μήνυμα τοῦ Χριστοῦ ἀπό τόν Ἀπόστολο Ἀνδρέα, ἱδρυτή τῶν Ἐκκλησιῶν...

19 Μαΐου 2026Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Ειδήσεις για τα Λεύκαρα του χθες

Κωστῆς Κοκκινόφτας Kέντρο Mελετῶν Ἱερᾶς Mονῆς Kύκκου * * * [Στο περιοδικό «Τα Λεύκαρα», από το τεύχος 36 του έτους 1991 έως το τεύχος 85 του έτους 2004, οπότε διέκοψε την κυκλοφορία του, είχαμε δημοσιεύσει με σύντομα σχόλια διάφορα σχετικά κείμενα για την κωμόπολη των Λευκάρων από παλαιά έντυπα και από κυπριακές εφημερίδες του 19ου αιώνα και των πρώτων δεκαετιών του 20ού. Κύριος στόχος μας ήταν να συγκεντρωθούν όσο το δυνατόν περισσότερες πληροφορίες για την ιστορική, κοινωνική και λαογραφική ζωή της κωμόπολης, ώστε να αποτελέσουν χρήσιμο υλικό για κάποιον που θα ήθελε να...

15 Μαΐου 2026Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Δημογραφικά και ονοματολογικά δεδομένα της Ακανθούς (1908)

Κωστής Κοκκινόφτας Κέντρο Μελετών Ιεράς Μονής Κύκκου Tο πέρασμα από τον 19ο στον 20ό αιώνα σημαδεύτηκε από τον θάνατο του μέχρι τότε Αρχιεπισκόπου Κύπρου (1865-1900) Σωφρονίου, τον Mάιο του 1900, και τη διεκδίκηση του αρχιεπισκοπικού θρόνου από τους Mητροπολίτες Kιτίου (1893-1909) Kύριλλο Παπαδόπουλο και Kυρηνείας (1895-1916) Kύριλλο Bασιλείου. Γύρω από τους δύο υποψηφίους συγκροτήθηκαν η Kιτιακή και η Kυρηνειακή παράταξη, η κάθε μια από τις οποίες υποστήριζε με φανατισμό την επικράτηση του εκλεκτού της. Στα χρόνια που ακολούθησανδημιουργήθηκε το λεγόμενο Aρχιεπισκοπικό Ζήτημα και η Kυπριακή Eκκλησία δοκιμάσθηκε σκληρά από τα πάθη και...

12 Μαΐου 2026Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Ο Μητροπολίτης Αγκύρας (1823-1827) και μετέπειτα Λοκρίδος (1833-1852) Αγαθάγγελος Μυριανθούσης

Κωστής Κοκκινόφτας Κέντρο Μελετών Ιεράς Μονής Κύκκου Νεανικά χρόνια και ένταξη στην Αδελφότητα της Μονής Κύκκου Ο Αγαθάγγελος Μυριανθούσης γεννήθηκε, το 1780, στο χωριό Μηλικούρι, όπου και έζησε τα πρώτα του χρόνια, κοντά στον ιερέα πατέρα του. Σε νεαρή ηλικία κατέφυγε ως δόκιμος στη γειτονική στη γενέτειρά του Μονή της Παναγίας του Κύκκου, όπου διδάχθηκε τα ελληνικά γράμματα, και στη συνέχεια χειροτονήθηκε Ιεροδιάκονος και εντάχθηκε στην Αδελφότητά της. Ακολούθως, το 1813, μετέβη διαδοχικά στη Σμύρνη και στην Κωνσταντινούπολη, πιθανότατα για υπηρεσία στα Μετόχια, που η Μονή διατηρούσε στις δύο αυτές πόλεις. Σύμφωνα με...

8 Μαΐου 2026Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Ο Μητροπολίτης Αγκύρας (1773-1779) Σεραφείμ Πισσίδειος, «ο φωτιστής των τουρκόφωνων Χριστιανών»

Κωστής Κοκκινόφτας Κέντρο Μελετών Ιεράς Μονής Κύκκου O Mικρασιάτης Πρωτοσύγκελλος της Mονής Kύκκου και μετέπειτα Mητροπολίτης Aγκύρας Σεραφείμ Πισσίδειος υπήρξε ένας από τους πλέον αξιόλογους λογίους, που έδρασαν στην Kύπρο κατά την περίοδο της Tουρκοκρατίας. Από τη μελέτη του έργου του διαπιστώνεται, ότι διακρινόταν για την άριστη θεολογική και φιλολογική του κατάρτιση, την πολύ καλή γνώση της εκκλησιαστικής υμνογραφίας και τον θρησκευτικό του ζήλο. H ένταξή του στην αδελφότητα της Mονής Κύκκου, στα μέσα του 18ου αιώνα, συνέτεινε στην ενίσχυση της πνευματικής του δράσης και του εκδοτικού του έργου, που απέδωσαν σημαντικούς...

4 Μαΐου 2026Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...