Ιστορια - Πολιτισμος

Μνήμη του Αγίου Γρηγορίου, Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως, του Θεολόγου (25 Ιανουαρίου)

Σήμερα η Εκκλησία μέσα στην αναστάσιμη χαρά τιμά τη μνήμη του Αγίου Γρηγορίου, Αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως του Θεολόγου (ή Ναζιανζηνού) «τὸν δεύτερον Ἐπιστήθιον, τὸν τοῦ Λόγου αὐτόπτην». (περισσότερα…)

Άγιος Γρηγόριος Θεολόγος: Ποίοι, πότε και πόσο να θεολογούν

Τις πρωινές ώρες βγήκε από το κελλί του. Φώναξε δύο διάκους και τους μίλησε. Έπρεπε να ειδοποιήσουνε παντού. Το απόγευμα εκείνο θα κήρυττε, φυσικά στην Αναστασία. Οι διάκοι φύγανε αμέσως. Από στόμα σε στόμα η Πόλη έμαθε. Το απόγευμα οι ορθόδοξοι μαζεύτηκαν. Μαζί και μερικοί κακόδοξοι, αρειανοί, πνευματομάχοι και απολιναριστές. Γέμισε η Αναστασία, πλημμύρισε ο γυναικωνίτης, έξω από το ναό κι άλλος κόσμος. Καμμιά φορά ήρθε και ο Γρηγόριος. Μικρόσωμος σκελετωμένος, λίγο κυρτός, με τα μάτια χαιρετούσε τους πιστούς, του κάνανε διάδρομο να περάσει. Μπήκε στο ιερό Βήμα. Γονάτισε στην άγια Τράπεζα...

Η Ιερά Μονή του Αγίου Νεοφύτου κατά την τουρκοκρατία

Κωστής Κοκκινόφτας Κέντρο Μελετών Ιεράς Μονής Κύκκου Οι πρώτες δεκαετίες ύστερα από την κατάκτηση της Κύπρου από τους Οθωμανούς, το 1571, υπήρξαν εξαιρετικά δύσκολες για την Αδελφότητα της Μονής του Αγίου Νεοφύτου, αφού οι νέοι κατακτητές τήρησαν σκληρή στάση έναντι των Μονών του τόπου και κατάσχεσαν το μεγαλύτερο μέρος της μοναστηριακής κτημοσύνης. Κατ᾽ αρχάς, σύμφωνα με σχετικό χρονογραφικό σημείωμα του έτους 1585, «ἀφάνισαν ταῦτα παντελῶς· μᾶλλον δέ ταύτην τήν ἁγίαν ἐγκλείστραν καί ἐγένετο μέγας κλαυθμός τε καί ὀδυρμός, τῶν μοναχῶν καί πᾶσι τοῖς ὀρθοδόξοις». Η Μονή αποστερήθηκε τότε των αναγκαίων πόρων για...

Ἅγιος Νεόφυτος, ὁ ἔγκλειστος τῆς Κύπρου ἡσυχαστής

π. Ἀντωνίου Χαραλάμπους Θεολόγου Ὁ ἅγιος Νεόφυτος ὁ Ἔγκλειστος, τό «βλάστημα τῆς μοσκοβολημένης Κύπρου»[2], ἀποτελεῖ καύχημα καί κλέος τῆς τοπικῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας. Μέγας ἀσκητής, αὐστηρός νηστευτής, σπηλαιώτης καί ἔγκλειστος -κατά μίμηση τῶν στυλιτῶν ἁγίων- καί τήν ἴδια στιγμή ἡγούμενος μοναστηριοῦ καί πολυγραφότατος συγγραφέας, συγκέντρωνε στό πρόσωπό του αὐτά τά τόσο διαφορετικά χαρίσματα[3], συνδυάζοντας θαυμαστά τήν κοινωνικότητα πρός τούς συνανθρώπους του μέ τήν ἡσυχία. Στήν ἀναζήτηση «τῆς θεογνώστου ἡσυχίας»[4] ὁ ἅγιος Νεόφυτος ἀνάλωσε ὅλες του τίς δυνάμεις ἀπό τήν ἀρχή σχεδόν τῆς μοναχικῆς του ζωῆς καί πρός...

Ανάμνηση της θαυμαστής διάσωσης του Αγίου Νεοφύτου του Εγκλείστου (24 Ιανουαρίου)

Σήμερα η Εκκλησία τιμά τη μνήμη της Οσίας Ξένης, του Ιερομάρτυρα Βαβύλα, των επισκόπων Καρπασίας Φίλωνος και Θεοπρόβου. Επίσης, επιτελεί ανάμνηση της θεοσημείας, της θαυμαστής δηλαδή διάσωσης, του Αγίου Νεοφύτου του Εγκλείστου από την πτώση μεγάλου βράχου στην Εγκλείστρα. (περισσότερα…)

