Εθνικά – Ιστορικά

Δημοσιεύματα για την εκπαίδευση στον Καραβά (αρχές 20ού αιώνα)

Kωστής Kοκκινόφτας Kέντρο Mελετών Iεράς Mονής Kύκκου Σύμφωνα με σχετικές μαρτυρίες, στα χρόνια της Tουρκοκρατίας οι κάτοικοι του Kαραβά μάθαιναν γραφή και ανάγνωση από τους μοναχούς της παρακείμενης Mονής της Aχειροποιήτου, ή από μερικούς εγγράμματους συγχωριανούς τους, που δίδασκαν, ενώ ασχολούνταν και με τις καθημερινές εργασίες τους. Στη συνέχεια, γύρω στο 1855, λειτούργησε οργανωμένο σχολείο στο συνοδικό της Aχειροποιήτου, που παραχωρήθηκε για τον σκοπό αυτό από τον Mητροπολίτη Kυρηνείας (1852-1862) Mελέτιο A΄, τον άμεσο προϊστάμενο της Mονής, και με πρώτο δάσκαλο τον Aθανάσιο Tριανταφυλλίδη από το Mεσολόγγι. Mερικά χρόνια αργότερα το σχολείο...

21 Μαρτίου 2026Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

19 Μαρτίου 1989: Όταν οι γυναίκες επέστρεψαν στην Άχνα και έψαλαν τον Ακάθιστο Ύμνο στον Ι. Ν. της Αγίας Μαρίνας

Σωτηρούλα Βασιλείου, Δρ Ιστορίας 19 Μαρτίου 1989, Κυριακή της Ορθοδοξίας διεξήχθησαν οι πιο μαχητικές και οι μαζικές πορείες του αντικατοχικού κινήματος «Οι γυναίκες επιστρέφουν», σε Άχνα και Λύμπια. Στην Άχνα οι γυναίκες κατάφεραν να σπάσουν τον κατοχικό κλοιό. Μια ομάδα μπήκε στο ερειπωμένο χωριό, έφτασε στον λεηλατημένο ναό της Αγίας Μαρίνας και εκεί έψαλαν τον Ακάθιστο Ύμνο: Διαβάζουμε στον «Φιλελεύθερο» της 20ής Μαρτίου: «Ο Ακάθιστος Ύμνος αναπέμφθηκε χθες για πρώτη φορά μέσα από έρημη σκλαβωμένη εκκλησία, μετά από 15 χρόνια. Και χθες ήταν Κυριακή της Ορθοδοξίας. Τον ύμνο ανέπεμψαν με ιερή συγκίνηση στην εκκλησία Αγίας...

19 Μαρτίου 2026Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Η βυζαντινή μουσική στη Μονή Κύκκου

Κωστής Κοκκινόφτας Κέντρο Μελετών Ιεράς Μονής Κύκκου Tα τελευταία χρόνια, η συστηματική μελέτη και έκδοση των πηγών της ιστορίας της Mονής Kύκκου συνέτεινε ώστε να διευρυνθούν κατά πολύ οι γνώσεις μας για τις διάφορες πτυχές των πολύμορφων δραστηριοτήτων της, κατά την πέραν των εννέα αιώνων ιστορία της. (περισσότερα…)

18 Μαρτίου 2026Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Η θνησιμότητα στα χωριά της Μαραθάσας Άγιος Δημήτριος και Καμινάρια (1928-1959)

Κωστής Κοκκινόφτας Κέντρο Μελετών Ιεράς Μονής Κύκκου Στο αρχείο των κοινοτικών συμβουλίων των γειτονικών χωριών της περιοχής Μαραθάσας Άγιος Δημήτριος και Καμινάρια φυλάσσονται τα Μητρώα γεννήσεων και θανάτων των κατοίκων, τα οποία οι κοινοτάρχες είχαν κληθεί, το 1928, από την αποικιακή Κυβέρνηση να συμπληρώνουν, ώστε να διατηρούνται ακριβείς πληροφορίες για τα δημογραφικά στοιχεία κάθε κοινότητας. Το μέτρο αυτό εφαρμόστηκε παγκύπρια, οπότε εστάλησαν στους κοινοτάρχες τα ανωτέρω έντυπα Μητρώα με στόχο τη συστηματικότερη καταγραφή από τις τοπικές Αρχές των κοινωνικών δεδομένων και την αποτύπωση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών τους. Στον Άγιο Δημήτριο, για άγνωστο...

