Ιστορια - Πολιτισμος

Η Ριζάρειος Εκκλησιαστική Σχολή και η Κύπρος (1844-1940)

Κωστής Κοκκινόφτας Κέντρο Μελετών Ιεράς Μονής Κύκκου Οι απαρχές των θεολογικών σπουδών στον ευρύτερο Ελληνισμό ανάγονται στο έτος 1824, οπότε λειτούργησε η Θεολογική Σχολή της Iονίου Aκαδημίας, με κύριο στόχο την πνευματική κατάρτιση των κληρικών των Επτανήσων. Στη συνέχεια ιδρύθηκε η Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Aθηνών (1837) , καθώς και αυτές της Xάλκης (1844) και του Σταυρού Iεροσολύμων (1855). Tην ίδια περίοδο ιδρύθηκε στην Αθήνα η Pιζάρειος Εκκλησιαστική Σχολή (1844), που είχε τη μορφή κλασικού γυμνασίου με πέντε τάξεις και με ιερατικό προσανατολισμό, για τη μόρφωση των υποψήφιων κληρικών του νεοσύστατου ελληνικού...

11 Φεβρουαρίου 2025Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Μνήμη της Αγίας Θεοδώρας της βασιλίσσης (11 Φεβρουαρίου)

Σήμερα, τιμούμε τη μνήμη του Αγίου Ιερομάρτυρος Βλασίου, της Οσιωτάτης αυγούστας Θεοδώρας και του Νεομάρτυρος Γεωργίου του Σέρβου. O Βλάσιος έζησε στα χρόνια του αυτοκράτορα Λικινίου. Σπούδασε ιατρική, την οποία δεν άσκησε ως επάγγελμα, αλλά ως αγαθοεργία προς τον πάσχοντα συνάνθρωπο. Παράλληλα μελετούσε διαρκώς την Αγία Γραφή. (περισσότερα…)

11 Φεβρουαρίου 2025Αγιολόγιον, Αφιερώματα / Αγιολόγιο, Ιστορια - Πολιτισμος, ΦεβρουάριοςRead more...

Ὁμιλία στὸν ἅγιο μεγαλομάρτυρα Θεόδωρο τὸν Στρατηλάτη (8 Φεβρουαρίου)

Ἀρχιμανδρίτου Φωτίου Ἰωακεὶμ Θεόδωρος ὁ μεγαλώνυμος καὶ μεγαλομάρτυς Στρατηλάτης, ὁ τῶν δωρεῶν τοῦ Θεοῦ ἐπώνυμος, ἡ δόξα τῆς Ἐκκλησίας, τὸ στήριγμα τῶν πιστῶν, ὁ μιμητὴς τοῦ Δεσπότου Χριστοῦ καὶ πρεσβευτὴς θερμότατος τῶν ὅσων τὸν ἐπικαλοῦνται, ὁ πολιοῦχος τοῦ χωριοῦ τούτου, ποὺ μὲ καύχηση ἐν Κυρίῳ πλουτεῖ τὸ εὐλογημένο του ὄνομα, μᾶς ἔχει συγκαλέσει καὶ ἐφέτος, ἀγαπητοί μου ἐν Χριστῷ ἀδελφοί, γιὰ νὰ τὸν τιμήσουμε καὶ δοξάσουμε μὲ ὕμνους καὶ ψαλμοὺς καὶ ἄσματα πνευματικά, καὶ γιὰ νὰ δοξολογήσουμε συνάμα τὸν «ἐνδοξαζόμενον ἐν τοῖς ἁγίοις Αὐτοῦ» Κύριο τῆς δόξης. Ποιά ὑπῆρξε ἡ ἰσάγγελη...

8 Φεβρουαρίου 2025Θεολογικά και άλλα θέματα, Θεολογικά κείμενα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Πετράκης Γιάλλουρος (29 Αυγούστου 1938-7 Φεβρουαρίου 1956)

Γεννήθηκε στο χωριό Ριζοκάρπασο, της επαρχίας Αμμοχώστου, στις 29 Αυγούστου 1938. Φονεύθηκε στις 7 Φεβρουαρίου 1956 στην Αμμόχωστο από Άγγλους, κατά τη διάρκεια μαχητικής διαδήλωσης την οποία καθοδηγούσε. Γονείς : Ζαχαρίας και Αννεζού Γιάλλουρου Αδέλφια : Λευτέρης, Μαρία, Καίτη, Νίκος, Γιάννης Ο Πετράκης Γιάλλουρος φοίτησε στο Δημοτικό Σχολείο Ριζοκαρπάσου, και όταν φονεύθηκε, ήταν τελειόφοιτος του Ελληνικού Γυμνασίου Αμμοχώστου. Ψηλός, λεπτός, με σγουρά μαλλιά και γαλανά μάτια και πάντα πρώτος στα μαθήματά του, ο Πετράκης ήταν ο σημαιοφόρος στις εκδηλώσεις του σχολείου του. Λόγος του και κουβέντα του, αφηγείται η μάνα του, ήταν πάντα η...

