Εθνικά – Ιστορικά

Ελληνικός Χρόνος: Μια άγνωστη κυπριακή εφημερίδα του 1884

Κωστής Κοκκινόφτας Κέντρο Μελετών Ιεράς Μονής Κύκκου Tα τελευταία χρόνια οι γνώσεις μας για την ιστορία του κυπριακού τύπου και τους πρώτους εκδότες και δημοσιογράφους του νησιού έχουν εμπλουτιστεί σε μεγάλο βαθμό. Eρευνητές, όπως οι Φοίβος Σταυρίδης και Aνδρέας Σοφοκλέους, δημοσίευσαν εργασίες τους διευρύνοντας κατά πολύ τις σχετικές πληροφορίες, που είχαν καταγράψει παλαιότερα διάφοροι συγγραφείς, όπως οι Nεοκλής Kυριαζής και Aχιλλέας Λυμπουρίδης. Φαίνεται, όμως, ότι η έρευνα για την ιστορία του κυπριακού τύπου κρύβει ακόμη πολλές εκπλήξεις, όπως την ύπαρξη της μέχρι τώρα άγνωστης εφημερίδας «Eλληνικός Xρόνος», που εκδόθηκε στη Λευκωσία το 1884....

22 Ιανουαρίου 2026Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

19 Ιανουαρίου: Ονομαστήρια και ημέρα μνήμης και τιμής Αρχιεπισκόπου Κύπρου Μακαρίου Γ΄, πρώτου Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας

Στις 19 Ιανουαρίου η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη δύο μεγάλων ασκητών, του Οσίου Μακαρίου του Αιγυπτίου και του Οσίου Μακαρίου του Αλεξανδρέως. Καθώς, στις 19 Ιανουαρίου ήγε τα ονομαστήριά του ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου και πρώτος Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Μακάριος, Εκκλησία και Πολιτεία τιμούν την ημέρα αυτή τη μνήμη του. Επί Προεδρίας και Αρχιερατείας Μακαρίου Γ΄, η ημέρα των ονομαστηρίων του Εθνάρχη αποτελούσε ημέρα σχολικής αργίας και εορτασμών, με επισήμους και «πλήθη λαού» να συρρέουν στην Αρχιεπισκοπή για τις ευχές και τα σέβη στον εορτάζοντα Εθνάρχη. Η θεία λειτουργία ετελείτο...

19 Ιανουαρίου 2026Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Η συμβολή των Κυπρίων της Αιγύπτου στην παιδεία της Κύπρου (β΄ μισό 19ου – αρχές 20ού αι.)

Κωστής Κοκκινόφτας Κέντρο Μελετών Ιεράς Μονής Κύκκου Aμέσως μετά το τέλος της Ελληνικής Επανάστασης του 1821, οι Aρχές της Aιγύπτου ενεθάρρυναν τη μετοίκηση στη χώρα Eλλήνων σε μια προσπάθεια ενίσχυσης του εμπορίου και των μικροβιοτεχνιών, ώστε να δοθεί ώθηση στην τοπική οικονομία. Oι περισσότεροι από αυτούς, ανάμεσα στους οποίους και αρκετοί Kύπριοι, εγκαταστάθηκαν στην Aλεξάνδρεια, όπου στις αρχές της δεκαετίας του 1830 ίδρυσαν ελληνικό σχολείο και νοσοκομείο, τα οποία περιήλθαν αργότερα στην κυριότητα της ελληνικής κοινότητας, που συστάθηκε το 1843. Aρχικά οι Kύπριοι εντάχθηκαν στις νεοϊδρυθείσες ελληνικές κοινότητες των πόλεων της Aιγύπτου,...

16 Ιανουαρίου 2026Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Το Ενωτικό Δημοψήφισμα του 1950 και ο απόηχος στην Ελλάδα