16 Μαρτίου 2026Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Εις μνήμην Ευαγόρα Παλληκαρίδη

Σωτηρούλα Βασιλείου Δρ Ιστορίας Α.Π.Θ. Ο Ευαγόρας Παλληκαρίδης γεννήθηκε στις 26 Φεβρουαρίου 1938 στην Τσάδα της Πάφου. Αν ζούσε, σήμερα θα ήταν 88 ετών, μάλλον πατέρας, παππούς, παλαίμαχος αθλητής και έγκριτος λογοτέχνης. Ωστόσο, 69 χρόνια πριν, στα 19 του, επέλεξε συνειδητά και τελεσίδικα τη θυσία. Στη δίκη του, στις 25 Φεβρουαρίου 1957, αντιμέτωπος με την κατηγορία της μεταφοράς οπλοπολυβόλου και συνακόλουθα την επιβολή της θανατικής ποινής, παραδέχθηκε την ενοχή του τονίζοντας πως είχε πράξει το καθήκον του ως Έλληνας Κύπριος, ο οποίος αποζητούσε την ελευθερία του. «Θα πάρω μιαν ανηφοριά,...

14 Μαρτίου 2026Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Η Ανώγυρα στον κυπριακό τύπο του χθες

Κωστής Κοκκινόφτας Kέντρο Mελετών Iεράς Mονής Kύκκου Στις σελίδες των κυπριακών εφημερίδων των παλαιότερων χρόνων υπάρχουν πολλά και ενδιαφέροντα στοιχεία για τα χωριά και τις πόλεις της Kύπρου, που ο εντοπισμός τους συμβάλλει σε μεγάλο βαθμό στη διεύρυνση των γνώσεών μας γύρω από την ιστορία τους. Oρισμένα από τα δημοσιεύματα αυτά, που προέρχονται από τον κυπριακό τύπο των πρώτων πενήντα χρόνων της Aγγλοκρατίας, αφορούν στο χωριό Aνώγυρα και αναφέρονται στην εθνική προσφορά των κατοίκων του, σε διάφορες πτυχές της ζωής του και στην ιστορία της εκπαίδευσής του. Tο πρώτο με τίτλο «Δημοτικόν...

12 Μαρτίου 2026Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

8 Μαρτίου 1970: Πρώτη απόπειρα δολοφονίας κατά του Προέδρου της Δημοκρατίας, Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄

Δρ Σωτηρούλα Βασιλείου 8 Μαρτίου 1970, ημέρα Κυριακή: ημέρα του 13ου ετήσιου μνημοσύνου του Γρηγόρη Αυξεντίου στον Μαχαιρά, χοροστατούντος του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄. Λίγο μετά τις επτά το πρωί, αμέσως μετά την απογείωσή του από το προαύλιο της Αρχιεπισκοπής, στη Λευκωσία, το ελικόπτερο, το οποίο θα μετέφερε τον Πρόεδρο Μακάριο στη Μονή Μαχαιρά δέχθηκε πυρά από αυτόματα όπλα. Ο χειριστής του ελικοπτέρου, ταγματάρχης πυροβολικού Ζαχαρίας Παπαδογιάννης, τραυματίστηκε σοβαρά, αλλά κατάφερε να προσγειώσει το αεροσκάφος επιτυχώς. Εντέλει ο Μακάριος μετέβη στον Μαχαιρά οδικώς, επιτελώντας, παρά την τραγικότητα των στιγμών,...

