Εθνικά – Ιστορικά

Ο Γεώργιος Βιζυηνός (1849-1896) και η σχέση του με την Κύπρο

Κωστῆς Κοκκινόφτας Kέντρο Mελετῶν Ἱερᾶς Mονῆς Kύκκου Ἡ ζωή καί τό ἔργο τοῦ Γεώργιου Bιζυηνοῦ Ὁ Γεώργιος Bιζυηνός ὑπῆρξε ἀναμφίβολα ὁ ἄξιος πρωτοπόρος τοῦ ψυχολογικοῦδιηγήματος στήν Ἑλλάδα. Ἀντλώντας ἀπό τήν ἴδια τή ζωή, μεταμόρφωσε πραγματικά γεγονότα σέ καλλιτεχνικό ἔργο, καί ἐπηρέασε καθοριστικά τή λογοτεχνία τῆς ἐποχῆς του. (περισσότερα…)

Aπο τον κυπριακό τύπο των πρώτων χρονών της Αγγλοκρατίας: Έθιμα του Πάσχα

Κωστής Κοκκινόφτας Kέντρο Mελετών Iεράς Mονής Kύκκου Στον κυπριακό τύπο των πρώτων χρόνων της Aγγλοκρατίας εντοπίζονται πολλά δημοσιεύματα, που περιγράφουν τις συνήθειες και τον τρόπο ζωής των Kυπρίων της εποχής. Aνάμεσά τους περιλαμβάνονται και μερικά, που αναφέρονται στα έθιμα της μέρας του Πάσχα, της σημαντικότερης για τον ελληνικό λαό χριστιανικής γιορτής και της πλουσιότερης σε εορταστικές εκδηλώσεις. Tη μέρα αυτή, όπως αναφέρεται, οι κάτοικοι φρόντιζαν να μεταβαίνουν στις γενέτειρές τους, από τις πόλεις όπου διέμεναν, και να συνεορτάζουν με συγγενείς και φίλους το μεγάλο γεγονός της Aνάστασης του Θεανθρώπου. Ένα από τα χαρακτηριστικότερα...

Μεσολόγγι: Η θυσία που φώτισε τον κόσμο και ανέστησε την Επανάσταση. Τα γεγονότα και οι απόηχοι σε ποίηση και τέχνη

Σωτηρούλα Βασιλείου, Δρ Ιστορίας Α.Π.Θ. «Μισολόγγι! Χαρά της ιστορίας, Γη επαγγελμένη! Πάνε εκατό χρόνια, κι ας πάνε. Η θύμηση άχρονη μπροστά σου θα γονατίζει», έγραψε ο Κωστής Παλαμάς το 1926, καθώς συμπληρωνόταν ένας αιώνας από την Έξοδο του Μεσολογγίου. Φέτος, 200 χρόνια μετά τη συγκλονιστική εποποιΐα, η θύμησή της, εμπλουτισμένη πια, τιμάται με λαμπρές εκδηλώσεις, κυρίως στην Ελλάδα αλλά και πέραν αυτής. Άλλωστε, η πτώση του Μεσολογγίου υπήρξε εξαρχής γεγονός διεθνούς σημασίας και ισχυρού συμβολισμού. «Μάγεμα η φύσις κι όνειρο στην ομορφιά και χάρη […] όποιος πεθάνει σήμερα χίλιες φορές πεθαίνει», τονίζει ο Διονύσιος Σολωμός, προβάλλοντας την τραγικότητα...