7 Φεβρουαρίου 2025Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματαRead more...

Φώτιος ὁ Μέγας, ἀρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως Νέας Ῥώμης καὶ οἰκουμενικὸς πατριάρχης, ὁ θαυματουργὸς

Ἀρχιμανδρίτου Φωτίου Ἰωακεὶμ Φώτιος ὁ Μέγας, ὁ τοῦ Τρισηλίου Φωτὸς ἐπώνυμος, ὁ ἰσαπόστολος σαγηνευτὴς τῶν ἐθνῶν, τὸ καύχημα τῆς Ἀνατολικῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, ἡ δόξα τῶν πατριαρχῶν, τὸ κλέος τῆς Βασιλεύουσας, ὁ τῶν ἁγίων μαρτύρων καὶ ὁμολογητῶν συνόμιλος, ὁ ὄρχαμος τῶν λογιωτάτων, ὁ ὀξυγράφος κάλαμος τῶν τοῦ Πνεύματος λόγων, ὁ ἀκράδαντος στῦλος τῆς Ὀρθοδόξου Πίστεως, ἡ ἀμφίτομος μάχαιρα κατὰ τῶν παπικῶν κακοδοξιῶν καὶ ἔνθεος κόλαφος κατὰ τῆς Δυτικῆς ἐπηρμένης ὀφρύος, ὁ τοῦ πράου καὶ ἀνεξικάκου Δεσπότου Χριστοῦ μιμητής, τὸ ἐκμαγεῖον πασῶν τῶν ἀρετῶν, τὸ εὖχος τῶν ἀσκητῶν, ἡ δόξα τοῦ οὐρανοῦ καὶ...

6 Φεβρουαρίου 2025Ενδιαφέροντα θέματα, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Η Κυθρέα στον Κυπριακό τύπο της δεκαετίας του 1920

Kωστής Kοκκινόφτας Kέντρο Mελετών Iεράς Mονής Kύκκου Σε παλαιότερα σηµειώµατά µας είχαµε αναδηµοσιεύσει αρκετά κείµενα του κυπριακού τύπου των πρώτων χρόνων της Αγγλοκρατίας, που αναφέρονταν σε διάφορες πτυχές της ζωής των κατοίκων της κωµόπολης της Κυθρέας [περ. «Eλεύθερη Kυθρέα», αρ. 41-42 (1991), σ. 136-137, αρ. 47-48 (1993), σ. 122, αρ. 50-51 (1994), σ. 113-114, αρ. 75-76 (2003), σ. 55-58, αρ. 80-81 (2004), σ. 128-129, αρ. 86-87 (2006), σ. 2-6, αρ. 95-96 (2010), σ. 6-22]. (περισσότερα…)

3 Φεβρουαρίου 2025Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματαRead more...

Των γραμμάτων εορτή

του Πέτρου Παπαπολυβίου, αναπλ. Καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Κύπρου Η γιορτή των Γραμμάτων άρχισε να εορτάζεται γύρω στα 1805 - 1820 στην Κωνσταντινούπολη και τη Σμύρνη, όπως και στην Ιόνιο Ακαδημία, το 1826. Η συνήθεια μεταφέρθηκε στην Αθήνα με επίσημο οργανωτή το Πανεπιστήμιο Αθηνών, από το 1842, και έκτοτε σταδιακά πήρε τον συμβολικό χαρακτήρα που γνωρίζουμε όλοι από τα μαθητικά μας χρόνια. Για την Κύπρο, όπως έχουμε πει κι άλλοτε, η παλαιότερη μαρτυρία που υπάρχει για τον εορτασμό, είναι το 1853, στην Ελληνική Σχολή Λευκωσίας, ενώ από το 1859 καθιερώνεται ως η...