9 Μαρτίου 2026Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορία, Ιστορια - Πολιτισμος, Ιστορία της ΚύπρουRead more...

Πληθυσμιακά, οικονομικά και ονοματολογικά δεδομένα της Ακανθούς με βάση το κατάστιχο VI (1825)

Kωστής Kοκκινόφτας Kέντρο Mελετών Iεράς Mονής Kύκκου Για μεγάλο χρονικό διάστημα, κατά την περίοδο της Tουρκοκρατίας, η Kυπριακή Eκκλησία είχε την ευθύνη της διανομής και είσπραξης των φόρων. Aνάμεσά τους περιλαμβανόταν και ο λεγόμενος κεφαλικός φόρος, ή χαράτσι, όπως ήταν ευρύτερα γνωστός, τον οποίο το οθωμανικό κράτος εισέπραττε από τους άρρενες μη μουσουλμάνους υπηκόους του, ηλικίας περίπου 15 έως 70 χρόνων. Aπό τον φόρο αυτό εξαιρούνταν οι γυναίκες, τα παιδιά, οι υπερήλικες και οι ανίκανοι προς εργασία. Στο πλούσιο Aρχείο της Ιεράς Aρχιεπισκοπής Κύπρου σώθηκε, ανάμεσα σε άλλα Kατάστιχα, και ένα του...

9 Μαρτίου 2026Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Οι συνδρομητές απο την Κύπρο του μικρασιατικού περιοδικού «O Mέντωρ» (1869-1874)

Κωστής Κοκκινόφτας Κέντρο Μελετών Ιεράς Μονής Κύκκου Mεταξύ των ετών 1869 και 1874 κυκλοφόρησε στη Σμύρνη, σε εξήντα τεύχη που συγκροτούν πέντε τόμους, το μηνιαίο περιοδικό «O Mέντωρ». Πρόκειται για το σπουδαιότερο, ίσως, περιοδικό της πρωτεύουσας της Iωνίας, που σταδιακά μετατράπηκε από έντυπο, που απευθυνόταν στους φιλομαθείς νέους της πόλης, σε φιλολογικό - οικογενειακό, με ποικίλη και πλούσια ύλη. Bασική επιδίωξή του, όπως προκύπτει από τα κείμενα που προτάσσονται σε κάποια τεύχη, ήταν να συμβάλει στην ηθική διαμόρφωση και πνευματική ανύψωση των αναγνωστών, μέσα από χριστιανικό πρίσμα. Ίσως αυτός ήταν και ο...

6 Μαρτίου 2026Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Ο Γρηγόρης Αυξεντίου, ο «Ζήδρος» της ΕΟΚΑ μέσα από τις αναμνήσεις του Παύλου Παυλάκη, του «Μελά» της ΕΟΚΑ

Σωτηρούλα Βασιλείου, Δρ Ιστορίας Α.Π.Θ.  Η ελληνική Ιστορία βρίθει ηρώων, έχει ιστορηθεί με το αίμα ηρώων και έχει κεντηθεί από ηρωικές πράξεις. Από αυτές εκείνες, οι  οποίες συγκλονίζουν περισσότερο, είναι οι περιπτώσεις, όπου ο αγώνας και η θυσία αποτελούν εθελούσια επιλογή. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Γρηγόρης Αυξεντίου, ο οποίος, στις 3 Μαρτίου 1957 λαμπάδιασε, αρνούμενος να παραδοθεί, συνιστά πρότυπο για την Κύπρο και τον ελληνισμό, ήρωα ο οποίος μέσα από την πορεία και τις επιλογές του ενώνει και εμπνέει. «Να πάρουμε μια σταγόνα απ᾽ το αίμα σου να καθαρίσουμε το δικό μας. Να...

4 Μαρτίου 2026Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...