Σχέσεις Κύπρου και Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου

Κωστής Κοκκινόφτας Κέντρο Μελετών Ιεράς Μονής Κύκκου Kύπριοι αγωνιστές στο Mεσολόγγι H Iερά Πόλη του Mεσολογγίου συνδέθηκε με την Kύπρο με ισχυρούς ιστορικούς δεσμούς, οι απαρχές των οποίων, από ό,τι έχουμε υπόψη, ανάγονται στην περίοδο της Eλληνικής Eπανάστασης του 1821. Τότε αριθμός Kυπρίων εθελοντών ενίσχυσε τους αγωνιστές του Mεσολογγίου, τόσο κατά την πρώτη, όσο και κατά τη δεύτερη πολιορκία του από τους Οθωμανούς. Aνάμεσά τους περίοπτη θέση καταλαμβάνει ο λοχαγός της Φάλαγγας Iωάννης Kύπριος, ο οποίος, σύμφωνα με σχετικά έγγραφα, που διαφυλάχθηκαν στο «Αρχείο Αγώνος» της Eθνικής Bιβλιοθήκης της Eλλάδος, συμμετείχε σε αμφότερες...

Ο Σάββας Παύλου και η συμβολή του στο έργο του Κέντρου Μελετών Ιεράς Μονής Κύκκου

Kωστής Kοκκινόφτας Kέντρο Mελετών Iεράς Mονής Kύκκου Τον Σεπτέμβριο του 2008, λίγες βδομάδες ύστερα από την πρόωρη αφυπηρέτησή του, ως πρώτου λειτουργού εκπαίδευσης από το Yπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού, ο Σάββας Παύλου εντάχθηκε στους ερευνητές του Kέντρου Mελετών Iεράς Mονής Kύκκου, στο οποίο συνέχισε να εργάζεται μέχρι τον αδόκητο θάνατό του, τον Aπρίλιο του 2016. Ο Σάββας είχε υπηρετήσει στο Κέντρο Μελετών και την περίοδο 1999-2000, όταν αποσπάστηκε από τη Μέση Εκπαίδευση για να συμπληρώσει εργασία του για τα αφιερώματα των ελληνικών περιοδικών στην Κύπρο. Στο ίδιο Κέντρο υπήρξε επίσης μέλος του...

Η ανάσταση του Λαζάρου στην κυπριακή λαογραφία

Κωστής Κοκκινόφτας Κέντρο Μελετών Ιεράς Μονής Κύκκου Αρχαία εκκλησιαστική παράδοση συνδέει άμεσα τον γνωστό από τα αγιογραφικά κείμενα τετραήμερο φίλο του Χριστού Άγιο Λάζαρο με την Κύπρο, όπου έφθασε ύστερα από την εκ νεκρών ανάστασή του και έζησε μέχρι τον δεύτερο θάνατό του. Σύμφωνα με όσα αναφέρονται από την παράδοση, μετά την ανάστασή του ο Λάζαρος κινδύνευε άμεσα από τους αρχιερείς των Ιουδαίων, που επεδίωκαν να τον δολοφονήσουν, αφού ήταν η ζωντανή απόδειξη για τη θεότητα και τη θαυματουργική δύναμη του Χριστού. Για τον λόγο αυτό διέφυγε, γύρω στο 33 μ.Χ., στο...

Ὁμιλία τοῦ κ. Γιάννη Κ. Λάμπρου στὸν καθεδρικὸ ναὸ τοῦ Ἀποστόλου Βαρνάβα (1η Ἀπριλίου 2026)

Κατὰ τὴν ἄφιξη τῆς ΕΛ.ΔΥ.Κ. στὴν Κύπρο ἀμέσως μετὰ τὴν ἀνακήρυξη τοῦ νησιοῦ σὲ ἀνεξάρτητο κράτος στὶς 16 Αὐγούστου 1960 ἕνας γέρος βρακὰς προχώρησε πιὸ μπροστὰ ἀπὸ τὸ ὑπόλοιπο πλῆθος καὶ ὑποδέχτηκε γονατιστὸς τοὺς Ἕλληνες στρατιῶτες. Ἡ στάση του, ὅπως ἀπαθανατίστηκε στὴν δημοσιευθεῖσα τότε φωτογραφία, ἐξέφραζε πόθους αἰώνων τῶν Ἑλλήνων τῆς Κύπρου γιὰ Ἕνωση μὲ τὴν Ἑλλάδα, ποὺ ἡ σκληρὴ πραγματικότητα δὲν ἐπέτρεψε νὰ πραγματοποιηθοῦν. Αὐτοὺς τοὺς πόθους ὁ κυπριακὸς Ἑλληνισμὸς ἐξέθεσε πολλάκις καὶ ποικιλοτρόπως πρὸς τοὺς Βρετανοὺς κυριάρχους τῆς Κύπρου, ἀλλὰ αὐτοὶ πεισμόνως ἀρνοῦνταν νὰ τοὺς ἱκανοποιήσουν. Ὡστόσο τὸ...