29 Ιανουαρίου 2025Ενδιαφέροντα θέματα, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Ἡ ἑνότητα μέσα στήν οἰκογένεια

Ἐπισκόπου Καρπασίας κ. Χριστοφόρου Ὁ Γάμος, δηλαδή ἡ συμβίωση μεταξύ δύο ἀνθρώπων, ἑνός ἄνδρα καί μίας γυναίκας, εἶναι μία πολύ σοβαρή ὑπόθεση. Οἱ δύο τους ἀποτελοῦν δύο διαφορετικούς χαρακτῆρες – προσωπικότητες. Γιά νά πετύχει ὁ Γάμος καί νά ἐκπληρωθοῦν ὅλοι οἱ σκοποί του (ἑνότητα μέ τόν Θεό, ἑνότητα μεταξύ τῶν συζύγων, ἑνότητα γονέων καί παιδιῶν, ὀρθή ἀνατροφή καί διαπαιδαγώγηση τῶν παιδιῶν) χρειάζονται ἀφ᾽ ἑνός κάποιες βασικές προϋποθέσεις καί ἀφ᾽ ἑτέρου πολύς κόπος καί θυσίες. Πρίν προχωρήσω στήν ἀνάπτυξη τοῦ θέματός μου, θά ἤθελα νά τονίσω ὅτι τό θέμα τοῦ Γάμου καί γενικά τῆς...

27 Ιανουαρίου 2025Θεολογικά και άλλα θέματα, Θεολογικά κείμενα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος: «Μη φοβείσθε»

«Εάν γαρ και πορευθώ εν μέσω σκιάς θανάτου, ου φοβηθήσομαι κακά, ότι συ μετ' εμού ει» Αφοβία «Μὴ φοβεῖσθε·» (Ματθ. 28:10) Ένα βασικό δώρο που μας χάρισε ο Αναστάς Κύριος επισημαίνει ο ύμνος της πασχαλινής περιόδου: «Τῶν θυρῶν κεκλεισμένων, ἐπιστὰς ὁ Ἰησοῦς τοῖς μαθηταῖς, ἀφοβίαν καὶ εἰρήνην ἐδίδου». Με τη δύναμη που προσφέρει η αφοβία αυτή, οι μαθητές, πτοημένοι προηγουμένως από τον «φόβον τῶν Ἰουδαίων», αναδείχθηκαν ατρόμητοι Απόστολοι «εἰς πάντα τά ἔθνη», μάρτυρες της Αναστάσεώς Του. Ο φόβος είναι ένας επικίνδυνος σύμβουλος του ανθρώπου. Διεισδύει με ποικίλους τρόπους στη σκέψη και στη βούληση, μειώνοντας...

24 Ιανουαρίου 2025Ενδιαφέροντα θέματα, Θεολογικά και άλλα θέματαRead more...

Φαεινός Φάρος ἐν τῇ Φραγκοκρατίᾳ Νεόφυτος Ἐγκλειστριώτης

Εὐδόκιου Δημητρίου Θεολόγου Τούς σκοτεινούς αἰῶνες τῆς Φραγκοκρατίας, λάμπρυνε τήν Κύπρο μέ τήν ἀσκητική ζωή καί τόν πνευματικό ἀγώνα του ὁ ἅγιος Νεόφυτος. Ἔζησε τό μεταίχμιο τῆς Ὕστερης Βυζαντινῆς Περιόδου καί τῆς Φραγκοκρατίας καί μέ τά κείμενά του μᾶς μεταφέρει τήν πικρή γεύση τῶν ἱστορικῶν συνθηκῶν. Ὅταν κατεῖχαν τά Ἱεροσόλυμα οἱ Μουσουλμάνοι μέ ἐπικεφαλῆς τόν Σουλτάνο Σαλάχ ἄντ Ντίν, διοικοῦσε τήν Κύπρο ὁ αὐτοχρισμένος βασιλιάς Ἰσαάκιος, ὁ ὁποῖος συμπεριφερόταν ὡς κατακτητής παρά σάν βυζαντινός βασιλέας. Ὁ ἅγιος Νεόφυτος περιγράφει μέ λίγες λέξεις τά συμβάντα: «καταγγέλλω ὅσα συμβαίνουν τήν παροῦσα δυσχέρεια τῶν πραγμάτων (…)....

22 Ιανουαρίου 2025Θεολογικά και άλλα θέματα, Θεολογικά κείμενα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...