Ο Άγιος Νεόφυτος στην τέχνη της Κύπρου

Δρ. Χριστόδουλου Α. Χατζηχριστοδούλου Βυζαντινολόγου Ἡ καθιέρωση τοῦ Ἐγκλείστου μοναχοῦ Νεοφύτου ὡς Ἁγίου στή συνείδηση τῆς Ἐκκλησίας Κύπρου εἶναι γεγονός, ὅπως καί οἱ καθιερώσεις τῶν δύο τουλάχιστον ἐτήσιων ἑορτῶν του, κατά τήν 24η Ἰανουαρίου καί τήν 28ην Σεπτεμβρίου (ὁ Ἅγιος κοιμήθηκε στίς 12 Ἀπριλίου 1219). Ὅπως συμβαίνει καί σέ περιπτώσεις ἄλλων τοπικῶν Ἁγίων τό κύριο, συχνά μοναδικό κέντρο λατρείας τους, ἐντοπίζεται στόν χῶρο ἄσκησης ἤ καί ταφῆς τους, φαινόμενο σύνηθες στόν βυζαντινό καί μεταβυζαντινό κόσμο. Μέ τό ἴδιο σκεπτικό θά μποροῦσε νά ἑρμηνευτεῖ καί ἡ ἀπεικόνιση τοῦ ἁγίου Νεοφύτου σέ τοιχογραφίες, φορητές εἰκόνες...

Μνήμη του οσίου Διονυσίου του εν Ολύμπω (23 Ιανουαρίου)

Σήμερα η Εκκλησία τιμά τη μνήμη των Αγίων Κλήμη Αγκύρας, Μάρτυρος Αγαθαγγέλου και Διονυσίου του εν Ολύμπω, ο οποίος γεννήθηκε στη Θεσσαλία στα τέλη του 15ου αιώνα μ.Χ. Οι ευσεβείς γονείς του Νικόλαος και Θεοδώρα τον ανέθρεψαν χριστιανικά και από παιδικής ηλικίας τον δίδαξαν να αγαπά την αρετή. Μετά το θάνατο των γονέων του μόνασε στα Μετέωρα και ύστερα στη Μονή Φιλοθέου, στον Άθωνα. Μετέβη προσκυνηματικά στους Αγίους Τόπους και μετά από σχετική παράκληση, εγκαταστάθηκε στη Σκήτη της Βέροιας, στη Μακεδονία, την οποία αναδιοργάνωσε και εξύψωσε πνευματικά. (περισσότερα…)

Ελληνικός Χρόνος: Μια άγνωστη κυπριακή εφημερίδα του 1884

Κωστής Κοκκινόφτας Κέντρο Μελετών Ιεράς Μονής Κύκκου Tα τελευταία χρόνια οι γνώσεις μας για την ιστορία του κυπριακού τύπου και τους πρώτους εκδότες και δημοσιογράφους του νησιού έχουν εμπλουτιστεί σε μεγάλο βαθμό. Eρευνητές, όπως οι Φοίβος Σταυρίδης και Aνδρέας Σοφοκλέους, δημοσίευσαν εργασίες τους διευρύνοντας κατά πολύ τις σχετικές πληροφορίες, που είχαν καταγράψει παλαιότερα διάφοροι συγγραφείς, όπως οι Nεοκλής Kυριαζής και Aχιλλέας Λυμπουρίδης. Φαίνεται, όμως, ότι η έρευνα για την ιστορία του κυπριακού τύπου κρύβει ακόμη πολλές εκπλήξεις, όπως την ύπαρξη της μέχρι τώρα άγνωστης εφημερίδας «Eλληνικός Xρόνος», που εκδόθηκε στη Λευκωσία το 1884....

Μνήμη του Αγίου Ενδόξου Αποστόλου Τιμοθέου (22 Ιανουαρίου)

Σήμερα, η Εκκλησία τιμά τη μνήμη του Αγίου Αποστόλου Τιμοθέου και του Οσιομάρτυρα Αναστασίου του Πέρσου. Ο Τιμόθεος υπήρξε πιστός μαθητής του Παύλου και παραλήπτης των δύο Επιστολών του, Προς Τιμόθεον Α΄ και Β΄. Τις λεγόμενες «Ποιμαντικές Επιστολές», δηλ. αυτές που απευθύνονται σε ποιμένες-επισκόπους που έχουν την ευθύνη τοπικών Εκκλησιών, όπως ο Τιμόθεος, που ποίμανε με αυταπάρνηση την Εκκλησία της Εφέσου στη Μ. Ασία. (περισσότερα…)

Μνήμη του οσίου Μαξίμου του Ομολογητού (21 Ιανουαρίου)

Σήμερα, η Εκκλησία τιμά η μνήμη των Μαρτύρων Νεοφύτου και Αγνής και του Οσίου Μαξίμου του Ομολογητού, ο οποίος με το λόγο, τα συγγράμματα και τη θυσία της ίδιας του της ζωής ομολόγησε το Χριστό σε καιρούς δύσκολους, όταν η Εκκλησία κλονιζόταν από την αίρεση των μονοθελητών. (περισσότερα…)