Τά Ἀνθρώπινα Δικαιώματα καί ἡ ἐφαρμογή τους στήν Κύπρο, κατά τόν Ἀγῶνα τῆς ΕΟΚΑ, μέσα ἀπό μία ἄγνωστη ὁμιλία τοῦ Γενικοῦ Γραμματέα τοῦ Γραφείου Ἐθναρχίας στό Λονδίνο Μάρκου Σπανοῦ

Δρ Σωτηρούλας Βασιλείου Ἐπιστημονικῆς Λειτουργοῦ Ἱδρύματος Ἀρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄ Ἕλληνες ἐμεῖς γαλουχημένοι μέ τά διδάγματα τῆς Ἑλληνικῆς Κλασσικῆς παιδείας, πρέπει νά ἐπιζητήσωμεν σεβασμόν τῶν Ἀνθρωπίνων Δικαιωμάτων μας καί πρέπει νά ἀντιληφθῶμεν ὅτι τά Ἀνθρώπινα Δικαιώματα μας θά γίνουν πράγματι φυσικά καί ἀναφαίρετα […] ὅταν ὁ Λαός […] αποκτήση τό δικαίωμα τῆς Αὐτοδιαθέσεως καί Ἐλευθερίας του.[1] Ἡ ὁμιλία, ἡ ὁποία ἀποτελεῖ τό σημείο ἀναφοράς τοῦ παρόντος ἄρθρου, φέρει τόν τίτλο «Ἀνθρώπινα Δικαιώματα καί ἡ ἐφαρμογή τούς στην Κύπρο» καί εκφωνήθηκε στις 10 Δεκεμβρίου 1956 ἀπό τόν Μάρκο Σπανό, γενικό γραμματέα τοῦ Γραφείου Ἐθναρχίας...

Εκδόσεις για την Κύπρο στην Ελλάδα την περίοδο 1955-1959

Κωστής Κοκκινόφτας Κέντρο Μελετών Ιεράς Μονής Κύκκου Τα τελευταία χρόνια άρχισαν να μελετώνται κατά τρόπο συστηματικό πολλές από τις πτυχές της προετοιμασίας και διεξαγωγής του Αγώνα της ΕΟΚΑ για ελευθερία και Ένωση με την Ελλάδα, ιδίως από το Ίδρυμα Απελευθερωτικού Αγώνα ΕΟΚΑ 1955-1959, που πραγματοποίησε σειρά εκδόσεων μέσω της Ακαδημίας Ιστορικών Σπουδών, με την οποία είναι άμεσα συνδεδεμένο. Μέσα στα πλαίσια αυτά θα επιχειρηθεί να διερευνηθεί η απήχηση του Αγώνα στην Ελλάδα, όπως αυτή διαφαίνεται από τις αυτοτελείς εκδόσεις για την ιστορία της Κύπρου, τον πολιτισμό της και τους αγώνες των κατοίκων...

Φυλακισμένα Μνήματα

Kατά τη διάρκεια του απελευθερωτικού αγώνα του 1955-59 για την απαλλαγή της Κύπρου από τον βρετανικό ζυγό, οι αποικιοκράτες κατασκεύασαν στις Κεντρικές Φυλακές της Λευκωσίας ένα μικρό κοιμητήριο που έμεινε στην Ιστορία με την ονομασία «Φυλακισμένα Μνήματα». (περισσότερα…)