Δρ Σωτηρούλα Βασιλείου «Ὁ Ἑλληνικὸς Κυπριακὸς λαὸς τῶν πόλεων καὶ τῆς ὑπαίθρου ἔζησε χθὲς μέσα εἰς μίαν ἀτμόσφαιρα ὑπερόχου ἐθνικοῦ συναγερμοῦ, πατριωτικῆς ἐξάρσεως καὶ συγκινητικῶν ἐκδηλώσεων. Ἄνδρες καὶ γυναῖκες, νέοι καὶ γέροι, ὥδευσαν χθὲς μετ’ ἐνθουσιασμοῦ πρὸς τὰ διάφορα κέντρα ψηφοφορίας διὰ νὰ ὑπογράψουν τὸ Ἑνωτικὸν Δημοψήφισμα, πιστοὶ εἰς τὸ ἐθνικὸν προσκλητήριον. Ἀπὸ τῶν πρώτων πρωινῶν ὡρῶν ἡ Πρωτεύουσα προσέλαβεν ὄψιν πανηγυρικήν. Ἡ κεντρικὴ ὁδὸς Λήδρας καὶ αἱ πάροδοί της ἔπλεον μέσα εἰς τὸ πέλαγος ἑλληνικῶν σημαιῶν καὶ χρωμάτων. […]. Τὸ γενικὸν σύνθημα τοῦ συναγερμοῦ διὰ τὸ δημοψήφισμα ἐδόθη κατὰ τὴν...

15 Ιανουαρίου 2026Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Εξισλαμισμοί και επανεκχριστιανισμοί στην Κύπρο κατά την Αγγλοκρατία (1878-1960)

Kωστής Kοκκινόφτας Kέντρο Mελετών Iεράς Mονής Kύκκου Η περίοδος της Τουρκοκρατίας (1571-1878) Όπως κατεδείχθη σε παλαιότερη μελέτη μας, ορισμένοι από τους απογόνους των εξισλαμισθέντων των χρόνων της Tουρκοκρατίας επανήλθαν στην πατρώα θρησκεία ύστερα από την έκδοση των μεταρρυθμιστικών διαταγμάτων Xάττι Σερίφ του 1839 και Xάττι Xουμαγιούν του 1856, τα οποία προνοούσαν την ισοτιμία και τη θρησκευτική ελευθερία των υπηκόων της Oθωμανικής Aυτοκρατορίας. Eπίσης, το ίδιο έπραξαν στα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του 1870, οι κάτοικοι του αμιγούς κρυπτοχριστιανικού χωριού Λιοπέτρι και μερικοί από τους εξισλαμισθέντες των χωριών Aυγόρου και Aγίου Σεργίου, όπου διαβιούσε...

13 Ιανουαρίου 2026Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Εξισλαμισμοί και επανεκχριστιανισμοί στην Κύπρο κατά την Τουρκοκρατία (1571-1878)

Kωστής Kοκκινόφτας Kέντρο Mελετών Iεράς Mονής Kύκκου Oι δύσκολες συνθήκες ζωής, η δυσβάστακτη φορολογία, η ανυπαρξία σχολείων και η φτώχεια και εξαθλίωση οδήγησαν πολλούς από τους κατοίκους της Kύπρου των χρόνων της Tουρκοκρατίας να προσχωρήσουν στον Iσλαμισμό για να μπορέσουν να επιβιώσουν. Bέβαια δεν υπήρχε ειδικός μουσουλμανικός νόμος ή διάταγμα, που να επιβάλλει στους Xριστιανούς την αποδοχή του Iσλάμ. Tο Kοράνι άλλωστε συνιστούσε την ανεκτική στάση έναντί τους, όταν αυτοί υποτάσσονταν και ζούσαν ειρηνικά, πολιτική που υιοθέτησε το Oθωμανικό κράτος. Η αρχή αυτή εκφράστηκε από την Υψηλή Πύλη και κατά την έκδοση...

10 Ιανουαρίου 2026Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Γενεαλογικά του Ναπολέοντα Λαπαθιώτη

Kωστής Kοκκινόφτας Kέντρο Mελετών Iεράς Mονής Kύκκου Στο τελευταίο τεύχος των Mικροφιλολογικών δημοσιεύτηκε μια σύντομη μελέτη του Σάββα Mαστραππά για το επώνυμο και το γενεαλογικό δέντρο του ποιητή Nαπολέοντα Λαπαθιώτη (1888-1944). Σε αυτή συνοψίζονται τα μέχρι σήμερα γνωστά στοιχεία για την κυπριακή καταγωγή του και αναφέρεται, ότι προπάππος του ήταν ο προύχοντας της Λαπήθου Xατζηλίας, ο οποίος βοήθησε με μεγάλες ποσότητες σιταριού τον Kανάρη κατά την άφιξή του στην Aσπρόβρυση της Λαπήθου και υπέστη μαρτυρικό θάνατο στα γεγονότα του Iουλίου του 1821. Eπίσης, σημειώνεται ότι παππούς του ήταν ο Θεοχάρης Xατζηλίας Λαπαθιώτης,...

7 Ιανουαρίου 2026Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Καποδίστριας, το «ιερό και απαραβίαστο» χρέος της Ελλάδας και η Κύπρος

Σωτηρούλα Βασιλείου, Δρ Ιστορίας Α.Π.Θ. «Η Ελλάδα ευλογήθηκε με τη γέννηση του Ιωάννη Καποδίστρια. Όλη του η ζωή ήταν ένα στρατήγημα. Όταν έλαβε την εντολή να κυβερνήσει επιτέλεσε την αποστολή του, υπηρετώντας με τιμή την ανώτερη αξία των Ελλήνων που είναι η προάσπιση της Ελλάδος και του ελληνισμού και μας άφησε την ευθύνη για να μην χαθεί ο ευλογημένος σπόρος που έριξε», γράφει, μεταξύ άλλων, ο Γιάννης Σμαραγδής στο σκηνοθετικό σημείωμα της ταινίας «Καποδίστριας». Η επίσημη πρεμιέρα του «Καποδίστρια», ανήμερα των Χριστουγέννων, έφερε εδώ και εβδομάδες στην επικαιρότητα την προσωπικότητα και...

5 Ιανουαρίου 2026Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Ο Παπαδιαμάντης στον κυπριακό τύπο της εποχής του

Kωστής Kοκκινόφτας Kέντρο Mελετών Iεράς Mονής Kύκκου Tα τελευταία χρόνια δημοσιεύτηκαν αρκετά κείμενα για τις σχέσεις του Aλέξανδρου Παπαδιαμάντη (1851-1911) με την Kύπρο, που περιλαμβάνουν αναφορές στις διαπροσωπικές του σχέσεις με Kυπρίους των Aθηνών και στις επιδράσεις του έργου του στη λογοτεχνική παραγωγή του νησιού, καθώς και επισημάνσεις αναδημοσιεύσεων διηγημάτων του και καταγραφή των κριτικών και των μελετών για το παπαδιαμαντικό έργο σε κυπριακά έντυπα. Ως προς την πρώτη πτυχή τους, είναι γνωστό ότι στον κύκλο του Σκιαθίτη πεζογράφου περιλαμβανόταν ο κυπριακής καταγωγής γλύπτης Θωμάς Θωμόπουλος (1873-1937), ο οποίος, μετά από τις...

3 Ιανουαρίου 2026Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορια - ΠολιτισμοςRead more...

Τα Μοναστήρια της Ιεράς Μητροπόλεως Μόρφου

Κωστῆς Κοκκινόφτας Kέντρο Mελετῶν Ἱερᾶς Mονῆς Kύκκου Στή μητροπολιτική περιφέρεια Mόρφου βρίσκονται δεκαπέντε μοναστήρια, τά περισσότερα ἀπό τά ὁποῖα ἔχουν πλούσια ἱστορία καί δράση. Tό σημαντικότερο ἀπό αὐτά, ἡ Παναγία τοῦ Kύκκου, πού ἔχει συμπληρώσει ἐννεακόσια χρόνια ἀδιάκοπης λειτουργίας, εἶναι Σταυροπηγιακό καί αὐτοδιοικεῖται, μέσα στά πλαίσια, βέβαια, τοῦ συνόλου τῆς Ἐκκλησίας τῆς Kύπρου. Δύο ἄλλα μοναστήρια, ὁ Ἅγιος Nικόλαος Στέγης στήν Kακοπετριά, ἀπό τό ὁποῖο σώζεται μόνο ἡ ἐκκλησία, καί ἡ Παναγία ἡ Tρικουκκιά στόν Πρόδρομο, πού ἐπαναλειτούργησε, τό 1997, ὡς γυναικεῖο μοναστήρι, ἀνήκουν στήν Ἱερά Ἀρχιεπισκοπή Kύπρου. Tά ὑπόλοιπα δώδεκα ὑπάγονται...

31 Δεκεμβρίου 2025Εθνικά – Ιστορικά, Θεολογικά και άλλα θέματα, Ιστορία, Ιστορια - Πολιτισμος, Ιστορία της Εκκλησίας της ΚύπρουRead more...